સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 5.167

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ -
નર્મદાદક્ષિણે કૂલે ત્વચ્ચિહ્નેનોપલક્ષિતમ્ ।
તીર્થમેતન્મમાખ્યાહિ સમ્ભવં ચ મહામુને

માર્કણ્ડેય ઉવાચ -
પુરા કૃતયુગસ્યાદૌ દક્ષિણે ગિરિમુત્તમમ્ ।
વિન્ધ્યં સર્વગુણોપેતં નિયતો નિયતાશનઃ

ઋષિસઙ્ઘૈઃ કૃતાતિથ્યો દણ્ડકે ન્યવસં ચિરમ્ ।
ઉષિત્વા સુચિરં કાલં વર્ષાણામયુતં સુખી

તાનૃષીન્ સમનુજ્ઞાપ્ય શિષ્યૈરનુગતસ્તતઃ ।
નિવૃત્તઃ સુમહાભાગ નર્મદાકૂલમાગતઃ

પુણ્યં ચ રમણીયં ચ સર્વપાપવિનાશનમ્ ।
કૃત્વાહમાસ્પદં તત્ર દ્વિજસંઘસમાયુતઃ

બ્રહ્મચારિભિરાકીર્ણં ગાર્હસ્થ્યે સુપ્રતિષ્ઠિતૈઃ ।
વાનપ્રસ્થૈશ્ચ યતિભિર્યતાહારૈર્યતાત્મભિઃ

તપસ્વિભિર્મહાભાગૈઃ કામક્રોધવિવર્જિતૈઃ ।
તત્રાહં વર્ષમયુતં તપઃ કૃત્વા સુદારુણમ્

આરાધયં વાસુદેવં પ્રભું કર્તારમીશ્વરમ્ ।
જપંસ્તપોભિર્નિયમૈર્નર્મદાકૂલમાશ્રિતઃ

તતસ્તૌ વરદૌ દેવૌ સમાયાતૌ યુધિષ્ઠિર ।
પ્રત્યક્ષૌ ભાસ્કરૌ રાજન્નુમાશ્રીભ્યાં વિભૂષિતૌ

પ્રણમ્યાહં તતો દેવૌ ભક્તિયુક્તો વચોઽબ્રુવમ્ ।
ભવન્તૌ પ્રાર્થયામિ સ્મ વરાર્હૌ વરદૌ શિવૌ

ધર્મસ્થિતિં મહાભાગૌ ભક્તિં વાનુત્તમાં યુવામ્ ।
અજરો વ્યાધિરહિતઃ પઞ્ચવિંશતિવર્ષવત્ ।
અસ્મિન્સ્થાને સદા સ્થેયં સહ દેવૈરસંશયમ્

એવમુક્તૌ મયા પાર્થ તૌ દેવૌ કૃષ્ણશઙ્કરૌ ।
મામૂચતુઃ પ્રહૃષ્ટૌ તૌ નિવાસાર્થં યુધિષ્ઠિર

દેવાવૂચતુઃ ।
અસ્મિન્સ્થાને સ્થિતૌ વિદ્ધિ સહ દેવૈઃ સવાસવૈઃ ।
એવમુક્ત્વા તતો દેવૌ તત્રૈવાન્તરધીયતામ્

અહં ચ સ્થાપયિત્વા તૌ શઙ્કરં કૃષ્ણમવ્યયમ્ ।
કૃતકૃત્યસ્તતો જાતઃ સમ્પૂજ્ય સુસમાહિતઃ

તસ્મિંસ્તીર્થે નરઃ સ્નાત્વા પૂજયેત્પરમેશ્વરમ્ ।
માર્કણ્ડેશ્વરનામ્ના વૈ વિષ્ણું ત્રિભુવનેશ્વરમ્

સ ગચ્છેત્પરમં સ્થાનં વૈષ્ણવં શૈવમેવ ચ ।
ઘૃતેન પયસા વાથ દધ્ના ચ મધુના તથા

નાર્મદેનોદકેનાથ ગન્ધધૂપૈઃ સુશોભનૈઃ ।
પુષ્પોપહારૈશ્ચ તથા નૈવેદ્યૈર્નિયતાત્મવાન્

એવં વિષ્ણોઃ પ્રકુર્વીત જાગરં ભક્તિતત્પરઃ ।
સ્નાનાદીનિ તથા રાજન્પ્રયતઃ શુચિમાનસઃ

જ્યેષ્ઠે માસિ સિતે પક્ષે ચતુર્દશ્યામુપોષિતઃ ।
દ્વાદશ્યાં કારયેદ્દેવપૂજનં વૈષ્ણવો નરઃ

એવં કૃત્વા ચતુર્દશ્યામેકાદશ્યાં નરોત્તમ ।
વૈષ્ણવં લોકમાપ્નોતિ વિષ્ણુતુલ્યો ભવેન્નરઃ

માહેશ્વરે ચ રાજેન્દ્ર ગણવન્મોદતે પુરે ।
શ્રાદ્ધં ચ કુરુતે તત્ર પિતૄનુદ્દિશ્ય સુસ્થિરઃ

તસ્ય તે હ્યક્ષયાં તૃપ્તિં પ્રાપ્નુવન્તિ ન સંશયઃ ।
નર્મદાયાં દ્વિજઃ સ્નાત્વા મૌની નિયતમાનસઃ

ઉપાસ્ય સન્ધ્યાં તત્રસ્થો જપં કૃત્વા સુશોભનમ્ ।
તર્પયિત્વા પિતૄન્દેવાન્મનુષ્યાંશ્ચ યથાવિધિ

કૃષ્ણસ્ય પુરતઃ સ્થિત્વા માર્કણ્ડેશસ્ય વા પુનઃ ।
ઋગ્યજુઃસામમન્ત્રાંશ્ચ જપેદત્ર પ્રયત્નતઃ

ઋચમેકાં જપેદ્યસ્તુ ઋગ્વેદસ્ય ફલં લભેત્ ।
યજુર્વેદસ્ય યજુષા સામ્ના સામફલં લભેત્

એકસ્મિન્ભોજિતે વિપ્રે કોટિર્ભવતિ ભોજિતા ।
મૃતપ્રજા તુ યા નારી વન્ધ્યા સ્ત્રીજનની તથા

રુદ્રાંસ્તુ વિધિવજ્જપ્ત્વા બ્રાહ્મણો વેદતત્ત્વવિત્ ।
લિઙ્ગસ્ય દક્ષિણે પાર્શ્વે સ્થાપયેત્કલશં શિવમ્

રુદ્રૈકાદશભિર્મન્ત્રૈઃ સ્નાપયેત્કલશામ્ભસા ।
પુત્રમાપ્નોતિ રાજેન્દ્ર દીર્ઘાયુષમકલ્મષમ્

માર્કણ્ડેશ્વરવૃક્ષાન્યો દૂરસ્થાનપિ પશ્યતિ ।
બ્રહ્મહત્યાદિપાપેભ્યો મુચ્યતે શઙ્કરોઽબ્રવીત્

ય ઇદં શૃણુયાદ્ભક્ત્યા પઠેદ્વા નૃપસત્તમ ।
સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા જાયતે નાત્ર સંશયઃ

ઇદં યશસ્યમાયુષ્યં ધન્યં દુઃખપ્રણાશનમ્ ।
પઠતાં શૃણ્વતાં વાપિ સર્વપાપપ્રમોચનમ્

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે માર્કણ્ડેશ્વરતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ સપ્તષષ્ટ્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ ॥