સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 5.16-2

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
ઈશાનેશ્વરસંજ્ઞં તુ ષોડશં વિદ્ધિ પાર્વતિ ॥
યસ્ય દર્શનમાત્રેણ ઐશ્વર્યં જાયતે નૃણામ્

તુહુંડેન પુરા દેવિ સર્વે હ્યુપદ્રુતાઃ સુરાઃ ॥
ઋષયશ્ચ મહાભાગા યક્ષગન્ધર્વકિ ન્નરાઃ

નંદનાખ્યં વનં સર્વં તદધીનમભૂત્કિલ ॥
ઐરાવણં દ્વિપેન્દ્રં ચ જિત્વા દ્વારિ સમાદધત્

ઉચ્ચૈઃશ્રવસસંજ્ઞં તુ હૃતવાન્દાનવેશ્વરઃ ॥
દેવાંગનાનાં સર્વાસાં વિધ્વંસં કર્તુમુદ્યતઃ

સ્વર્ગમાર્ગઃ ખિલીભૂતસ્તદ્ભયેન હ્યભૂત્સતિ ॥
હૃતાધિકારા દેવાશ્ચ મંત્રં સમુપચક્રમુઃ

તસ્મિન્કાલે ચ કાલજ્ઞો નારદોઽથ મહામુનિઃ ॥
આજગામ મહાતેજા ભ્રમમાણશ્ચ મંત્રિભિઃ

દેવૈર્નમસ્કૃતઃ સોઽથ પૂજિતશ્ચ યથાવિધિ ॥
નિવેદિતં યથાવૃત્તં તુહુણ્ડસ્ય વિચેષ્ટિતમ્

પપ્રચ્છુરથ તે મંત્રં નારદં મુનિસત્તમમ્ ॥
કથયસ્વ મહાબુદ્ધે સર્વં જાનાસિ સર્વ્વતઃ

ઈદૃક્કાલે સમાયાતે કિં કર્ત્તવ્યં મહામુને ॥
નાજ્ઞાતં ત્રિષુ લોકેષુ કિંચિદ્દેવર્ષિસત્તમ

મુહૂર્તં ધ્યાનમાલંબ્ય કિંચિન્મીલ્ય ચ લોચને ॥
ઉપાયં કથયામાસ સર્વદુઃખવિનાશનમ્

મહાકાલવને રમ્યે શીઘ્રં ગચ્છંતુ વિહ્વલાઃ ॥
ઇન્દ્રદ્યુમ્નેશ્વરસ્યૈવ પશ્ચાદ્ભાગે વ્યવસ્થિતાઃ ॥
સેવધ્વં પરમં લિંગમીશાનેશ્વરસંજ્ઞકમ્

પુરા ચેશાનકલ્પે તુ ઈશાનેન સુખેન હિ ॥
મુનિના શ્રોત્રિયેણૈવ વેદાભ્યાસરતેન વૈ ॥
ઉત્તમાંગપદં લબ્ધં શંકરસ્ય ચ મૂર્દ્ધનિ

તસ્યારાધનમાત્રેણ મનોઽભીષ્ટં હિ લભ્યતે

નારદસ્ય વચઃ શ્રુત્વા દેવા મુદિતમાનસાઃ ॥
જગ્મુર્યત્ર મહલ્લિંગં સ્તુતિં સર્વેઽપ્યકુર્વત

ઈશાનેશાન ઈશાન તત્પુરુષ નમોઽસ્તુ તે ॥
નમો વામ મહાઘોર સદ્યોમુખ નમોનમઃ ॥

ત્ર્યક્ષ ભર્ગ મહાદેવ ઉમાકાંત નમોનમઃ ॥
નમઃ શિવ નમો ભીમ નમઃ સર્વ નમોનમઃ

નમઃ શંભો નમો રુદ્ર વિરૂપાક્ષ નમોનમઃ ॥
ત્વયા દેવ પ્રજાઃ સર્વાઃ સદેવાસુરમાનુષાઃ

સ્થાવરાણિ ચ ભૂતાનિ જંગમાનિ ચરાણિ ચ ॥
બ્રહ્મ વેદાશ્ચ વેદ્યં ચ ત્વયા સૃષ્ટં મહેશ્વર

શિરસ્તે ગગનં દેવા નેત્રે શશિદિવાકરૌ ॥
નિઃશ્વાસઃ પવનશ્ચાપિ તેજોઽગ્નિશ્ચ તવાચ્યુતઃ

બાહવસ્તે દિશઃ સર્વાઃ કુક્ષિશ્ચૈવ મહાર્ણવઃ ॥
ઉરૂ તે પર્વતા દેવ ચરણૌ પૃથિવી મતા

ઇંદ્રસોમાગ્નિવરુણા દેવાસુરમહોરગાઃ ॥
પ્રહ્વાસ્ત્વામનુતિષ્ઠંતિ સ્તુવંતો વિવિધૈઃ સ્તવૈઃ

ત્વયા વ્યાપ્તાનિ ભૂતાનિ સર્વાણિ ભુવનેશ્વર ॥
ત્વયિ તુષ્ટે જગત્તુષ્ટં ત્વયિ ક્રુદ્ધે મહદ્ભયમ્

ભયાનામપનેતાસિ ત્વમેકઃ શત્રુસૂદનઃ ॥
અસુરાણાં સમર્થાનાં વિનાશશ્ચ ત્વયા કૃતઃ

ન ચ વિક્રમણૈર્દેવ નિર્વાણમગમત્પરમ્ ॥
ત્વં હિ કર્ત્તા વિકર્ત્તા ચ ભૂતાનામિહ સર્વશઃ

આરાધયિત્વા સર્વે તે નમસ્યંતિ ચ સર્વશઃ ॥
એતસ્મિન્નંતરે દેવિ લિંગમધ્યાત્સમુત્થિતા

ધૂમાવૃતા મહા જ્વાલા યયા દગ્ધઃ સ દાનવઃ ॥
તુહુણ્ડો મુંડપુત્રસ્તુ સસૈન્યપરિવારિતઃ

સ્વાધિકારાંશ્ચ સંપ્રાપુર્લિંગસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ ॥
સુરૈશ્ચાખ્યા સમાદિષ્ટા લિંગસ્યાસ્યૈવ હર્ષિતઃ

ઐશ્વર્યશીલમસ્યાસ્તીત્યસ્માકં ચ વિનિશ્ચિતમ્ ॥
ઈશાન ઇતિ વિખ્યાતસ્ત્રૈલોક્યે ચ ભવિષ્યતિ

ઈશાનેશ્વરસંજ્ઞં તુ યે સમારાધયંતિ ચ ॥
કીર્તિર્લક્ષ્મીર્ધ્રુવા તેષાં સિદ્ધિઃ પ્રીતિર્ભવિષ્યતિ

પૂજ્યમાનઃ સદા દેવૈર્ગંધર્વાપ્સરસાંગણૈઃ ॥
સ્વર્ગલોકં ગમિષ્યંતિ વિમાનૈરુજ્જ્વલૈર્મુદા

બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રાઃ સ્ત્રિયઃ કુમારિકાઃ ॥
યથાભિલષિતાન્કામાનાપ્નુવંતિ ન સંશયઃ

યઃ કરોતિ નરઃ સમ્યગ્દર્શનં નિયમસ્થિતઃ ॥
ન કુત્ર તસ્ય હાનિઃ સ્યાદ્યાવજન્મશતં ભવેત્

સર્વદા સર્વકાર્યેષુ તે સમર્થા યશસ્વિનિ ॥
ઈશાનેશ્વરસંજ્ઞં તુ યે પશ્યંતિ દિનેદિને

એવં તે કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ ॥
ઈશાનેશ્વરદેવસ્ય શ્રૂયતામપ્સરેશ્વરઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે ચતુરશીતિલિઙ્ગમાહાત્મ્ય ઈશાનેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ષોડશોઽધ્યાયઃ