સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 5.156

શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ -
નાસ્તિ લોકેષુ તત્તીર્થં પૃથિવ્યાં યન્નરેશ્વર ।
શુક્લતીર્થેન સદૃશમુપમાનેન ગીયતે

શુક્લતીર્થં મહાતીર્થં નર્મદાયાં વ્યવસ્થિતમ્ ।
પ્રાગુદક્પ્રવણે દેશે મુનિસઙ્ઘનિષેવિતમ્

વૈશાખે ચ તથા માસિ કૃષ્ણપક્ષે ચતુર્દશી ।
કૈલાસાદુમયા સાર્દ્ધં સ્વયમાયાતિ શઙ્કરઃ

મધ્યાહ્નસમયે સ્નાત્વા પશ્યત્યાત્માનમાત્મના ।
બ્રહ્મવિષ્ણ્વિન્દ્રસહિતઃ શુક્લતીર્થે સમાહિતઃ

કાર્ત્તિક્યાં તુ વિશેષેણ વૈશાખ્યાં ચ નરોત્તમ ।
બ્રહ્મવિષ્ણુમહાદેવાન્ સ્નાત્વા પશ્યતિ તદ્દિને

દેવરાજઃ સુરૈઃ સાર્દ્ધં વાયુમાર્ગવ્યવસ્થિતઃ ।
કૃષ્ણપક્ષે ચતુર્દશ્યાં સ્નાત્વા પશ્યતિ શઙ્કરમ્

ગન્ધર્વાપ્સરસો યક્ષાઃ સિદ્ધવિદ્યાધરોરગાઃ ।
તદ્દિને તેઽપિ દેવેશં દૃષ્ટ્વા મુઞ્ચન્તિ કિલ્બિષમ્

અર્ધયોજનવિસ્તારં તદર્દ્ધેનૈવ ચાયતમ્ ।
શુક્લતીર્થં મહાપુણ્યં મહાપાતકનાશનમ્

યત્ર સ્થિતૈઃ પ્રદૃશ્યન્તે વૃક્ષાગ્રાણિ નરોત્તમૈઃ ।
તત્ર સ્થિતા મહાપાપૈર્મુચ્યન્તે પૂર્વસંચિતૈઃ

પાપોપપાતકૈર્યુક્તો નરઃ સ્નાત્વા પ્રમુચ્યતે ।
ઉપાર્જિતા વિનશ્યેત ભ્રૂણહત્યાપિ દુસ્ત્યજા

યસ્માત્તત્રૈવ દેવેશ ઉમયા સહ તિષ્ઠતિ ।
વૈશાખ્યાં ચ વિશેષેણ કૈલાસાદેતિ શઙ્કરઃ

તેન તીર્થં મહાપુણ્યં સર્વપાતકનાશનમ્ ।
કથિતં બ્રહ્મણા પૂર્વં મયા તવ તથા નૃપ

રજકેન યથા ધૌતં વસ્ત્રં ભવતિ નિર્મલમ્ ।
તથા તત્ર વપુઃસ્નાનં પુરુષસ્ય ભવેચ્છુચિ

પૂર્વે વયસિ પાપાનિ કૃત્વા પુષ્ટાનિ માનવઃ ।
અહોરાત્રોષિતો ભૂત્વા શુક્લતીર્થે વ્યપોહતિ

શુક્લતીર્થે મહારાજ રાકાં રેવાજલાઞ્જલિમ્ ।
કલ્પકોટિસહસ્રાણિ દત્ત્વા સ્યુઃ પિતરઃ શિવાઃ

ન માતા ન પિતા બન્ધુઃ પતનં નરકાર્ણવે ।
ઉદ્ધરન્તિ યથા પુણ્યં શુક્લતીર્થે નરેશ્વર

તપસા બ્રહ્મચર્યેણ ન તાં ગચ્છન્તિ સદ્ગતિમ્ ।
શુક્લતીર્થે મૃતો જન્તુર્દેહત્યાગેન યાં લભેત્

કાર્ત્તિકસ્ય તુ માસસ્ય કૃષ્ણપક્ષે ચતુર્દશીમ્ ।
ઘૃતેન સ્નાપયેદ્દેવમુપોષ્ય પ્રયતો નરઃ

સ્નાત્વા પ્રભાતે રેવાયાં દદ્યાત્સઘૃતકમ્બલમ્ ।
સહિરણ્યં યથાશક્તિ દેવમુદ્દિશ્ય શઙ્કરં

દેવસ્ય પૂરણં કુર્યાદ્ઘૃતેન ઘૃતકમ્બલમ્ ।
સ ગચ્છતિ મહાતેજાઃ શિવલોકં મૃતો નરઃ

એકવિંશકુલોપેતો યાવદાભૂતસમ્પ્લવમ્ ।
શુક્લતીર્થે નરઃ સ્નાત્વા હ્યુમાં રુદ્રં ચ યોઽર્ચયેત્

ગન્ધપુષ્પાદિધૂપૈશ્ચ સોઽશ્વમેધફલં લભેત્ ।
માસોપવાસં યઃ કુર્યાત્તત્ર તીર્થે નરેશ્વર

મુચ્યતે સ મહત્પાપૈઃ સપ્તજન્મસુસંચિતૈઃ ।
ઉષ્ટ્રીક્ષીરમવિક્ષીરં નવશ્રાદ્ધે ચ ભોજનમ્

વૃષલીગમનં ચૈવ તથાભક્ષ્યસ્ય ભક્ષણમ્ ।
અવિક્રયેઽનૃતે પાપં માહિષેઽયાજ્યયાજકે

વાર્દ્ધુષ્યે પઙ્ક્તિગરદે દેવબ્રાહ્મણદૂષકે ।
એવમાદીનિ પાપાનિ તથાન્યાન્યપિ ભારત

ચાન્દ્રાયણેન નશ્યન્તિ શુક્લતીર્થે ન સંશયઃ ।
શુક્લતીર્થે તુ યઃ સ્નાત્વા તર્પયેત્પિતૃદેવતાઃ

તસ્ય તે દ્વાદશાબ્દાનિ તૃપ્તિં યાન્તિ સુતર્પિતાઃ ।
પાદુકોપાનહૌ છત્રં શય્યામાસનમેવ ચ

સુવર્ણં ધનધાન્યં ચ શ્રાદ્ધં યુક્તહલં તથા ।
અન્નં પાનીયસંહિતં તસ્મિંસ્તીર્થે દદન્તિ યે

હૃષ્ટાઃ પુષ્ટા મૃતા યાન્તિ શિવલોકં ન સંશયઃ ।
તત્ર તીર્થે તુ યો ભક્ત્યા શિવમુદ્દિશ્ય ભારત

ભિક્ષામાત્રં તથાન્નં યે તેઽપિ સ્વર્યાન્તિ વૈ નરાઃ ।
યજ્વિનાં વ્રતિનાં ચૈવ તત્ર તીર્થનિવાસિનામ્

અપિ વાલાગ્રમાત્રં હિ દત્તં ભવતિ ચાક્ષયમ્ ।
અગ્નિપ્રવેશં યઃ કુર્યાચ્છુક્લતીર્થે સમાહિતઃ

રાગદ્વેષવિનિર્મુક્તો હૃદિ ધ્યાત્વા જનાર્દનમ્ ।
સર્વકામસુસમ્પૂર્ણઃ સ ગચ્છેદ્વારુણં પુરમ્

ન રોગો ન જરા તત્ર યત્ર દેવોઽંભસાં પતિઃ ।
અનાશકં તુ યઃ કુર્યાત્તસ્મિંસ્તીર્થે યુધિષ્ઠિર

અનિવર્તિકા ગતિસ્તસ્ય રુદ્રલોકાદસંશયમ્ ।
અવશઃ સ્વવશો વાપિ જન્તુસ્તત્ક્ષેત્રમણ્ડલે

મૃતઃ સ તુ ન સન્દેહો રુદ્રસ્યાનુચરો ભવેત્ ।
શુક્લતીર્થે તુ યઃ કન્યાં શક્ત્યા દદ્યાદલંકૃતામ્

વિધિના યો નૃપશ્રેષ્ઠ કુરુતે વૃષમોક્ષણમ્ ।
તસ્ય યત્ફલમુદ્દિષ્ટં પુરાણે રુદ્રભાષિતમ્

તદહં સમ્પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુષ્વૈકમના નૃપ ।
યાવન્તો રોમકૂપાઃ સ્યુઃ સર્વાઙ્ગેષુ પૃથક્પૃથક્

તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ રુદ્રલોકે મહીયતે ।
શુક્લતીર્થે તુ યદ્દત્તં ગ્રહણે ચન્દ્રસૂર્યયોઃ

વર્ધતે તદ્ગુણં તાવદ્દિનાનિ દશ પઞ્ચ ચ ।
શુક્લતીર્થે શુચિર્ભૂત્વા યઃ કરોતિ પ્રદક્ષિણમ્

પૃથ્વી પ્રદક્ષિણા તેન કૃતા યત્તસ્ય તત્ફલમ્ ।
શોભનં મિથુનં યસ્તુ રુદ્રમુદ્દિશ્ય પૂજયેત્

સપ્ત જન્માનિ તસ્યૈવ વિયોગો ન ચ વૈ ક્વચિત્ ।
એતત્તે કથિતં રાજન્ સંક્ષેપેણ ફલં મહત્

શુક્લતીર્થસ્ય યત્પુણ્યં યથા દેવાચ્છ્રુતં મયા ।
ય ઇદં શૃણુયાદ્ભક્ત્યા પુરાણે વિહિતં ફલમ્

સ લભેન્નાત્ર સન્દેહઃ સત્યં સત્યં પુનઃ પુનઃ ।
પુત્રાર્થી લભતે પુત્રં ધનાર્થી લભતે ધનમ્

મોક્ષાર્થી લભતે મોક્ષં સ્નાનદાનફલં મહત્

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે શુક્લતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ ષટ્પઞ્ચાશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ ॥