સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 5.120

શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ -
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ કમ્બુકેશ્વરમુત્તમમ્ ।
હિરણ્યકશિપુર્દૈત્યો દાનવો બલદર્પિતઃ

અવધ્યઃ સર્વલોકાનાં ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ ।
તસ્ય પુત્રો મહાતેજાઃ પ્રહ્લાદો નામ નામતઃ

વિષ્ણુપ્રસાદાદ્ભક્ત્યા ચ તસ્ય રાજ્યે પ્રતિષ્ઠિતઃ ।
વિરોચનસ્તસ્ય સુતસ્તસ્યાપિ બલિરેવ ચ

બલિપુત્રોઽભવદ્બાણસ્તસ્માદપિ ચ શમ્બરઃ ।
શમ્બરસ્યાન્વયે જાતઃ કમ્બુર્નામ મહાસુરઃ

જ્ઞાત્વા વિષ્ણુમયં ઘોરં મહદ્ભયમુપસ્થિતમ્ ।
દાનવાનાં વિનાશાય નાન્યો હેતુઃ કદાચન

સ ત્યક્ત્વા પુત્રદારાંશ્ચ સુહૃદ્બન્ધુપરિગ્રહાન્ ।
ચચાર મૌનમાસ્થાય તપઃ કમ્બુર્મહામતિઃ

અક્ષસૂત્રકરો ભૂત્વા દણ્ડી મુણ્ડી ચ મેખલી ।
શાકયાવકભક્ષશ્ચ વલ્કલાજિનસંવૃતઃ

સ્નાત્વા નિત્યં ધૃતિપરો નર્મદાજલમાશ્રિતઃ ।
પૂજયંસ્તુ મહાદેવમર્બુદં વર્ષસંખ્યયા

તતસ્તુતોષ ભગવાન્દેવદેવો મહેશ્વરઃ ।
ઉવાચ દાનવં કાલે મેઘગમ્ભીરયા ગિરા

ભોભોઃ કમ્બો મહાભાગ તુષ્ટોઽહં તવ સુવ્રત ।
ઇષ્ટં વ્રતાનાં પરમં મૌનં સર્વાર્થસાધનમ્

ચરિતં ચ ત્વયા લોકે દેવદાનવદુશ્ચરમ્ ।
વરં વૃણીષ્વ ભદ્રં તે યત્તે મનસિ રોચતે

કમ્બુરુવાચ -
યદિ પ્રસન્નો દેવેશ યદિ દેયો વરો મમ ।
અક્ષય્યશ્ચાવ્યયશ્ચૈવ સ્વેચ્છયા વિચરામ્યહમ્

દૈત્યદાનવસઙ્ઘાનાં સંયુગેષ્વપલાયિતા ।
ભયં ચાન્યન્ન વિદ્યેત મુક્ત્વા દેવં ગદાધરમ્

તસ્યાહં સંયુગે સાધ્યો યેનોપાયેન શઙ્કર ।
ભવામિ ન સદા કાલં તં વદસ્વ વરં મમ

ઈશ્વર ઉવાચ -
મમ સંનિહિતો યત્ર ત્વં ભવિષ્યસિ દાનવ ।
તત્ર વિષ્ણુભયં નાસ્તિ વસાત્ર વિગતજ્વરઃ

તસ્ય દેવાધિદેવસ્ય વેદગર્ભસ્ય સંયુગે ।
શઙ્ખચક્રધરસ્યેશા નાહં સર્વે સુરાસુરાઃ

કિં પુનર્યો દ્વિષત્યેનં લોકાલોકપ્રભું હરિમ્ ।
સ સુખી વર્તતે કાલં ન નિમેષં મતં મમ

તસ્માત્ત્વં પરયા ભક્ત્યા સર્વભૂતહિતે રતઃ ।
વસિષ્યસિ ચિરં કાલમિત્યુક્ત્વાદર્શનં ગતઃ

ગતે ચાદર્શનં દેવે તત્ર તીર્થે મહામતિઃ ।
સ્થાપયામાસ દેવેશં શિવં શાન્તમનામયમ્

તસ્મિંસ્તીર્થે મહાદેવં સ્થાપયિત્વા દિવં ગતઃ ।
તદાપ્રભૃતિ તત્પાર્થ કમ્બુતીર્થમિતિ શ્રુતમ્ ।
વિખ્યાતં સર્વલોકેષુ મહાપાતકનાશનમ્

કમ્બુતીર્થે નરઃ સ્નાત્વા વિધિનાભ્યર્ચ્ય ભાસ્કરમ્ ।
ઋગ્યજુઃસામમન્ત્રૈશ્ચ સ્તૂયમાનો નૃપોત્તમ

તસ્ય પુણ્યં સમુદ્દિષ્ટં બ્રાહ્મણૈર્વેદપારગૈઃ ।
તત્સર્વં તુ શૃણુષ્વાદ્ય મમૈવ ગદતો નૃપ

ઋગ્યજુઃસામગીતેષુ સાઙ્ગોપાઙ્ગેષુ યત્ફલમ્ ।
તત્ફલં સમવાપ્નોતિ ગાયત્રીમાત્રમન્ત્રવિત્

તત્ર તીર્થે તુ યઃ સ્નાત્વા તર્પયેત્પિતૃદેવતાઃ ।
પૂજયેદ્દેવમીશાનં સોઽગ્નિષ્ટોમફલં લભેત્

અકામો વા સકામો વા તત્ર તીર્થે કલેવરમ્ ।
યસ્ત્યજેન્નાત્ર સન્દેહો રુદ્રલોકં સ ગચ્છતિ

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે કમ્બુકેશ્વરતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ વિંશત્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ ॥