સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 4.74

॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
શૃણુ વાતાપિ સંહર્તઃ કાશ્યાં પાતકતંકિની ॥
પદ્મકલ્પે તુ યા વૃત્તા દમનસ્ય દ્વિજન્મનઃ

ભારદ્વાજસ્ય તનયો દમનો નામ નામતઃ ॥
કૃતમૌંજીવિધિઃ સોથ વિદ્યાજાતં પ્રગૃહ્ય ચ

સંસારદુઃખબહુલં જીવિતં ચાપિ ચંચલમ્ ॥
વિજ્ઞાય દમનો વિદ્વાન્નિર્જગામ ગૃહાન્નિજાત્

કાંચિદ્દિશં સમાલંબ્ય નિર્વેદં પરમં ગતઃ ॥
પ્રત્યાશ્રમં પ્રતિનગં પ્રત્યબ્ધિ પ્રતિકાનનમ્

પ્રતિતીર્થં પ્રતિનદિ સ બભ્રામ તપોયુતઃ ॥
યાવંત્યાયતનાનીહ તિષ્ઠંતિ પરિતો ભુવમ્

અધ્યુવાસ સ તાવંતિ સંયતેંદ્રિયમાનસઃ ॥
પરં ન મનસઃ સ્થૈર્યં ક્વાપિ પ્રાપિ ચ તેન વૈ

મનોરથોપદેષ્ટા ચ કુત્રચિત્ક્વાપિ નેક્ષિતઃ ॥
કદાચિદ્દૈવયોગાત્સ દમનો નામ તાપસઃ

રેવાતટે નિરૈક્ષિષ્ટ તીર્થં ચામરકંટકમ્ ॥
મહદાયતનં પુણ્યમોંકારસ્યાપિ તત્ર વૈ

દૃષ્ટ્વા હૃષ્ટમના આસીચ્ચેતઃ સ્થૈર્યમવાપ હ ॥
અથ પાશુપતાંસ્તત્ર સ નિરીક્ષ્ય તપોધનાન્

વિભૂતિભૂષિતતનૂન્કૃતલિંગસમર્ચનાન્ ॥
વિહિતપ્રાણયાત્રાંશ્ચ કૃતાગમવિચારણાન્

સ્વસ્થોપવિષ્ટાન્સ્વપુરોરગ્રતોઽચલમાનસાન્ ॥
પ્રણમ્યોપાવિશત્તત્ર તદાચાર્યસ્ય સન્નિધૌ

પ્રબદ્ધહસ્તયુગલઃ પ્રણમતરકંધરઃ ॥
અથ પાશુપતાચાર્યો ગર્ગો નામ મહામુનિઃ

વાર્ધકેન સમાક્રાંતસ્તપસા કૃશવિગ્રહઃ ॥
શંભોરારાધનેનિષ્ઠઃ શ્રેષ્ઠઃ સર્વતપસ્વિષુ

પપ્રચ્છ દમનં ચેતિ કસ્ત્વં કસ્માદિહાગતઃ ॥
તરુણોપિ વિરક્તોસિ કુતસ્તદ્વદ સત્તમ ।

।
ઇતિ પ્રણયપૂર્વં સ નિશમ્ય દમનોઽબ્રવીત્ ॥
ભગોઃ પાશુપતાચાર્ય સર્વજ્ઞારાધનપ્રિય

કથયામિ યથાર્થં તે નિજચેતોવિચેષ્ટિતમ્ ॥
અહં બ્રાહ્મણદાયાદો વેદશાસ્ત્રકૃતશ્રમઃ

સંસારાસારતાં જ્ઞાત્વા વાનપ્રસ્થમશિશ્રિયમ્ ॥
અનેનૈવ શરીરેણ મહાસિદ્ધિમભીપ્સતા

સ્નાતં બહુષુ તીર્થેષુ મંત્રા જપ્તાસ્તુ કોટિશઃ ॥
દેવતાઃ સેવિતા બહ્વ્યો હવનં ચ કૃતં બહુ

શુશ્રૂષિતાશ્ચ ગુરવો બહવો બહ્વનેહસમ્ ॥
મહાશ્મશાનેષુ નિશા ભૂયસ્યોપ્યતિવાહિતાઃ

શિખરાણિ ગિરીંદ્રાણાં મયા ચાધ્યુષિતાન્યહો ॥
દિવ્યૌષધિ સહસ્રાણિ મયા સંસાધિતાન્યપિ

રસાયનાનિ બહુશઃ સેવિતાનિ મયા પુનઃ ॥
મહાસાહસમાલંબ્ય સિદ્ધાધ્યુષિતકંદરાઃ

મયા પ્રવિષ્ટા બહુશઃ કૃતાંતવદનોપમાઃ ॥
તપશ્ચાપિ મહત્તપ્તં બહુભિર્નિયમૈર્યમૈઃ

પરં કિંચિત્ક્વચિન્નૈક્ષિ સિદ્ધ્યંકુરમપિ પ્રભો ॥
ઇદાનીં ત્વામનુપ્રાપ્ય મહીં પર્યટતા મયા

મનસઃ સ્થૈર્યમાપન્નમિવ સંપ્રાપ્તસિદ્ધિના ॥
અવશ્યં ત્વન્મુખાંભોજાદ્યદ્વચો નિઃસરિષ્યતિ ॥

તેનૈવ મહતી સિદ્ધિર્ભવિત્રી મમ નાન્યથા ॥
તદ્બ્રૂહિ સૂપદેશં ચ કથં સિદ્ધિર્ભવેન્મમ

અનેનૈવ શરીરેણ પાર્થિવેન પ્રથીયસી ॥
દમનસ્ય નિશમ્યેતિ ગર્ગાચાર્યો વચસ્તદા

પ્રત્યક્ષદૃષ્ટં પ્રોવાચ મહદાશ્ચર્યમુત્તમમ્ ॥
સર્વેષાં શૃણ્વતાં તત્ર શિષ્યાણાં સ્થિરચેતસામ્ ॥
મુમુક્ષૂણાં ધૃતવતાં મહાપાશુપતં વ્રતમ્

॥ ગર્ગ ઉવાચ ॥ ॥
અનેનૈવેહ દેહેન યદિ ત્વં સિદ્ધિકામુકઃ ॥
શૃણુષ્વાવહિતો ભૂત્વા તદા તે કથયામ્યહમ્

અવિમુક્તે મહાક્ષેત્રે સર્વસિદ્ધિપ્રદે સતામ્ ॥
ધર્માર્થકામમોક્ષાખ્ય રત્નાનાં પરમાકરે

સમાશ્રિતાનાં જંતૂનાં સર્વેષાં સર્વકર્મણામ્ ॥
શલભાનાં પ્રદીપાભે તમઃસ્તોમ મહાદ્વિપિ

કર્મભૂરુહ દાવાગ્નૌ સંસારાબ્ધ્યૌર્વશોચિપિ ॥
નિર્વાણલક્ષ્મી ક્ષીરાબ્ધૌ સુખસંકેતસદ્મનિ

દીર્ઘનિદ્રા પ્રસુપ્તાનાં પરમોદ્બોધદાયિનિ ॥
યાતાયાતશ્રમાપન્નપ્રાણિમાર્ગમહીરુહિ

અનેકજન્મજનિત મહાપાપાદ્રિવજ્રિણિ ॥
નામોચ્ચારકૃતાં પુંસાં મહાશ્રેયો વિધાયિનિ

વિશ્વેશિતુઃ પરેધામ્નિ સીમ્નિ સ્વર્ગાપવર્ગયોઃ ॥
સ્વર્ધુની લોલકલ્લોલા નિત્યક્ષાલિત ભૂતલે

એવંવિધે મહાક્ષેત્રે સર્વદુઃખૌઘહારિણિ ॥
પ્રત્યક્ષં મમ યદ્વૃત્તં તદ્બ્રવીમિ મહામતે

યત્ર કાલભયં નાસ્તિ યત્ર નાસ્ત્યેનસો ભયમ્ ॥
તત્ક્ષેત્રમહિમાનં કઃ સમ્યગ્વર્ણયિતું ક્ષમઃ

તીર્થાનિ યાનિ લોકેસ્મિઞ્જંતૂનામઘહાન્યહો ॥
તાનિ સર્વાણિ શુદ્ધ્યર્થં કાશીમાયાંતિ નિત્યશઃ

અપિ કાશ્યાં વસેદ્યસ્તુ સર્વાશી સર્વવિક્રયી ॥
સ યાં ગતિં લભેન્મર્ત્યો યજ્ઞૈર્દાનૈર્ન સાન્યતઃ

રાગબીજસમુદ્ભૂતઃ સંસારવિટપો મહાન્ ॥
દીર્ઘસ્વાપ કુઠારેણ ચ્છિન્નઃ કાશ્યાં ન વર્ધતે

સર્વેષામૂષરાણાં તુ કાશી પરમ ઊષરઃ ॥
વપ્તુર્બીજમિદં તસ્મિન્નુપ્તં નૈવ પ્રરોહતિ

સ્મરિષ્યંતીહ યે કાશીમવશ્યં તેપિ સાધવઃ ॥
તેપ્યઘૌઘ વિનિર્મુક્તા યાસ્યંતિ ગતિમુત્તમામ્

વિભૂતિઃ સર્વલોકાનાં સત્યાદીનાં સુભંગુરા ॥
અભંગુરા વિમુક્તસ્ય સા તુ લભ્યા શિવાજ્ઞયા

કૃમિકીટપતંગાનામવિમુક્તે તનુત્યજામ્ ॥
વિભૂતિર્દૃશ્યતે યા સા ક્વાસ્તિ બ્રહ્માંડમંડલે

વારાણસી યદા પ્રાપ્તા કદાચિત્કાલપર્યયાત્ ॥
સ ઉપાયો વિધાતવ્યો યેન નો નિષ્ક્રમો બહિઃ

પૂર્વતો મણિકર્ણીશો બ્રહ્મેશો દક્ષિણે સ્થિતઃ ॥
પશ્ચિમે ચૈવ ગોકર્ણો ભારભૂતસ્તથોત્તરે

ઇત્યેતદુત્તમં ક્ષેત્રમવિમુક્તે મહાફલમ્ ॥
મણિકર્ણી હ્રદે સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા વિશ્વેશ્વરંવિભુમ્

ક્ષેત્રં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય રાજસૂયફલં લભેત્ ॥
તત્ર શ્રાદ્ધપ્રદાતુશ્ચ મુચ્યંતે પ્રપિતામહાઃ

અવિમુક્ત સમં ક્ષેત્રમપિ બ્રહ્માંડગોલકે ॥
ન વિદ્યતે ક્વચિત્સત્યં સત્યં સાધકસિદ્ધિદમ્

રક્ષંતિ સતતં ક્ષેત્રં યત્ર પાશાસિપાણયઃ ॥
મહાપારિષદા ઉગ્રાઃ ક્રૂરેભ્યોઽક્રૂરબુદ્ધયઃ

પ્રાગ્દ્વારમટ્ટહાસશ્ચ ગણકોટિપરીવૃતઃ ॥
રક્ષેદહર્નિશં ક્ષેત્રં દુર્વૃત્તેભ્યો વિભીષણઃ

તથૈવ ભૂતધાત્રીશઃ ક્ષેત્રદક્ષિણરક્ષકઃ ॥
ગોકર્ણઃ પશ્ચિમદ્વારં પાતિ કોટિગણાવૃતઃ

ઉદગ્દ્વારં તથા રક્ષેદ્ઘંટાકર્ણો મહાગણઃ ॥
ઐશંકોણં છાગવક્ત્રો ભીષણો વહ્નિદિગ્દલમ્

રક્ષઃ કાષ્ઠાં શંકુકર્ણો દૃમિચંડો મરુદ્દિશમ્ ॥
ઇત્થં ક્ષેત્રં સદા પાંતિ ગણા એતેઽતિ ભાસ્વરાઃ

કાલાક્ષોરણ ભદ્રસ્તુ કૌલેયઃ કાલકંપનઃ ॥
એતે પૂર્વેણ રક્ષંતિ ગંગાપારે સ્થિતા ગણાઃ

વીરભદ્રો નભશ્ચૈવ કર્દમાલિપ્તવિગ્રહઃ ॥
સ્થૂલકર્ણો મહાબાહુરસિપારે વ્યવસ્થિતાઃ

વિશાલાક્ષો મહાભીમઃ કુંડોદરમહોદરૌ ॥
રક્ષંતિ પશ્ચિમદ્વારં દેહલીદેશસંસ્થિતાઃ

નંદિસેનશ્ચ પંચાલઃ ખરપાદકરંટકઃ ॥
આનંદોગોપકો બભ્રૂ રક્ષંતિ વરણાતટે ॥

તસ્મિન્ક્ષેત્રે મહાપુણ્યે લિંગમોંકારસંજ્ઞકમ્॥
તત્ર સિદ્ધિં પરાં પ્રાપ્તા દેહેનાનેન સાધકાઃ

કપિલશ્ચૈવ સાવર્ણિઃ શ્રીકંઠઃ પિગલોંશુમાન્ ॥
એતે પાશુપતાઃ સિદ્ધાસ્તલ્લિંગારાધનેન હિ

એકદા તસ્ય લિંગસ્ય કૃત્વા પંચાપિપૂજનમ્ ॥
નૃત્યતઃ સહુડુત્કારં તસ્મિઁલ્લિંગે લયં યયુઃ

અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ તત્ર યદ્વૃત્તમદ્ભુતમ્ ॥
નિશામય મહાબુદ્ધે દમન દ્વિજસત્તમ

એકા ભેકી મુને તત્ર ચરંતી લિંગ સન્નિધૌ ॥
પ્રદક્ષિણં સદા કુર્યાન્નિર્માલ્યાક્ષતભક્ષિણી

સા તત્ર મૃત્યું ન પ્રાપ શિવનિર્માલ્યભક્ષણાત્ ॥
ક્ષેત્રાદન્યત્ર મરણં જાતં તસ્યાસ્તદેનસઃ

વરં વિષમપિપ્રાશ્યં શિવસ્વં નૈવ ભક્ષયેત્ ॥
વિષમેકાકિનં હંતિ થિવસ્વં પુત્રપૌવકમ્

શિવસ્ય પરિપુષ્ટાંગાઃ સ્પર્શનીયા ન સાધુભિઃ ॥
તેન કર્મવિપાકેન તતસ્તે રૌરવૌકસઃ

કશ્ચિત્કાકઃ સમાલોક્ય મંડૂકીં તામિતસ્તતઃ ॥
પોપ્લૂયમાનામાદાય ચંચ્વા ક્ષેત્રાદ્બહિર્ગતઃ

વર્ષાભ્વી તેન સા ક્ષિપ્તા કાકેન ક્ષેત્રબાહ્યતઃ ॥
અથ સા કાલતો ભેકી તત્રૈવ ક્ષેત્રસત્તમે

પ્રદક્ષિણીકરણતો લિંગસ્યસ્પર્શનાદપિ॥
પુણ્યાપુણ્યવતીજાતા કન્યાપુષ્પબટોર્ગૃહે

શુભાવયવસંસ્થાના શુભલક્ષણલક્ષિતા ॥
પરં ગૃધ્રમુખી જાતા નિર્માલ્યાક્ષતભક્ષણાત્

સમ્યગ્ગીતરહસ્યજ્ઞા નિતરાં મધુરસ્વરા ॥
સપ્તસ્વરાસ્ત્રયો ગ્રામા મૂર્ચ્છનાસ્ત્વૈકવિંશતિઃ

તાના એકોનપંચાશ તાલા એકોત્તરંશતમ્ ॥
રાગાઃ ષડેવ તેષાં તુ પંચપંચાપિ ચાંગનાઃ

ષડ્વિંશદ્રાગરાગિણ્ય ઇતિ રાગિ મુદાવહાઃ ॥
દેશકાલ વિભેદેન પંચષષ્ટિસ્તથા પરાઃ

યાવંત એવ તાલાઃ સ્યુ રાગાસ્તાવંત એવ હિ ॥
ઇતિ ગીતોપનિષદા પ્રત્યહં સા શુભવ્રતા

માધવી મધુરાલાપા સદોંકારં સમર્ચયેત્ ॥
પ્રાપ્યાપ્યનર્ઘ્યતારુણ્યં સા તુ પુષ્પબટોઃ સુતા

પ્રાગ્જન્મવાસનાયોગાદોંકારં બહ્વમંસ્ત વૈ ॥
સ્વભાવ ચંચલં ચેતસ્તસ્યાસ્તલ્લિંગ સેવનાત્

દમનસ્થૈર્યમગમદ્યોગેનેવ મહાત્મનઃ ॥
ન દિવા બાધયાંચક્રે ક્ષુત્તૃણ્નિદ્રા ક્ષપા સુતામ્

અતંદ્રિતમના આસીત્સા તલ્લિંગ નિરીક્ષણે ॥
અક્ષ્ણોર્નિમેષા યાવંતસ્તસ્યા આસન્દિવાનિશમ્

તાવત્કાલસ્તયા સાધ્વ્યા મહાન્વિઘ્નોઽનુમીયતે ॥
નિમેષાંતરિતઃ કાલો યો યો વ્યથોંગતો મમ ॥
લિંગાનવેક્ષણાત્તત્ર પ્રાયશ્ચિત્તં કથં ભવેત

ઇતિ સંચિતયંત્યેવ સેવાં તત્યાજ નોંકૃતેઃ ॥
જલાભિલાષિણી સા તુ લિંગનામામૃતં પિબેત્

નાન્ય દ્દિદૃક્ષિણી તસ્યા અક્ષિણી શ્રુતિગે અપિ ॥
વિહાય લિંગમોંકારં હૃદ્વિહાયઃ સ્થિતં સતામ્

તસ્યાઃ શબ્દગ્રહૌ નાન્ય શબ્દગ્રહણતત્પરૌ ॥
અતીવ નિપુણૌ જાતૌ તત્સન્માલ્યકરૌકરૌ

નાન્યત્ર ચરણૌ તસ્યાશ્ચરતઃ સુખવાંછયા ॥
ત્યક્ત્વોંકારાજિરક્ષોણીં ક્ષુણ્ણાં નિર્વાણપદ્મયા

ઓંકારં પ્રણવં સારં પરબ્રહ્મપ્રકાશકમ્ ॥
શબ્દબ્રહ્મત્રયીરૂપં નાદબિંદુકલાલયમ્

સદક્ષરં ચાદિરૂપં વિશ્વરૂપં પરાવરમ્ ॥
વરં વરેણ્યં વરદં શાશ્વતં શાંતમીશ્વરમ્

સર્વલોકૈકજનકં સર્વલોકૈકરક્ષકમ્ ॥
સર્વલોકૈકસંહર્તૃ સર્વલોકૈકવંદિતમ્

આદ્યંતરહિતં નિત્યં ર્શિવં શંકરમવ્યયમ્ ॥
એકગુણત્રયાતીતં ભક્તસ્વાંતકૃતાસ્પદમ્

નિરુપાધિં નિરાકારં નિર્વિકારં નિરંજનમ્ ॥
નિર્મલં નિરહંકારં નિષ્પ્રપંચં નિજોદયમ્

સ્વાત્મારામમનંતં ચ સર્વગં સર્વદર્શિનમ્ ॥
સર્વદં સર્વભોક્તારં સર્વં સર્વસુખાસ્પદમ્

વાગિંદ્રિયં તદીયં ચ પ્રોચ્ચરત્તદહર્નિશમ્ ॥
નામાંતરં ન ગૃહ્ણાતિ ક્વચિદન્યસ્યકસ્યચિત્

એતન્નામાક્ષરરસં રસયંતી દિવાનિશમ્ ॥
રસના નૈવ જાનાતિ તસ્યા અન્યદ્રસાંતરમ્

સંમાર્જનં રંગમાલાઃ પ્રાસાદં પરિતઃ સદા ॥
વિદધ્યાન્માધવી તત્ર તથાર્ચા પાત્રશોધનમ્

તત્ર પાશુપતા યે વૈ પ્રણવેશાર્ચને રતાઃ ॥
તાંશ્ચ શુશ્રૂષયેન્નિત્યં પિતૃબુદ્ધ્યાતિ ભક્તિતઃ

વૈશાખસ્ય ચતુર્દશ્યામેકદા સા તુ માધવી ॥
રાત્રૌ જાગરણં કૃત્વા દિવોપવસાન્વિતા

યાત્રામિલિતભક્તેષુ પ્રાતર્યાતેષુ સર્વતઃ ॥
સંમાર્જનાદિકં કૃત્વા લિંગમભ્યર્ચ્ય હર્ષતઃ

ગાયંતી મધુરં ગીતં નૃત્યંતી નિજલીલયા॥
ધ્યાયંતી લિંગમોંકારં તત્ર લિંગે લયં યયૌ

અનેનૈવ શરીરેણ પાર્થિવેન મહામતિઃ ॥
અસ્મદાચાર્યમુખ્યાનાં પશ્યતાં ચ તપસ્વિનામ્

પ્રાદુર્બભૂવ યલ્લિંગાજ્જ્યોતિર્જટિલિતાંબરમ્ ॥
તત્ર જ્યોતિષિ સા બાલા જ્યોતિર્મય્યપિ સાપ્યભૂત્

રાધશુક્લચતુર્દશ્યામદ્યાપિ ક્ષેત્રવાસિનઃ ॥
તત્ર યાત્રાં પ્રકુર્વંતિ મહોત્સવપુરઃસરાઃ

તત્ર જાગરણં કૃત્વા ચતુર્દશ્યામુપોષિતાઃ ॥
પ્રાપ્નુવંતિ પરં જ્ઞાનં યત્રકુત્રાપિ વૈ મૃતાઃ

બ્રહ્માંડોદર મધ્યે તુ યાનિ તીર્થાનિ સર્વતઃ ॥
તાનિ વૈશાખભૂતાયામાયાંત્યોંકૃતિ દર્શને

લિંગાગ્રે શ્રીમુખી નામ્ની ગુહાસ્તિ પરમોત્તમા ॥
પાતાલસ્ય ચ તદ્દ્વારં તત્ર સિદ્ધા વસંતિ હિ

તિષ્ઠેયુઃ પંચરાત્રં યે ગુહાયાં તત્ર સુવ્રતાઃ ॥
તે નાગકન્યાઃ પશ્યંતિ બ્રૂયુસ્તાશ્ચ શુભાશુભમ્

કંદરોત્તરદિગ્ભાગે તત્ર કૂપો રસોદકઃ ॥
આષણ્માસં ચ તત્પીત્વા પિબેદ્બ્રહ્મરસાયનમ્

તત્ર નાદેશ્વરં લિંગં દૃષ્ટ્વા નાદનિદાનભૂઃ ॥
સર્વનાદાત્મકં વિશ્વં તચ્છ્રવો ગોચરી ભવેત્

તત્ર મત્સ્યોદરીં સ્નાત્વા સ્વર્ધુનીં વરુણાપ્લુતામ્ ॥
કૃતકૃત્યો ભવેજ્જંતુર્નૈવ શોચતિ કુત્રચિત્

અસંખ્યાતા ગતાઃ સિદ્ધિમોંકારેશ્વરસેવકાઃ ॥
પાર્થિવેનૈવ દેહેન દિવ્યભૂતેન તત્ક્ષણાત્

અવિમુક્તં પરં ક્ષેત્રં બ્રહ્માંડાદપિ સર્વતઃ ॥
તતોપિ પર ઓંકાર ઉક્તો મત્સ્યોદરી તટે

પ્રણવેશોંઽગ યૈઃ કાશ્યાં ન નતો નાપિ ચાર્ચિતઃ ॥
કિમર્થં તે સમુત્પન્ના માતૃતારુણ્યહારિણઃ

યદા પ્રભૃતિ વિશ્વેશો મંદરાદાગતોઽભવત્ ॥
તસ્મિન્નાનંદ ગહને તદાપ્રભૃતિ સત્તમ

સર્વાણ્યાયતનાન્યાશુ સાબ્ધીનિ સ ગિરીણ્યપિ ॥
સ નદીનિ સ તીર્થાનિ સ દ્વીપાનિ યયુસ્તતઃ ॥

ઇદાનીં મમ ભાગ્યેન સ્મારિતોહં ત્વયા મુને ॥
અહમપ્યાગમિષ્યામિ યામઃ કાશીં શનૈઃ શનૈઃ

એતેપિ મમ શિષ્યા યે મહાપાશુપતવ્રતાઃ ॥
કાશીં યિયાસવસ્તેપિ યતઃ સર્વે મુમુક્ષવઃ

અપિ વાર્ધકમાસાદ્ય યૈઃ કાશી નૈવ શીલિતા ॥
માનુષે દુર્લભે નષ્ટે કુતસ્તેષાં મહાસુખમ્

યાવન્નેંદ્રિય વૈકલ્યં યાવન્નૈવાયુષઃ ક્ષયઃ ॥
તાવત્સેવ્યં પ્રયત્નેન શંભોરાનંદકાનનમ્

ય આનંદવનં શંભોઃ શિશ્રિયુઃ શ્રીનિકેતનમ્ ॥
અચલાશ્રીર્ન મુંચેત્તાન્મહાસૌખ્યૈકશેવધીન્

ઇત્યાખ્યાય કથાં રમ્યાં ગર્ગઃ પાશુપતોત્તમઃ ॥
ભારદ્વાજેન સહિતઃ પ્રાપ વારાણસીં પુરીમ્

દમનોપિ હિ ધર્માત્મા ગર્ગાચાર્યેણ સંયુતઃ ॥
આરાધ્ય શ્રીમદોંકારં તસ્મિઁલ્લિંગે લયં ગતઃ

॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
ઇલ્વલારે પરં સ્થાનમોંકારમવિમુક્તકે ॥
તત્ર સિદ્ધિપરાં જગ્મુઃ સાધકા બહુશો મુને

કલૌ કલુષચિત્તાનાં પુરો નાખ્યેયમેવ હિ ॥
પ્રણવેશ્વરમાહાત્મ્યં નાસ્તિકાનાં વિશેષતઃ

યે નિંદંતિ મહાદેવં ક્ષેત્રં નિંદંતિ યેઽધિયઃ ॥
પુરાણં યે ચ નિંદંતિ તે સંભાષ્યા ન કુત્રચિત્

ઓંકારસદૃશં લિંગં ન ક્વચિજ્જગતીતલે ॥
ઇતિ ગૌર્યૈ સમાખ્યાતં દેવદેવેન નિશ્ચિતમ્

ઇમમધ્યાયમાકર્ણ્ય નરસ્તદ્ગતમાનસઃ ॥
વિમુક્તઃ સર્વપાપેભ્યઃ શિવલોકમવાપ્નુયાત્

॥
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિ સાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ચતુર્થેકાશીખંડ ઉત્તરાર્ધ ઓંકારમાહાત્મ્યં નામ ચતુઃસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ