સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 3.21

॥ વ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
તયા ચોત્પાદિતા રાજઞ્છરીરા ત્કુલદેવતાઃ

ભટ્ટારિકી ૧તથા છત્રા ૨ ઓવિકા ૩ જ્ઞાનજા તથા ૪

ભદ્રકાલી ચ ૫ માહેશી ૬ સિંહોરી ૭ ધનમર્દ્દની ૮
ગાત્રા ૯ શાંતા ૧૦ શેષદેવી ૧૧ વારાહી ૧૨ ભદ્રયોગિની ૧૩

યોગેશ્વરી ૧૪ મોહલજ્જા ૧૫ કુલેશી ૧૬ શકુલાચિતા ૧૭
તારણી ૧૮ વન કાનંદા ૧૯ ચામુંડા ૨૦ ચ સુરેશ્વરી ૨૧

દારભટ્ટારિકેત્યા ૨૨ દ્યા પ્રત્યેકા શતધા પુનઃ ॥
ઉત્પન્નાઃ શક્તયસ્તસ્મિન્નાનારૂપાન્વિતાઃ શુભાઃ ॥
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ પ્રવરણ્યથ દેવતાઃ

ઔપમન્યવસગોત્રપ્રવર૩ ગોત્રદેવ્યાગાત્રાવસિષ્ઠ ૧ ભરદ્વાજ ૨ ઇંદ્રપ્રમદક વ્યાસંગો? ત્રશગોત્રદેવ્યાજ્ઞાનજા ૨ પ્રવર ૩ કાશ્યપઃ અવત્સારઃ ૨ રૈભ્યઃ ૩ માંડવ્યસગોત્ર ૩ ગોત્રજા દારભદારિકા ૩ પ્રવર ૫ ભાર્ગવચ્યવ ના અધિઅવી જમદગ્નિઃ ૫ કુશિકસગોત્રઽજાતારણી ૬ મહાબલાપ્રવર ૩ વિશ્વામિત્રદેવરાજૌદ્દાલક ૬ શૌનકસગોત્ર ૭ ગોત્રદેવી ૭ શાંતા પ્રવર ૩ ભાર્ગવાણૈનહોત્રગાર્ત્સમદ ૩ કૃષ્ણાત્રેયસગોત્રવીગોત્રદેવ્યાભદ્રયોગિની ૮ પ્રવર ૩ આત્રેયઅર્ચનાનસશ્યાવાશ્વ ૩ ગાર્ગ્યાયણસગોત્ર ગોત્રજા શાંતા પ્રવર ૫ ભાર્ગવચ્યવનઆપ્નવાનવીજમદગ્નિઃ ૧૦ ગાર્ગાયણગોત્રગોત્રજાજ્ઞાનજા પ્રવર ૫ કાશ્યપઅવત્સારશાંડિલઅસિતદેવલગાંગેયસ ગોત્રદેવા શાંતા દ્વારવાસિની પ્રવર ૩ ગાર્ગ્યગાર્ગિ શંખ લિખિત ૧૨ પૈંગ્યસગોત્રજાજ્ઞાનજા શેષલૌધ પ્રવર આંગિરસઆંબરીષયૌવનાશ્વ ૧૩ વત્સસગોત્રં ગોત્રજાજ્ઞાનજાપ્રવર ૫ ભાર્ગવચ્યાવનઆપ્નવાન ઔર્વપુરોધસઃ ૧૪ વાત્સસગોત્રગોત્રજાજ્ઞાનજાપ્રવર ૫ ભાર્ગવચ્યાવન આપ્નવાન્ ઔર્વપુરોધસઃ ૧૫ વાત્સ્યસગોત્રસ્ય ગોત્રજા શીહરીપ્રવર ૫ ભાર્ગવચ્યાવન આપ્નુવાન્ ઔર્વપુરોધસઃ ૧૬ શ્યામાયનસગોત્રસ્ય ગોત્રજા શીહરી પ્રવર ભાર્ગવચ્યાવનઆપ્નુવાન્ અવિ જમદગ્નિઃ ૧૭ ધારણસગોત્રસ્ય ગોત્રજા છત્રજા પ્રવર ૩ અગસ્ત્યદાર્વચ્યુતદધ્ય વાહન ૧૮ કાશ્યપગોત્રસ્ય ગોત્રજા ચામુણ્ડા પ્રવર ૩ કાશ્યપસ્યાવત્સાર નૈધ્રુવ ૧૯ ભરદ્વાજગોત્રસ્ય ગોત્રજા પક્ષિણી પ્રવર ૩
આંગિરસબાર્હસ્પત્યભારદ્વાજ ૨૨ માંડવ્યસગોત્રસ્ય વત્સસવાત્સ્યસવાત્સ્યાયનસ ૪ સામાન્યલૌગાક્ષસગોત્રસ્ય ગોત્રજા ભદ્રયોગિની પ્રવર ૩ કાશ્યપવસિષ્ઠ અવત્સાર ૨૦ કૌશિકસગોત્રસ્ય ગોત્રજા પક્ષિણી પ્રવર ૩ વિશ્વામિત્ર અથર્વ ભારદ્વાજ ૨૧ સામાન્યપ્રવર ૧ પૈમગ્યસભરદ્વાજ ૨ સમાનપ્રવરા ૨ લૌગાક્ષસગાર્ગ્યાયનસકાશ્યપકશ્યપ ૪ સમાનપ્રવર ૩ કૌશિકકુશિકસાઃ ૨ સમાનપ્રવરઃ ૪ ઔપમન્યુલોગાક્ષસ ૨ સમાનપ્રવરાઃ ૫ ॥
યાવતાં પ્રવરેષ્વેકો વિશ્વામિત્રોઽનુવર્તતે ॥
ન તાવતાં સગોત્રત્વાદ્વિવાહઃ સ્યાત્પરસ્પરમ્ ॥

ત્યજેત્સમાનપ્રવરાં સગોત્રાં માતુઃ સપિંડામચિકિત્સ્યરોગામ્ ॥
અજાતલોમ્નીં ચ તથાન્યપૂર્વાં સુતેન હીનસ્ય સુતાં સુકૃષ્ણામ્ ॥

એક એવ ઋષિર્યત્ર પ્રવરેષ્વનુવર્તતે ॥
તાવત્સમાનગોત્રત્વમૃતે ભૃગ્વંગિરોગણાત્

પંચસુ ત્રિષુ સામાન્યાદવિવાહસ્ત્રિષુ દ્વયોઃ ॥
ભૃગ્વગિરોગણેષ્વેવં શેષેષ્વેકોપિ વારયેત્

સમાનગોત્રપ્રવરાં કન્યામૂઢ્વોપગમ્ય ચ ॥
તસ્યામુત્પાદ્ય ચાંડાલં બ્રાહ્મણ્યાદેવ હીયતે

કાત્યાયનઃ ॥
પરિણીય સગોત્રા તુ સમાનપ્રવરાં તથા ॥
ત્યાગં કૃત્વા દ્વિજસ્તસ્યાસ્તતશ્ચાંદ્રાયણં ચરેત્

ઉત્સૃજ્ય તાં તતો ભાર્યાં માતૃવત્પરિપાલયેત્

યાજ્ઞવલ્ક્યઃ ॥
અરોગિણીં ભ્રાતૃમતીમસમાનાર્ષગોત્રજામ્ ॥
પંચમાત્સપ્તમાર્દૂર્ધ્વં માતૃતઃ પિતૃત સ્તથા

અસમાનપ્રવરૈર્વિવાહ ઇતિ ગૌતમઃ ॥
યદ્યેકં પ્રવરં ભિન્નં માતૃગોત્રવરસ્ય ચ ॥
તત્રોદ્વાહો ન કર્તવ્યઃ સા કન્યા ભગિની ભવેત્

દારાગ્નિહોત્રસંયોગં કુરુતે યોઽગ્રજે સ્થિતે ॥
પરિવેત્તા સ વિજ્ઞેયઃ પરિવિત્તિસ્તુ પૂર્વજઃ

સદા પૌનર્ભવા કન્યા વર્જ નીયા કુલાધમા ॥
વાચા દત્તા મનોદત્તા કૃતકૌતુકમંગલા

ઉદકસ્પર્શિતા યાચ યાચ પાણિગૃહીતકા ॥
અગ્નિં પરિગતા યા ચ પુનર્ભૂઃ પ્રસવા ચ યા

ઇત્યેતાઃ કાશ્યપેનોક્તા દહંતિ કુલમગ્નિવત્

અથાવટંકાઃ કથ્યંતે ગોત્ર ૧ પાત્ર ૨ દાત્ર ૩ ત્રાશયત્ર ૪ લડકાત્ર ૧૫ મંડકીયાત્ર ૧૬ વિડલાત્ર ૧૭ રહિલા ૧૮ ભાદિલ ૧૯ વાલૂઆ ૨૦ પોકીયા ૨૧ વાકીયા ૨૨ મકાલ્યા ૨૩ લાડઆ ૨૪ માણવેદા ૨૫ કાલીયા ૨૬ તાલી ૨૭ વેલીયા ૨૮ પાંવલન્ડીયા ૨૯ મૂડા ૩૦ પીતૂલા ૩૧ ધિગમઘ ૩૨ ભૂતપાદવાદી ૩૪ હોફોયા ૩૫ શેવાર્દત ૩૬ વપાર ૩૭ વથાર ૩૮ સાધકા ૩૯ બહુધિયા ૪૦

માતુલસ્ય સુતામૂઢ્વા માતૃગોત્રાં તથૈવ ચ ॥
સમાનપ્રવરાં ચૈવ ત્યક્ત્વા ચાંદ્રાયણં ચરેત્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં તૃતીયે બ્રહ્મખણ્ડે પૂર્વભાગે ધર્મારણ્ય માહાત્મ્યે શ્રીમાતાકથિત નામગોત્રપ્રવરકૃતદેવ્યવટંકકથનનામૈકવિંશોઽધ્યાયઃ