સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 3.2

॥ વ્યાસ ઉવાચ॥। ॥
પૃથ્વીપુરંધ્યાસ્તિલકં લલાટે લક્ષ્મીલતાયાઃ સ્ફુટમાલવાલમ્॥
વાગ્દેવતાયા જલકેલિરમ્યં નોહેરકં સંપ્રતિ વર્ણયામિ

સાધુ પૃષ્ટં ત્વયા રાજન્વારાણસ્યધિકાધિકમ્॥
ધર્મારણ્યં નૃપશ્રેષ્ઠ શ્રૃણુષ્વાવહિતો ભૃશમ્

સર્વતીર્થાનિ તત્રૈવ ઊષરં તેન કથ્યતે ॥
બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશાદ્યૈરિંદ્રાદ્યૈઃ પરિસેવિતમ્

લોકપાલૈશ્ચ દિક્પાલૈર્માતૃભિઃ શિવશક્તિભિઃ ॥
ગંધર્વૈશ્વાપ્સરોભિશ્ચ સેવિતં યજ્ઞકર્મભિઃ

ભૂતવેતાલશાકિનીગ્રહદેવાધિદેવતૈઃ॥
ઋતુભિર્માસપક્ષૈશ્ચ સેવ્યમાનં સુરાસુરેઃ । ॥ ૯ ।
તદાદ્યં ચ નૃપસ્થાનં સર્વસૌખ્યપ્રદું તથા ॥
યજ્ઞૈશ્ચ બહુભિશ્ચૈવ સેવિતં મુનિસત્તમૈઃ

સિંહવ્યાઘ્રૈર્દ્વિપૈશ્ચૈવ પક્ષિભિર્વિવિધૈસ્તથા ॥
ગોમહિષ્યાદિભિશ્ચૈવ સારસૈર્મૃગશૂકરૈઃ

સેવિતં નૃપશાર્દૂલ શ્વાપદૈવૈર્વિવિધૈરપિ ।
તત્ર યે નિધનં પ્રાપ્તાઃ પક્ષિણઃ કીટકાદયઃ

પશવઃ શ્વાપદાશ્ચૈવ જલસ્થલચરાશ્ચ યે ॥
ખેચરા ભૂચરાશ્ચૈવ ડાકિન્યો રાક્ષસાસ્તથા

એકોત્તરશતૈઃ સાર્દ્ધં મુક્તિસ્તેષાં હિ શાશ્વતી ॥
તે સર્વે વિષ્ણુલોકાંશ્ચ પ્રયાંત્યેવ ન સંશયઃ

સંતારયતિ પૂર્વજ્ઞાન્દશ પૂર્વાન્દશાપરાન્ ।
યવવ્રીહિતિલૈઃ સર્પિર્બિલ્વપત્રૈશ્ચ દૂર્વયા

ગુડૈશ્ચૈવોદકૈર્નાથ તત્ર પિંડં કરોતિ યઃ ॥
ઉદ્ધરેત્સપ્ત ગોત્રાણિ કુલમેકોત્તરં શતમ્

વૃક્ષૈરનેકધા યુંક્તે લતાગુલ્મૈઃ સુશોભિતમ્ ॥
સદા પુણ્યપ્રદં તચ્ચ સદા ફલસમન્વિતમ્

નિર્વૈરં નિર્ભયં ચૈવ ધર્મારણ્યં ચ ભૂપતે ॥
ગોવ્યાઘ્રૈઃ ક્રીડ્યતે તત્ર તથા માર્જારમૂષકૈઃ

ભેકોઽહિના ક્રીડતે ચ માનુષા રાક્ષસૈઃ સહ ॥
નિર્ભયં વસતે તત્ર ધર્મ્મારણ્યં ચ ભૂતલે

મહાનંદમયં દિવ્યં પાવનાત્પાવનં પરમ્ ॥
કલકંઠઃ કલોત્કંઠમનુગુંજતિ કુંજગઃ ॥ ૧૬ ।
ધ્યાનસ્થઃ શ્રોષ્યતિ તદા પારાવત્યેતિ વાર્ય્યતે ॥
કેકઃ કોકીં પરિત્યજ્ય મૌનં તિષ્ઠતિ તદ્ભયાત્

ચકોરશ્ચંદ્રિકાભોક્તા નક્તવ્રતમિવાસ્થિતઃ॥
પઠંતિ સારિકાઃ સારં શુકં સંબોધયત્યહો

અપારવારસંસારસિંધુપારપ્રદઃ શિવઃ ॥
આલસ્યેનાપિ યો યાયાદ્ગૃહાદ્ધર્મવનં પ્રતિ

અશ્વમેધાધિકો ધર્મસ્તસ્ય સ્યાચ્ચ પદેપદે ॥
શાપાનુગ્રહસંયુક્તા બ્રાહ્મણાસ્તત્ર સંતિ વૈ

અષ્ટાદશસહસ્રાણિ પુણ્યકાર્યેષુ નિર્મિતાઃ ॥
ષટ્ત્રિંશત્તુ સહસ્રાણિ ભૃત્યાસ્તે વણિજો ભુવિ

દ્વિજભક્તિસમાયુક્તા બ્રહ્મણ્યાસ્તે ત્વયોનિજાઃ ॥
પુરાણજ્ઞાઃ સદાચારા ધાર્મિકાઃ શુદ્ધબુદ્ધયઃ ॥
સ્વર્ગે દેવાઃ પ્રશંસંતિ ધર્મ્મારણ્યનિવાસિનઃ

॥ યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ॥ ॥
ધર્મારણ્યેતિ ત્રિદશૈઃ કદા નામ પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥
પાવનં ભૂતલે જાતં કસ્માત્તેન વિનિર્મિતમ્

તીર્થભૂતં હિ કસ્માચ્ચ કારણાત્તદ્વદસ્વ મે ॥
બ્રાહ્મણાઃ કતિસં ખ્યાકાઃ કેન વૈ સ્થાપિતાઃ પુરા

અષ્ટાદશસહસ્રાણિ કિમર્થં સ્થાપિતાનિ વૈ ॥
કસ્મિન્નંશે સમુત્પન્ના બ્રાહ્મણા બ્રહ્મ સત્તમાઃ

સર્વવિદ્યાસુ નિષ્ણાતા વેદવેદાંગપારગાઃ ॥
ઋગ્વેદેષુ ચ નિષ્ણાતા યજુર્વેદકૃતશ્રમાઃ

સામવેદાંગપારજ્ઞાસ્ત્રૈવિદ્યા ધર્મ વિત્તમાઃ ॥
તપોનિષ્ઠા શુભાચારાઃ સત્યવ્રતપરાયણાઃ

માસોપવાસૈઃ કૃશિતાસ્તથા ચાંદ્રાયણાદિભિઃ ॥
સદાચારાશ્ચ બ્રહ્મણ્યાઃ કેન નિત્યો પજીવિનઃ ॥
તત્સર્વમાદિતઃ કૃત્સ્નં બ્રૂહિ મે વદતાં વર

દાનવાસ્તત્ર દૈતેયા ભૂતવેતાલસંભવાઃ ॥
રાક્ષસાશ્ચ પિશાચાશ્ચ ઉદ્વેજંતે કથં ન તાન્

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં તૃતીયે બ્રહ્મખણ્ડે પૂર્વાર્ધે ધર્મારણ્યમાહાત્મ્યે યુધિષ્ઠિરપ્રશ્નર્ણનંનામ દ્વિતી યોઽધ્યાયઃ