સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 3.11

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ॥ ॥
અતઃ પરં કિમભવદ્બ્રવીતુ દ્વિજસત્તમ ॥
ત્વદ્વચનામૃતં પીત્વા તૃપ્તિર્નાસ્તિ મમ પ્રભો

॥ વ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
અથ કિંચિદ્ગતે કાલે યુગાંતસમયે સતિ ॥
ત્રેતાદૌ લોલજિહ્વાક્ષ અભવદ્રાક્ષસેશ્વરઃ

તેન વિદ્રાવિતં સર્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્ ॥
જિત્વા સ સકલાઁલ્લોકાન્ધર્મારણ્યે સમાગતઃ

તદ્દૃષ્ટ્વા સકલં પુણ્યં રમ્યં દ્વિજનિષે વિતમ્ ॥
બ્રહ્મદ્વેષાચ્ચ તેનૈવ દાહિતં ચ પુરં શુભમ્

દહ્યમાનં પુરં દૃષ્ટ્વા પ્રણષ્ટા દ્વિજસત્તમાઃ ॥
યથાગતં પ્રજગ્મુસ્તે ધર્મારણ્યનિવાસિનઃ ॥

શ્રીમાતાદ્યાસ્તદા દેવ્યઃ કોપિતા રાક્ષસેન વૈ ॥
ઘાતયંત્યેવ શબ્દેન તર્જયિત્વા ચ રાક્ષસમ્

સમુચ્છ્રિતાસ્તદા દેવ્યઃ શતશોઽથ સહ સ્રશઃ ॥
ત્રિશૂલવરધારિણ્યઃ શંખચક્રગદાધરાઃ

કમંડલુધરાઃ કાશ્ચિત્કશાખઙ્ગધરાઃ પરાઃ ॥
પાશાંકુશધરા કાચિત્ખડ્ગખેટકધારિણી

કાચિત્પરશુહસ્તા ચ દિવ્યાયુધધરા પરા ॥
નાનાભરણભૂષાઢ્યા નાનારત્નાભિશોભિતા

રાક્ષસાનાં વિનાશાય બ્રાહ્મણાનાં હિતાય ચ ॥
આજગ્મુસ્તત્ર યત્રાસ્તે લોલજિહ્વો હિ રાક્ષસઃ

મહાદંષ્ટ્રો મહાકાયો વિદ્યુજ્જિહ્વો ભયંકરઃ ॥
દૃષ્ટ્વા તા રાક્ષસો ઘોરં સિંહનાદમથાકરોત્

તેન નાદેન મહતા ત્રાસિતં ભુવનત્રયમ્ ॥
આપૂરિતા દિશઃ સર્વાઃ ક્ષુભિતાનેકસાગરાઃ

કોલાહલો મહાનાસીદ્ધર્મારણ્યે તદા નૃપ ॥
તચ્છ્રુત્વા વાસવેનાથ પ્રેષિતો નલકૂબરઃ

કિમિદં પશ્ય ગત્વા ત્વં દૃષ્ટ્વા મહ્યં નિવેદય ॥
તત્તસ્ય વચનં શ્રુત્વા ગતો વૈ નલકૂબરઃ

દૃષ્ટ્વા તત્ર મહાયુદ્ધં શ્રીમાતાલોલજિહ્વયોઃ ॥
યથાદૃષ્ટં યથાજાતં શક્રાગ્રે સ ન્યવેદયત્

ઉદ્વેજયતિ લોકાંસ્ત્રીન્ધર્મારણ્યમિતો ગતઃ ॥
તચ્છ્રુત્વા વાસવો વિષ્ણું નિવેદ્ય ક્ષિતિમાગમત્

દાહિતં તત્પુરં રમ્યં દેવાનામપિ દુર્લભમ્ ॥
ન દૃષ્ટા વાડવાસ્તત્ર ગતાઃ સર્વે દિશો દશ

શ્રીમાતા યોગિની તત્ર કુરુતે યુદ્ધમુત્તમમ્ ॥
હાહાભૂતા પ્રજા સર્વા ઇતશ્ચેતશ્ચ ધાવતિ

તચ્છ્રુત્વા વાસુદેવો હિ ગૃહીત્વા ચ સુદર્શનમ્ ॥
સત્યલોકાત્તદા રાજન્સમાગચ્છન્મહીતલે

ધર્મારણ્યં તતો ગત્વા તચ્ચક્રં પ્રમુમોચ હ ॥
લોલજિહ્વસ્તદા રક્ષો મૂર્ચ્છિતો નિપપાત હ

ત્રિશૂલેન તતો ભિન્નઃ શક્તિભિઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ ॥
હન્યમાનસ્તદા રક્ષઃ પ્રાણાંસ્ત્યક્ત્વા દિવં ગતઃ

તતો દેવાઃ સગંધર્વા હર્ષનિર્ભરમાનસાઃ ॥
તુષ્ટુવુસ્તં જગન્નાથં સત્યલોકાત્સમાગતાઃ

ઉદ્વસં તત્સમાલોક્ય વિષ્ણુર્વચનમબ્રવીત્ ॥
ક્વ ચ તે બ્રાહ્મણાઃ સર્વે ઋષીણામાશ્રમે પુનઃ

તતો દેવાઃ સગં ધર્વા ઇતસ્તતઃ પલાયિતાન્॥
સંશોધ્ય તરસા રાજન્બ્રાહ્મણાનિદમબ્રુવન્

શ્રૂયતાં નો વચો વિપ્રા નિહતો રાક્ષસાધમઃ ॥
વાસુદેવેન દેવેન ચક્રેણ નિરકૃંતત

તચ્છ્રુત્વા વાડવાઃ સર્વે પ્રહર્ષોત્ફુલ્લલોચનાઃ ॥
સમાજગ્મુસ્તદા રાજન્સ્વસ્વસ્થાને સમાવિશન્

શ્રીકાંતાય તદા રાજન્વાક્યમુક્તં મનોરમમ્ ॥
યસ્માત્ત્વં સત્યલોકાચ્ચ આગતોઽસિ જગત્પ્રભુઃ ॥
સ્થાપિતં ચ પુરં ચેદં હિતાય ચ દ્વિજાત્મનામ્

સત્યમંદિરમિતિ ખ્યાતં તદા લોકે ભવિષ્યતિ ॥
કૃતે યુગે ધર્મારણ્યં ત્રેતાયાં સત્યમંદિરમ્

તચ્છ્રુત્વા વાસુદેવેન તથેતિ પ્રતિપદ્ય ચ ॥
તતસ્તે વાડવાઃ સર્વે પુત્રપૌત્રસમન્વિતાઃ

સપત્નીકાઃ સાનુચરા યથાપૂર્વં ન્યવાત્સિષુઃ ॥
તપોયજ્ઞક્રિયાદ્યેષુ વર્તંતેઽધ્યયનાદિષુ

એવં તે સર્વમાખ્યાતં ધર્મ વૈ સત્યમંદિરે

॥
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં તૃતીયે બ્રહ્મખણ્ડે ધર્મારણ્યમાહાત્મ્યે લોલજિહ્વાસુરવધપૂર્વકં સત્યમંદિરસંસ્થાપનવર્ણનંનામૈકાદશોઽધ્યાયઃ