સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.5-5

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
પંચામૃતસ્ય સ્નપનાદ્યત્ફલં લભતે હરેઃ॥
શંખોદકેન યત્કિંચિત્તન્મે બ્રૂહ્યજિતાઽચ્યુત

॥ ॥ શ્રીભગવાનુવાચ॥ ॥
ક્ષીરસ્નાનં પ્રકુર્વંતિ યે નરા મમ મૂર્દ્ધનિ॥
શતાશ્વમેધજં પુણ્યં બિંદુના બિંદુના સ્મૃતમ્

ક્ષીરાદ્દશગુણં દધ્ના ઘૃતેનૈવ દશોત્તરમ્॥
મધુના તદ્દશગુણં સિતયા તુ તતોઽધિકમ્ ॥
ગંધપુષ્પોદકે મંત્રં સર્વોત્કૃષ્ટં પ્રશસ્યતે

દ્વાદશ્યાં પંચદશ્યાં વા ગવ્યેન પયસા મમ ॥
સ્નાપનં દેવશાર્દૂલ મહાપાતકનાશનમ્

દધ્યાદીનાં વિકારાણાં ક્ષીરતઃ સંભવો યથા ॥
તથૈવ શેષકામાનાં ક્ષીરસ્નપનતો મમ

ક્ષીરસ્નાનેન સૌભાગ્યં દધ્ના મિષ્ટાન્નભોજનમ્॥
ઘૃતેન સ્નાપયેદ્યો માં નરો મમ પુરં વ્રજેત્

મધુના સિતયા યસ્તુ કારયેન્માર્ગશીર્ષકે ॥
સ રાજા જાયતે લોકે પુનઃ સ્વર્ગાદિહાગતઃ

ગજાશ્વરથસંપૂર્ણં સ રાજ્યં લભતે ભુવિ ॥
કારયેન્માર્ગશીર્ષે વૈ યઃ ક્ષીરસ્નાપનં મમ

સ્વર્ગે લોકે સ જયતિ ચંદ્રેંદ્રરુદ્રમારુતાન્ ॥
ક્ષીરસ્નાનં પરં શ્રેષ્ઠં માર્ગશીર્ષે ચ પુત્રક

ક્ષીરસ્નપનમાહાત્મ્યં વર્ચસ્કં પુષ્ટિવર્ધનમ્ ॥
દૌર્ભાગ્યં વિલયં યાતિ ક્ષીરસ્નાનેન મે સુત

સ્નાપયેન્માર્ગશીર્ષે માં યો વૈ પંચાઽમૃતેન તુ ॥
સ ન શોચ્યો ભવેજ્જંતુર્બંધુના ભુવિ માનદ

કપિલાક્ષીરમાદાય યઃ સ્નાપયતિ માં સુત ॥
કપિલાશતદાનસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ

શંખે તીર્થોદકં કૃત્વા યઃ સ્નાપયતિ દેશિકઃ ॥
બિંદુનાઽપિ સહોમાસે સ્વકુલં તારયેદ્ધિ સઃ

કાપિલં ક્ષીરમાદાય શંખે કૃત્વા ચ માનવઃ ॥
યઃ સ્નાપયતિ માં ભક્ત્યા સર્વતીર્થફલં લભેત્

શંખે કૃત્વા તુ પાનીયં સાક્ષતં કુશસંયુતમ્ ॥
યઃ સ્નાપયેત્સહોમાસે સર્વતીર્થફલં લભેત્

શંખાષ્ટકેન યઃ સ્નાનં કારયેન્માર્ગશીર્ષકે ॥
ભક્ત્યા ભગવતઃ શ્રેષ્ઠો મમ લોકે મહીયતે

શંખષોડશકેનાથ યઃ સ્નાપયતિ મે સુત ॥
સ પાપમુક્તઃ સુચિરં સ્વર્ગલોકે મહીયતે

ચતુર્વિંશતિસંખ્યાકૈઃ શંખૈર્યઃ સ્નાપયેચ્ચ મામ્ ॥
ઇંદ્રલોકે ચિરં સ્થિત્વા સ રાજા ભુવિ જાયતે

શંખાઽષ્ટોત્તરશતેનૈવ સ્નાપયેન્માર્ગશીર્ષકે ॥
શંખેશંખે સુવર્ણસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ

માર્ગશીર્ષે ભક્તિમાન્યઃ કૃત્વા શંખધ્વનિં હિ મામ્ ॥
સ્નાપયેત્પિતરસ્તસ્ય સ્વર્ગં તાવત્પ્રતિષ્ઠિતાઃ

અષ્ટોત્તરસહસ્રં તુ શંખ સ્નાનં તુ યશ્ચરેત્ ॥
સ ગણો મુક્તિમાપ્નોતિ યાવદાભૂતસંપ્લવમ્

નિત્યં સંસ્નાપયેદ્યો માં શંખેન સુરસત્તમ ॥
ગંગાસ્નાનફલં પ્રાપ્ય નિત્યં નંદતિ દેવવત્

શંખેતોયં સમાદાય યઃ સ્નાપયતિ માં સુત ॥
નમો નારાયણેત્યુક્ત્વા મુચ્યતે સર્વકિલ્બિષૈઃ

કૃત્વા પાદોદકં શંખે વૈષ્ણવાનાં મહાત્મનામ્ ॥
યો દદાતિ તિલોન્મિશ્રં ચાંદ્રાયણફલં લભેત્

નાદ્યં તડાગજં વાઽપિ વાપીકૂપાદિકં ચ યત્ ॥
ગાંગેયં જાયતે સર્વં જલં શંખકૃતં ચ યત્

ગૃહીત્વા મમ પાદાંબુ શંખે કૃત્વા તુ વૈષ્ણવઃ ॥
યો વહેચ્છિરસા નિત્યં સ મુનિસ્તપતાં વરઃ

ત્રૈલોક્યે યાનિ તીર્થાનિ મમ ચૈવાજ્ઞયા સુત ॥
શંખે તાનિ વસંતીહ તસ્માચ્છંખો વરઃ સ્મૃતઃ

સાંબું શંખં કરે ધૃત્વા મંત્રૈરેતૈસ્તુ વૈષ્ણવઃ ॥
યઃ સ્નાપયેન્માર્ગશીર્ષે તુષ્ટસ્તસ્ય ભવામ્યહમ્

શંખાદૌ ચંદ્રદૈવત્યં કુક્ષૌ વરુણદેવતા ॥
પૃષ્ઠે પ્રજાપતિશ્ચૈવ અગ્રે ગંગા સરસ્વતી

તેષામુચ્ચારપૂર્વં તુ સ્નાપયેન્મામતંદ્રિતઃ ॥
તસ્ય પુણ્યસ્ય સંખ્યાં વૈ કર્તું નૈવ સુરાઃ ક્ષમાઃ

પુરતો મમ દેવેશ સપુષ્પઃ સજલાક્ષતઃ॥
શંખસ્ત્વભ્યર્ચિતસ્તિષ્ઠેત્તસ્ય શ્રીઃ સર્વતોમુખી

વિલેપનેન સંપૂર્ણં શંખં કૃત્વા તુ માં ભજેત્ ॥
તદા મે પરમા પ્રીતિર્ભવેદ્વૈ શતવાર્ષિકી

શંખે કૃત્વા તુ પાનીયં સપુષ્પં સજલાક્ષતમ્ ॥
અર્ઘ્યં દદાતિ યો માં વૈ તસ્ય પુણ્યમનંતકમ્

અર્ઘ્યં કૃત્વા સ્વયં શંખે યઃ કરોતિ પ્રદક્ષિણામ્ ॥
પ્રદક્ષિણીકૃતા તેન સપ્તદ્વીપા વસુંધરા

ભ્રામયિત્વા ચ મે મૂર્ધ્નિ મંદિરં શંખવારિણા ॥
પ્રોક્ષયેદ્વૈષ્ણવો યસ્તુ નાશુભં તદ્ગ્રહે ભવેત્

નાધયો ન ક્લમસ્તસ્ય નારકં ન ભયં ક્વચિત્ ॥
યસ્ય પાદોદકં શંખે કૃતં મૂર્ધાનમાલભેત્

ગ્રહા રક્ષાંસિ કૂષ્માંડપિશાચોરગદાનવાઃ ॥
દૃષ્ટ્વા શંખોદકં મૂર્ધ્નિ વિદ્રવંતિ દિશો દશ

વાદિત્રનિનદૈરુચ્ચૈર્ગીતમંગલનિઃસ્વનૈઃ ॥
યઃ સ્નાપયતિ માં ભક્ત્યા જીવન્મુક્તો ભવેદ્ધિ સઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે બ્રહ્મવિષ્ણુસંવાદે માર્ગશીર્ષમાહાત્મ્યે શંખપૂજનફલકથનંનામ પંચમોઽધ્યાયઃ