સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 2.48

॥ મુનય ઊચુઃ ॥ ॥
પ્રાસાદસ્ય પ્રતિષ્ઠાંત ઇન્દ્રદ્યુમ્નાય યદ્વરાન્ ॥
આજ્ઞાપયામાસ હરિર્યાત્રાસ્તા દ્વાદશાપિ ચ

ત્વત્સકાશાચ્છુતં સર્વં તતઃ સ પૃથિવીપતિઃ ॥
કિં ચકાર મહાબુદ્ધિર્વિષ્ણુભક્તોઽપ્યવસ્થિતઃ ॥

॥ જૈમિનિરુવાચ ॥ ॥
વરાઁલ્લબ્ધ્વા જગન્નાથાત્સાક્ષાદ્બ્રહ્મસ્વરૂપિણઃ ॥
કૃતકૃત્યં સ મેને વા આત્માનં નરપુંગવઃ

યથાજ્ઞં કારયિત્વા વૈ યાત્રાસ્તાઃ પુણ્યમોક્ષદાઃ ॥
બહૂપચારૈર્બહુધા સમભ્યર્ચ્ય જગદ્ગુરુમ્

ગાલરાજં સમાદિશ્ય દેવસ્યાજ્ઞાં યથાવિધિ ॥
ઇદં પ્રોવાચ મધુરં ધર્મન્યાયસમાયુતમ્

॥ ઇન્દ્રદ્યુમ્ન ઉવાચ ॥ ॥
રાજન્બહુશ્રુતોઽસિ ત્વં ધર્મનિષ્ઠામુપાગતઃ ॥
ભગવત્યપિ ભક્તિસ્તે કર્મણા મનસા ગિરા ॥

ન હ્યેકસ્યોપદશાય ભગવાનનુશાસ્તિ વૈ ॥
ચરાચરગુરુર્હ્યેષ વિશ્વં તચ્છિષ્યતાં ગતમ્

મમાનુગ્રહલક્ષ્યેણ અવતીર્ણો જગત્પતિઃ ॥
ઉદ્ધૃત્યૈ દીનમનસામત્રાપિ સ્થાસ્યતે ચિરાત્

ભક્ત્યા ચ શ્રદ્ધયા યુક્ત એતદાજ્ઞાં પ્રવર્ત્તય ॥
પ્રતિમાવ્યવહારેણ નૈનં જાનીહિ ભૂમિપ

પ્રત્યક્ષં તે યથા જાતં ત્રૈલોક્યં ભૂમિમાગતમ્ ॥
પ્રાસાદાંતઃ પ્રવેશે હિ યસ્યાસ્ય જગદીશિતુઃ

પિતામહાદ્યાસ્ત્રિદશાઃ સર્વે યુગપદાગતાઃ ॥
વિશ્વમૂર્ત્યા વયં સર્વે જાતા વૈ નષ્ટચેતનાઃ

ચરાચરમયો હ્યેષ સાક્ષાદ્દારુસ્વરૂપધૃક્ ॥
કલ્પવૃક્ષમિમં વિદ્ધિ ભૂગતં સર્વકામદમ્

ઉપાસ્યૈનં હિ લભતે યો યથા કામનાફલમ્ ॥
યતંતો બહુધા યં હિ યતયો ન વિદન્તિ વૈ ॥
તમઃપારે પ્રતિષ્ઠતં કિંસ્વિજ્જ્યોતિઃ સ્વરૂપિણમ્

યતીનાં ધર્મનિષ્ઠાનાં શુદ્ધાનામૂર્ધ્વરેતસામ્ ॥
અનન્યભક્તિયુક્તાનામેકઃ પંથાસ્તુ યોગિનામ્

ગ્રીષ્મે શીત ગભીરે વૈ નિમજ્જ્ય સલિલાશયે ॥
પરાં નિર્વૃતિમાપ્નોતિ તથાસ્મિન્કરુણાંબુધૌ

ત્રિતાપદુઃખં ત્યજતિ સંપ્રાપ્તે પુરુષોત્તમે

ન માતા ન પિતા મિત્રં ન પત્ની ન સુતસ્તથા ॥
શરણાગતદીનાનાં યથાયમુપકારકઃ

તદેનં પરિસેવસ્વ ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદમ્ ॥
પૌરૈઃ પ્રજાભિર્યાત્રાસ્તાઃ સમૃદ્ધં પરિવર્ત્તય

સાધારણો ધર્મપંથા નૃપાણાં નૃપસત્તમ ॥
પ્રવર્તિતશ્ચ પૂર્વેણ પાલ્યતેઽનંતરેણ સઃ

નૃસિંહં ભજ રાજેંદ્ર ઉપચારૈર્મહર્દ્ધિભિઃ ॥
પૂજયસ્વ ત્રિસંધ્યં તં પરં નિર્વાણમાપ્નુહિ

સ્વકૃતાદુત્તમં પ્રાહુઃ પરકૃત્યોપરક્ષણમ્॥
પાલયેત્પરદત્તં યઃ સ્વદત્તાદુત્તમં હિ તત્

॥ જૈમિનિરુવાચ ॥ ॥
કૃતાંજલિપુટઃ સોઽથ શ્વેતો નૃપતિસત્તમઃ ॥
મૂર્ધ્નિ જગ્રાહ તદ્વાક્યં માલામિવ ગુણાન્વિતામ્

ઇંદ્રદ્યુમ્નોઽપિ રાજર્ષિઃ પ્રસાદ્ય પુરુષોત્તમમ્ ॥
સહ શ્રીમાન્બ્રહ્મલોકં જગામ હ ॥

એતદ્વઃ કથિતં પુણ્યં ક્ષેત્રમાહાત્મ્યમુત્તમમ્ ॥
તત્ર નિત્યોષિતસ્યાપિ માહાત્મ્યં બ્રહ્મદારુણઃ

યશ્ચૈતચ્છૃણુયાદ્ભક્ત્યા વાચ્યમાનં દ્વિજોત્તમાઃ ॥
અશ્વમેધસહસ્રસ્ય ફલં સોઽવિકલં લભેત્

અર્દ્ધોદયસ્તુ યો યોગઃ સ્કંદેન પરિકીર્તિતઃ ॥
તત્કોટિગુણિતં પુણ્યં વિષ્ણોર્માહાત્મ્યકીર્તનાત્

પ્રાતઃ પ્રાતર્યઃ શૃણુયાત્કપિલાશતદો ભવેત્ ॥
ગાંગૈઃ પુષ્કરજૈસ્તોયૈરભિષેકફલં લભેત્

ધન્યં યશસ્યમાયુષ્યં પુણ્યં સંતાનવર્દ્ધનમ્॥
સ્વર્ગપ્રતિષ્ઠાગતિદં સર્વપાપાપનોદનમ્

એતદ્રહસ્યમાખ્યાતં પુરાણેષુ સુગોપિતમ્ ॥
વૈષ્ણવેભ્યો વિનાઽન્યેષુ ન તુ વાચ્યં કદાચન

કુતર્કોપહતા યે ચ દુરધીતશ્રુતાગમાઃ ॥
નાસ્તિકા દાંભિકા નિત્યં પરદોષોપદર્શિનઃ ॥
અવૈષ્ણવા મોઘજીવાસ્તેભ્યો ગોપ્યં સદૈવ હિ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે પુરુષોત્તમક્ષેત્રમાહાત્મ્યેઽષ્ટચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ