સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 2.41

॥ જૈમિનિરુવાચ ॥ ॥
પુષ્યસ્નાનોત્સવં વક્ષ્યે યથોક્તં બ્રહ્મણા પુરા ॥
પુષ્યર્ક્ષેણ ચ સંયુક્તા પૌર્ણમાસી યદા ભવેત્

પૌષે માસિ તથા કુર્યાત્પુષ્યસ્નાનોત્સવં હરેઃ ॥
એકાદશ્યાં પ્રકુર્વીત ઐશાન્યામંકુરાર્પણમ્

તતઃ પ્રતિદિનં કુર્યાત્પ્રતિમાયાં હરેર્ગૃહે ॥
નૃત્યગીતોપહારૈશ્ચ પ્રતિરાત્રં વલિં હરેત્

ચતુર્દશીનિશાયાં તુ કુંભાનામધિવાસનમ્ ॥
એકાશીતિપ્રમાણાનાં તથા સ્વર્ણમયાઞ્ચ્છુભાન્

ગવ્યસર્પિઃપ્રપૂર્ણાંશ્ચ સ્થાપયેદેકવિંશતિમ્ ॥
કારયેત્સર્વતોભદ્રં મંડલં પુરતો હરેઃ

તન્મધ્યે બૃહદાધારં સ્થાપયેદ્દર્પણં શુભમ્ ॥
રાત્રૌ જાગરણં કુર્યાદ્ગીતનૃત્યાદિવિસ્તરૈઃ

પ્રભાતે વહ્નિકાર્યં ચ કુર્યાત્તદ્દૈવતં દ્વિજાઃ ॥
પાલાશીભિઃ સમિદ્ભિસ્તુ ચરુણા સર્પિષા તથા

બ્રહ્મવિષ્ણુશિવેભ્યસ્તુ પ્રત્યેકં તુ સહસ્રકમ્ ॥
સ્વલિંગમન્ત્રૈર્જુહુયાત્તદંતે પુરુષોત્તમમ્

પૂજયેદુપચારૈસ્તૈરાદર્શં પ્રતિબિંબિતમ્ ॥
તતઃ પુરુષસૂક્તેન કુમ્ભાંસ્તાનભિમન્ત્રયેત્

તેનૈવાચ્છિદ્રધારેણ સ્નાપયેત્પુરુષોત્તમમ્॥
પાવમાનીયકૈર્દેવાઞ્છ્રીસૂક્તેન તતઃ પરમ્

સર્પિઃ કુંભૈઃ સ્નાપયેચ્ચ ગાયત્ર્યા ચ તતઃ પરમ્ .॥
વૈષ્ણવ્યા ગન્ધતોયેન શ્રીસૂક્તેન સમર્ચયેત્

સહસ્રધારયા દેવં તતો નિર્માલ્યમુત્સૃજેત્ ॥
દેવાંગં લેપયેદ્ગન્ધૈશ્ચંદનેન ચ વિગ્રહે

યથાસ્થાનં યથાશોભમલંકારાંશ્ચ યોજયેત્ ॥
સુગન્ધસુમનોમાલ્યૈર્ભૂષયેત્તદનંતરમ્

અષ્ટાયુધાનિ દેવસ્ય ચક્રાદીનિ ન્યસેત્પુરઃ ॥
રત્નચ્છત્રં સમુચ્છ્રિત્ય પૂજયેત્પુરુષોત્તમમ્

લક્ષ્મ્યા યુક્તં પુનર્વિપ્રા ઉપહારૈઃ સમૃદ્ધિમત્ ॥
શંખેષુ પૂર્યમાણેષુ સ્નિગ્ધગંભીરનાદિષુ

ચામરાંદોલવ્યગ્રાસુ વેશ્યાસુ રુચિરાસુ ચ ॥
માંગલ્યગીતનૃત્યાદ્યૈઃ સ્તુતિપાઠેષુ બન્દિનામ્

જયશબ્દં પ્રકુર્વત્સુ દ્વિજાતિષુ મુહુર્મુહુઃ ॥
દૂર્વાક્ષતાંજલિભિસ્ત્રિભિઃ સંપૂજ્ય કેશવમ્

ગોસર્પિર્દીપકૈઃ સ્વર્ણપાત્રકૈરતિનિર્મલૈઃ ॥
નીરાજયેજ્જગન્નાથં કર્પૂરયુતવર્તિભિઃ

સ્વર્ણપાત્રસ્થિતં ચારુ તાંબૂલં સુપરિષ્કૃતમ્ ॥
શનૈઃશનૈર્મુખાભ્યાશે પ્રત્યેકં વિનિવેદયેત્ ॥

આચાર્યે દક્ષિણાં દદ્યાદ્બ્રાહ્મણાંશ્ચૈવ પૂજયેત્

પુષ્યસ્નાનોત્સવં પુણ્યં યે પશ્યંતિ મુદાન્વિતાઃ ॥
સંપૂર્ણસર્વકામાસ્તે વ્રજેયુર્વૈષ્ણવં પદમ્

રાજ્યભ્રષ્ટો લભેદ્રાજ્યં સાર્વભૌમં ચ વિંદતિ ॥
અપુત્રા મૃતવત્સા વા પુત્રં દીર્ઘાયુષં લભેત્

દારિદ્ર્યનાશનં ધન્યં બ્રહ્મવર્ચસકારણમ્ ॥
પુષ્યસ્નાનં કીર્તિતં વઃ શૃણુધ્વં ચોત્તરાયણમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે પુરુષોત્તમક્ષેત્રમાહાત્મ્યે પુષ્યાભિષેકવિધિવર્ણનં નામૈકચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ