સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.39-2

॥ અથ પુત્રાર્થમઞ્જનાકૃતતપઃપ્રકારઃ ॥
॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
પુત્રહીનાઞ્જના પૂર્વં દુઃખિતા તપસિ સ્થિતા ॥
તાં દૃષ્ટ્વા મુનિશાર્દૂલો મતઙ્ગો વિષ્ણુતત્પરઃ

અઞ્જનાખ્યામુવાચેદમત્યુગ્રે તપસિ સ્થિતામ્

॥ મતંગ ઉવાચ ॥ ॥
સમુત્તિષ્ઠાઞ્જને દેવિ કિમર્થં તપસિ સ્થિતા ॥
વદ દેવિ મહાભાગે કાર્યં તવ વરાનને

॥ અંજનોવાચ ॥ ॥
મતંગ મુનિશાર્દૂલ વચનં મે શૃણુષ્વ હ ॥
પિતા મે કેસરી નામ રાક્ષસઃ શિવતત્પરઃ

શૈવં ઘોરં તપશ્ચક્રે પુત્રાર્થં તુ સુદુષ્કરમ્ ॥
પાર્વતીસહિતઃ શંભુર્વૃષભોપરિ સંસ્થિતઃ

પ્રાદુરાસીત્તદા દેવો દદૌ તસ્મૈ વરં શુભમ્

॥ શમ્ભુરુવાચ ॥ ॥
શૃણુ રાજન્પ્રવક્ષ્યામિ વિધિના નિર્મિતં તવ ॥
અસ્મિજન્મન્યપુત્રત્વં તથાપ્યન્યદ્દદામિ તે

વિશ્રુતા સર્વલોકેષુ પુત્રી તવ ભવિષ્યતિ ॥
તસ્યાઃ પુત્રો મહાબુદ્ધિસ્તવ પ્રીતિં કરિષ્યતિ

ઇતિ તસ્મૈ વરં દત્ત્વા તત્રૈવાન્તર્દધે હરઃ ॥
માં લબ્ધ્વા મત્પિતા વિપ્રઃ કૃતકૃત્યો બભૂવૂ હ

તતઃ કાલાન્તરે વિપ્રઃ કેસર્યાખ્યો મહાકપિઃ ॥
યયાચેમાં દદસ્વેતિ પિતરં મે તતઃ પિતા ॥

તસ્મૈ માં દત્તવાંશ્ચૈવ પારિબર્હં દદૌ ચ સઃ ॥
ગવાં લક્ષસહસ્રાણિ ગજલક્ષં મહામનાઃ

વાજિનામર્બુદં ચૈવ રથાનામર્બુદં તથા ॥
વસ્ત્રરત્નાન્યનેકાનિ દાસદાસીસહસ્રકમ્

અન્તઃપુરચરીર્નારીર્નૃત્યગીતવિશારદાઃ ॥
દદૌ વાસઃ સહસ્રં ચ મયા સાકં મહામતે

પત્યા મે રમમાણાયા ભૂયાન્કાલો ગતો મુને ॥
અપુત્રા દુઃખિતા વિપ્ર વ્રતાનિ વિવિધાનિ ચ

કૃતાનિ ચ મયા તત્ર કિષ્કિન્ધાયાં મહાપુરિ ॥
માઘે માસિ ચ વિપ્રેન્દ્ર વૈશાખે કાર્તિકે તથા

સ્નાનદાનવ્રતાદીનિ ચાતુર્માસ્યવ્રતં તથા ॥
નમસ્કારસ્તથા વિપ્ર પ્રદક્ષિણમનુત્તમમ્ ॥

શાલગ્રામાન્નદાનાનિ દીપદાનં તથૈવ ચ ॥
ગોદાનં તિલદાનં ચ વસ્ત્રદાનં મહામુને

ભૂદાનં વારિદાનં ચ દત્ત્વા પુષ્પાદિકં મુને ॥
યાનિ યાનિ ચ મુખ્યાનિ વૈષ્ણવાનિ વ્રતાનિ ચ ॥
મયા કૃતાનિ સર્વાણિ સત્પુત્રફલકાંક્ષયા

શ્રવણાદિષુ યત્પ્રોક્તં વ્રતં વિપ્રૈમહાત્મભિઃ ॥
મયા કૃતં ચ વિપ્રેદ્રં તુષ્ટ્યર્થં મધુવિદ્વિષઃ

યાનિ યાનિ ચ મુખ્યાનિ ફલાનિ વિવિધાનિ ચ ॥
મયા દત્તાનિ સર્વાણિ સત્પુત્રફલકાંક્ષયા

મયા કૃતાન્યસંખ્યાનિ વ્રતાનિ વિવિધાનિ ચ ॥
પુત્રં તથાપ્યલબ્ધ્વાહં દુઃખિતા તપસિ સ્થિતા

ભવિષ્યતિ કથં વિપ્ર પુત્રસ્ત્રૈલોક્યવિશ્રુતઃ ॥
યાચેઽહં તુ મુનિશ્રેષ્ઠ પ્રણતા ચ તવાગ્રતઃ

વદ ત્વં મુનિશાર્દૂલ દીનાહં તપસિ સ્થિતા

॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
એવં વદન્તીં તાં પ્રાહ મતઙ્ગો મુનિસત્તમઃ ॥
શૃણુ મદ્વચનં દેવિ પુત્રપૌત્રપ્રદાયકમ્

ઇતો દક્ષિણદિગ્ભાગે દશયોજનદૂરતઃ ॥
ઘનાચલ ઇતિ ખ્યાતો નૃસિંહસ્ય નિવાસભૂઃ

તસ્યોપરિ મહાભાગે બ્રહ્મતીર્થં મનોહરમ્ ॥
તસ્યાપિ પૂર્વદિગ્ભાગે દશયોજનમાત્રતઃ

સુવર્ણમુખરી નામ નદીનાં પ્રવરા નદી ॥
તસ્યા એવોત્તરે ભાગે વૃષભાચલનામતઃ

તસ્યાગ્રે સરસી નામ્ના સ્વામિપુષ્કરિણી શુભા ॥
ગત્વા દૃષ્ટ્વા શુભં તોયં મનઃશુદ્ધિં ગમિષ્યસિ

તત્ર સ્નાત્વા વિધાનેન વરાહં તં પ્રણમ્ય ચ ॥
વેઙ્કટેશં નમસ્કૃત્ય તતો ગચ્છ વરાનને

ઉત્તરે સ્વામિતીર્થસ્ય સિંહશાદૂલસંયુતે ॥
ચૂતપુન્નાગપનસૈર્બકુલામલકઃ શુભૈઃ

ચન્દનાગુરુનિમ્બૈશ્ચ તાલહિન્તાલકિંશુકૈઃ ॥
કપિત્થાશ્વત્થબિલ્વૈશ્ચ ઇઙ્ગુદૈશ્ચ વરાનને

એતાદૃશૈર્મહાપુણ્યૈર્વૃક્ષૈશ્ચ વિવિધૈઃ શુભૈઃ ॥
વિયદ્ગંગેતિ વિખ્યાતં તીર્થમેકં વિરાજતે

તસ્મિંસ્તીર્થેઽઞ્જને દેવિ સંકલ્પવિધિપૂર્વકમ્ ॥
સ્નાત્વા પીત્વા શુભં તીર્થં તીર્થસ્યાભિમુખી સ્થિતા

વાયુમુદ્દિશ્ય હે દેવિ તપઃ કુરુ વરાનને ॥
દેવૈશ્ચ રાક્ષસૈર્વિપ્રૈર્મનુજૈર્મુનિસત્તમૈઃ

ભૃઙ્ગૈઃ પક્ષિભિરસ્ત્રૈશ્ચ શસ્ત્રૈશ્ચ વિવિધૈઃ શુભૈઃ ॥
અવધ્યો ભવિતા પુત્રસ્તપસા તે ન સંશયઃ

॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
ઇતિ પ્રોક્તાઞ્જના દેવી તં પ્રણમ્ય પુનઃપુનઃ ॥
ભર્ત્રા સાકં યયાવાશુ વેંકટાચલસંજ્ઞકમ્

કાપિલં તીર્થમાસાદ્ય સ્નાત્વા નિર્મલમાનસા ॥
વેંકટાદ્રિં સમારુહ્ય સ્વામિપુષ્કરિણીં યયૌ । ૩૭ ॥
સ્નાત્વા વરાહમાનમ્ય વેંકટેશકૃતાનતિઃ ॥
મતંગસ્ય ઋષેર્વાક્યં સ્મરન્તી ચ મુહુર્મુહુઃ

વિયદ્ગઙ્ગાં યયાવાશુ ચાઞ્જના મંજુભાષિણી ॥
સ્નાત્વા પીત્વા શુભં તોયં તીરં તસ્ય તદુન્મુખી

પ્રાણવાયું સમુદ્દિશ્ય તપશ્ચક્રે યતવ્રતા ॥
ફલાહારા જલાહારા નિરાહારા તતઃ પરમ્

સહસ્રાબ્દં તપશ્ચક્રે ન્યસ્તનાસાગ્રદૃષ્ટિકા ॥
વયસ્યા વિપુલા નામ શુશ્રૂષામકરોચ્છુભા

વર્ષાણાં ચ સહસ્રાન્તે વાયુર્દેવો મહામતિઃ ॥
પ્રાદુરાસીત્તદા તાં વૈ ભાષમાણો મહામતિઃ

મેષસંક્રમણં ભાનૌ સંપ્રાપ્તે મુનિસત્તમાઃ ॥
પૂર્ણિમાખ્યે તિથૌ પુણ્યે ચિત્રાનક્ષત્રસંયુતે

તવેપ્સિતમહં દાસ્યે વરં વરય સુવ્રતે ॥
ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વા તતઃ પ્રાહાઞ્જના સતી

પુત્રં દેહિ મહાભાગ વાયો દેવ મહામતે ॥
તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા માતરિશ્વાબ્રવીત્તતઃ

પુત્રસ્તેઽહં ભવિષ્યામિ ખ્યાતિં દાસ્યે શુભાનને ॥
ઇતિ તસ્યૈ વરં દત્ત્વા તત્રૈવાસ્તે મહાબલઃ

તદા બ્રહ્માદયો દેવા ઇન્દ્રાદ્યા લોકપાલકાઃ ॥
વસિષ્ઠાદ્યા મહાત્માનઃ સનકાદ્યાશ્ચ યોગિનઃ

વ્યાસાદયશ્ચ વિપ્રેંદ્રા લક્ષ્મ્યા સાકં જગત્પતિઃ ॥
મુનિપત્ન્યો દેવપત્ન્ય ઋષિપત્ન્યસ્તથૈવ ચ

સ્વં સ્વં વાહનમારુહ્ય દારભૃત્યસુતાદિભિઃ ॥
આગતાસ્તે મહાત્માનો દ્રષ્ટું તાં તપસિ સ્થિતામ્

આશ્ચર્યમાશ્ચર્યમિતિ બ્રુવાણા બ્રહ્માદયો દેવગણાશ્ચ સર્વે ॥
આલોકયન્તો દિવિ દૂરતસ્તે સ્થિતાસ્તદા બ્રહ્મમહેશમુખ્યાઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે શ્રીવેંકટાચલમાહાત્મ્યે અંજનાતપઃકરણપ્રકારાદિવર્ણનં નામૈકોનચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ