સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.30-4

॥ અથ સુવર્ણમુખરીવર્ણનમ્ ॥
॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તથા સર્વાણિ તીર્થાનિ સમાલોક્યાગતસ્ય ચ ॥
મુદં પ્રગુણયાઞ્ચકે સા પાર્થસ્ય મહાપગા

યસ્યાસ્તટનિકુઞ્જેષુ મોદન્તે વનિતાઃ સુખાઃ ॥
સિદ્ધાઃ સંસેવિતા વાતૈઃ શીકરાસારશીતલૈઃ ॥

યા સમુદ્યતહસ્તેવ ગઙ્ગામાકાશવાહિનીમ્ ॥
આલિંગિતું સમુત્તુંગૈઃ કલ્લોલૈરભ્રસંગિભિઃ

ધૂમૈરાહુતિસંભૂતૈસ્તરુશાખોપલંભિભિઃ ॥
વલ્કલૈશ્ચ વિરાજન્તે યત્તટાશ્રમભૂમયઃ

મુનીન્દ્રૈઃ સુરવર્યૈશ્ચ સ્થાપિતાનિ સમન્તતઃ ॥
યત્તટદ્વિતયે ભાંતિ દિવ્યલિંગાનિ શૂલિનઃ

યદીયસૈકતાવાસવિશ્રાન્તા માનસં સરઃ ॥
ન સ્મરંતિ નિજાવાસં મરાલા વિહગોત્તમાઃ

શમિતાવગ્રહાતંકૈઃ કુલ્યામુખવિનિર્ગતૈઃ ॥
પુષ્ણાતિ તોયૈઃ સસ્યાનિ લોકરક્ષાક્ષમાણિ યા

ચક્રવાકકુચોત્તુંગવીચિવલ્લીવિભૂષિતા ॥
આવર્તનાભિવિલસત્સૈકતશ્રોણિ મણ્ડલા

પ્રફુલ્લપદ્મવદના ચલન્મીનયુગેક્ષણા ॥
વિલસત્ફેનવસના હંસયાનમનોહરા

જલપક્ષિરવાલાપા નયનાનન્દકારિણી ॥
અપૂર્વકામિનીરૂપા યા વિભાત્યમ્બુધિપ્રિયા

રોધસ્યન્તરવાહિન્યા નદ્યાઃ પ્રાચ્યાં ધનઞ્જયઃ ॥
દદર્શ શૈલમુત્તુંગં કાલહસ્તિસમાહયમ્

ઉદગ્રશિખરાભોગોલ્લિખિતાકાશમણ્ડલમ્ ॥
સપ્તપાતાલમૂલાધોરૂઢમૂલોપલાંચિતમ્

॥ અથ અર્જુનસ્ય સ્વર્ણમુખરીતીરસ્થકાલહસ્તીશ્વરાદિસેવાપ્રાપ્તિઃ ॥ ॥
સ્નાત્વા તસ્યાં મહાનદ્યાં તસ્મિઞ્છૈલે સુરાર્ચિતમ્ ॥
અપશ્યદર્જુનો દેવં કાલહસ્તીશનામકમ્

સંપૂજ્ય ચ મહાદેવં નગેન્દ્રતનયાસખમ્ ॥
મનસા ભક્તિયુક્તેન કૃતાર્થત્વમુપેયિવાન્

તતો મહાગિરૌ તસ્મિન્નદ્ભુતૈકનિકેતને ॥
ચચારાભૂતપૂર્વાણાં વિશેષાણાં દિદૃક્ષયા

સિદ્ધાનાલોકયામાસ વસતો ગિરિસાનુષુ ॥
ગાયતો દેવદેવસ્ય ચરિત્રાણ્યબલાયુતાન્

અપ્સરોલલનાજુષ્ટાન્પુષ્પાસવમદાકુલાન્ ॥
નિકુઞ્જેષુ સમાસીનાન્ગંધર્વાનૈક્ષતાદરાત્

વિવિક્તેષુ પ્રદેશેષુ શિવધ્યાનપરાયણાન્ ॥
અપશ્યદ્યોગિનો દિવ્યાનાદરાનન્દશાલિનઃ

પ્રશાન્તાન્યાશ્રમપદાન્યવૈક્ષત સમંતતઃ ॥
બલિનીવારવિલસદ્દ્વારભૂમીશ્ચ પાણ્ડવઃ

નિરાહારાન્વાયુભુજઃ પર્ણાદાનાતપાશનાન્ ॥
શાન્તાનાલોકયામાસ મુનીન્નિયમિતેન્દ્રિયાન્

મુદં વિતેનિરે તસ્ય નેત્રયોઃ કમલાકરાઃ॥
ફુલ્લસૌગન્ધિકામોદસંવાસિતદિગન્તરાઃ

મૃગયાસંભૃતધિયશ્ચરતોઽધિજ્યકાર્મુકાન્

॥ અથાઽર્જુનસ્ય સુવર્ણમુખરીતીરસ્થભરદ્વાજાશ્રમગમનમ્ ॥ ॥
દદર્શાન્વેષિતમૃગાન્કિરાતાન્વનિતાયુતાન્ ॥
તતો દક્ષિણદિગ્ભાગે ચરન્નદ્રેર્મનોહરે

પુણ્યમાશ્રમમદ્રાક્ષીદ્ભરદ્વાજસ્ય કૌરવઃ ॥
કદલીનારિકેલામ્રકોલચંપકચંદનૈઃ

તક્કોલાશોકહિન્તાલતાલકેતકિદાડિમૈઃ ॥
જંબૂકદમ્વકતકખદિરાર્જુનપાટલૈઃ ॥

નાગપુન્નાગસરલદેવદારુકરઞ્જકૈઃ ॥
લવંગલુંગલવલીપ્રિયંગુતિલકૈરપિ

બિભીતશ્રીફલાશ્વત્થમધૂકપ્લક્ષકેસરૈઃ ॥
પૂગજમ્બીરનારંગનિમ્બામલકકૌશિકૈઃ

અન્યૈશ્ચ ફલપુષ્પાઢ્યૈઃ શોભિતં ધરણીરુહૈઃ ॥
વાસન્તીકુન્દજાત્યાદિલતાભિઃ પરિવેષ્ટિતમ્

અપૂર્વસૌરભાકૃષ્ટભ્રમરીભિઃ સમન્તતઃ ॥
ચક્રવાકબકક્રૌઞ્ચહંસકારણ્ડવાશ્રયૈઃ

સૌગન્ધિકોત્પલાંભોજકૈરવૌઘવિરાજિતૈઃ ॥
સરોભિરમૃતસ્યંદિમધુરસ્ફારવારિભિઃ

સમાપાદિતલક્ષ્મીકં કૌતુકૈકનિકેતનમ્ ॥
સિંહદન્તાવલવ્યાઘ્રતરક્ષુરુરુરઙ્કુભિઃ

મૃગૈરન્યૈઃ સમાકીર્ણમન્યોઽન્યહિતકારિભિઃ ॥
જિતચૈત્રરથોદ્યાનમધરીકૃતનન્દનમ્

અતિવાઙ્મનસોદારં પરમાનન્દકારણમ્ ॥
શિવાગમાનાં દિવ્યાનામર્થજાતમનુત્તમમ્

પ્રકાશયન્તિ શાવાનાં યત્ર મઞ્જુગિરઃ શુકાઃ ॥
યસ્મિન્હુતાશનો દારધૂમશ્યામલિતં નભઃ

અકાલજલદભ્રાંતિમાતનોતિ શિખણ્ડિનામ્ ॥
યસ્મિન્વિહારશ્રાન્તાનાં સિંહાનાં સ્વેચ્છયાગતાઃ

નિર્વાપયન્તિ ગાત્રાણિ કરિણઃ કરશીકરૈઃ ॥
તદાશ્રમપદં પશ્યન્વિસ્મયાક્રાંતમાનસઃ

પ્રભાવં પાણ્ડુતનયઃ પ્રશશંસ તપસ્વિનામ્ ॥
નિવાર્ય તત્ર તત્રૈવ સકલાનનુજીવિનઃ

॥ અથાર્જુનકૃતભરદ્વાજસેવાક્રમઃ ॥ ॥
મિત્રૈર્વિપ્રવરૈઃ સાર્ધં પ્રવિવેશ તમાશ્રમમ્ ॥
અગ્રે દદર્શ કૌન્તેયઃ સ્ફુરત્પાવકતેજસમ્

ભરદ્વાજં મુનિવરૈરનેકૈઃ પરિવારિતમ્ ॥
ભસ્માનુલિપ્તસર્વાંગં મૃગચર્મોત્તરીયકમ્

નવવારિદસંવીતં કૈલાસમિવ ભાસ્વરમ્ ॥
જટાભિર્લમ્બમાનાભિર્ભાસ્વન્તં સ્વર્ણકાંતિભિઃ

સ્થિરવિદ્યુલ્લતાકીર્ણમિવ શારદનીરદમ્ ॥
શ્રુતિસ્મૃતિ પુરાણાર્થૈરેકીભૂય સમાગતૈઃ

અઙ્ગીકૃતમિવાકારં દિવ્યજ્ઞાનશુભાસ્પદમ્ ॥
ધૃતિક્ષાંતિદયાતુષ્ટિશાંતિભિર્નિત્યસેવિતમ્

પ્રિયાભિરિવ રક્તાભિરખંડબ્રહ્મવર્ચસમ્ ॥
ઉપગમ્ય શનૈઃ પાર્થસ્તત્પાદાંબુજયોઃ પુરઃ

ચક્રે પ્રણામં સાષ્ટાંગં સમાલિંગિતભૂતલમ્

॥ અથાર્જુનં પ્રતિ ભરદ્વાજકૃતાતિથ્યપ્રકારઃ॥
તમાગતં પૃથાપુત્રમુત્થાપ્ય મુનિપુઙ્ગવઃ॥
આશીર્ભિરેધયાઞ્ચક્રે પ્રહર્ષોત્ફુલ્લમાનસઃ

સંપૂજ્ય ચ યથાન્યાયં તમર્ઘ્યાદ્યૈઃ પ્રિયાતિથિમ્॥
વિનિર્દિષ્ટાસનાસીનં સમપૃચ્છદનામયમ્

સંમાનનમવાપ્યાસ્માન્મુનેઃ પાણ્ડવમધ્યમઃ॥
પ્રિયૈર્વાક્યૈર્મુનિપતેરકરોન્મનસો મુદમ્

સસ્મારાથ ભરદ્વાજઃ સ્વર્ધેનું કામદોહિનીમ્ ॥
સા વિતેનેઽતિમહતીં ભક્ષ્યભોજ્યાદિકલ્પનામ્

ભુક્ત્વા પાર્થઃ સાનુચરસ્તમુપાસ્ય તપોનિધિમ્ ॥
દિનશેષં કથાલાપકૌતુકેનાત્યવાહયત્

તતઃ સાયન્તનીં સંધ્યામુપાસ્ય હુતપાવકઃ ॥
વિપ્રૈરમાત્યૈઃ સહિતો યયૌ તસ્ય કુટીગૃહાન્

તત્રાસીનો મુનિપતેરાશીર્ભિરભિનન્દિતઃ ॥
આનન્દ્યમાનો મુમુદે તન્નદીશીતલાનિલૈઃ

સંપ્રાપિતા કેન ભુવઃ પ્રભૂતા કસ્માન્મહીધ્રાદધિકપ્રભાવા ॥
ઇતિ પ્રભાવં પરિપૃચ્છ્ય નદ્યાઃ શ્રોતું મુનીન્દ્રાન્મતિરસ્ય જજ્ઞે

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે શ્રીવેંકટાચલમાહાત્મ્યે સુવર્ણમુખરીમાહાત્મ્યપ્રશંસાયાં ભરદ્વાજાશ્રમવર્ણનંનામ ત્રિંશોઽધ્યાયઃ