સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.3-8

અથ અગસ્ત્યપ્રાર્થનયા ભગવતઃ સર્વજનદૃગ્ગોચરત્વવર્ણનમ્ ॥
॥ શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥ ॥
હન્ત તે કથયિષ્યામિ પુરાવૃત્તં વરાનને ॥
શૃણુ પુણ્યં મહાદેવિ સભવિષ્યં સહોત્તરમ્

વૈવસ્વતેઽન્તરે દેવિ પૂર્વે કૃતયુગેંઽતરે ॥
વાયોસ્તપો મહદ્દૃષ્ટ્વા શ્રીભૂમિસહિતોઽનઘ ॥
આગચ્છચ્છ્રીનિવાસશ્ચ સ્વામિપુષ્કરિણીતટે

દક્ષિણેઽસ્મિન્પુણ્યતમ આનન્દાખ્યવિમાનકે ॥
વસિષ્યતિ ચ શ્રીકાંતો વાયોઃ પ્રિયકરો હરિઃ

તદારભ્ય હૃષીકેશઃ સેનાન્યારાધિતોઽનિશમ્ ॥
આકલ્પાંતમદૃશ્યોઽસ્મિન્વિમાનેઽસૌ વસિષ્યતિ

॥ ધરણ્યુવાચ ॥ ॥
અદૃશ્યો ભગવાન્મર્ત્યૈઃ કથ દૃશ્યો ભવિષ્યતિ

શ્રીનિવાસોઽપિ દેવેશો ભવદ્દક્ષિણપાર્શ્વગઃ ॥
એતદ્વદ સુરાધીશ જનૈરારાધ્યતે કથમ્

॥
॥ શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥ ॥
અગસ્ત્યોઽસ્મિન્સમાસાદ્ય દૃષ્ટ્વા દેવં સનાતનમ્ ॥
આરાધ્ય દ્વાદશાબ્દં તં પ્રીણયિત્વા પુનઃપુનઃ

યયાચે તત્ર સાન્નિધ્યં ભવાન્દૃશ્યો ભવત્વિતિ ॥
એવમુક્તો હૃષીકેશઃ શ્રીભૂમિસહિતો ધરે

॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥ ॥
અહં દૃશ્યો ભવિષ્યામિ ત્વત્કૃતે સર્વદેહિનામ્ ॥
એતદ્વિમાનં દેવર્ષે ન દૃશ્યં સ્યાત્કદાચન

આકલ્પાન્તં મુનીન્દ્રાસ્મિન્દૃશ્યોઽહં નાત્ર સંશયઃ ॥
મુનિસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા પ્રીતઃ પ્રાયાત્સ્વમાશ્રમમ્

તતશ્ચતુર્ભુજો દેવઃ સ દૃશ્યોઽભૂન્નરાદિભિઃ ॥
વિમાને મુનિચિન્ત્યેઽસ્મિન્નાસિતા ચ તથોત્તરમ્

આરાધ્યમાનઃ સ્કંદેન વાયુના સેવિતઃ સદા ॥
એવં ગતે મહાકાલે ચતુર્યુગસમન્વિતે

॥અથ મિત્રવર્મણ આકાશરાજાખ્યસુતોત્પત્તિવર્ણનમ્ ॥
અષ્ટાવિંશે તુ સંજાતે દ્વાપરાન્તે વસુન્ધરે ॥
યુદ્ધે ચ ભારતેઽતીતે તિષ્યે સતિ યુગે તથા

વિક્રમાર્કાદયો ભૂપાઃ શકાઃ શૂદ્રાદયસ્તથા ॥
ગમિષ્યંતિ સ્વર્ગલોકં મામજ્ઞાત્વા વરાનને

તતઃ સોમકુલોદ્ભૂતો મિત્રવર્મા મહારથઃ ॥
તુણ્ડીરમણ્ડલે રાજા નારાયણપુરં વસન્

ભવિષ્યતિ વરારોહે મહાભાગ્યોદયો મહાન્ ॥
તસ્મિઞ્છાસતિ ભૂલોકં ધર્મેણ પૃથિવીપતૌ

અકૃષ્ટપચ્યા પૃથિવી સર્વસસ્યવિભૂષણા ॥
નિરીતિકોઽભવત્સર્વો જનો ધર્મસમન્વિતઃ

તસ્ય પત્ની સમભવત્પાંડ્યકન્યા મનોરમા ॥
તસ્ય જજ્ઞે કુલોત્તંસો વિયન્નામા સુતોઽસ્ય વૈ

તસ્ય પત્ની તુ ધરણી નામ્નાસીચ્છકવંશજા ॥
તસ્મિન્રાજ્યં વિનિક્ષિપ્ય મિત્રવર્મા નૃપોત્તમઃ

યયૌ તપોવનં પુણ્યં વેંકટાદ્રેઃ સમીપતઃ

॥ અથ ધરણીતલાત્પદ્માવત્યુત્પત્તિક્રમઃ ॥ ॥
આકાશનામા તુ મહાન્રાજાભૂત્સાર્વભૌમકઃ ॥
એકદારવ્રતો રાજા ધરણીસક્તચેતનઃ

યજ્ઞાર્થં શોધયામાસ ભુવમારણિતીરતઃ ॥
કાંચનેન હલેનૈવ કૃષ્યમાણે ધરાતલે

બીજમુષ્ટિં વિકિરતા દૃષ્ટા કન્યા ધરોદ્ગતા ॥
પદ્મશય્યાગતા રમ્યા સર્વલક્ષણલક્ષિતા

તપ્તજાંબૂનદમયી પુત્રિકેવ વિરાજતી ॥
તાં દૃષ્ટ્વા સ મહીપાલો વિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનઃ

આદાય તનયા ચેયં મમૈવેતિ પુનઃપુનઃ ॥
જહર્ષ મંત્રિભિશ્ચૈનં પ્રાહ વાગશરીરિણી

સત્યં તવૈવ તનયા વર્ધયસ્વ સુલોચનામ્ ॥
તતઃ પ્રીતમના રાજા સ્વપુરં પ્રવિવેશ હ

આહૂય ધરણીં દેવીમિદમાહ મહીપતિઃ ॥
દેવદત્તામિમાં પશ્ય ભૂતલાદુત્થિતાં મમ

આવાભ્યાં તદપુત્રાભ્યાં પુત્રીયં ભવિતા ધ્રુવમ્ ॥
ઇત્યુક્ત્વા પ્રદદૌ દેવ્યા હસ્તે પ્રીત્યા વિયન્નૃપઃ

॥ અથ આકાશરાજસ્ય ધરણ્યાખ્યપત્ન્યાં વસુદાનાખ્યસુતોત્પત્તિઃ ॥ ॥
તસ્યાં ગૃહં પ્રવિષ્ટાયાં ધરણી ગર્ભમાદધૌ ॥
વિયન્નૃપશ્ચ સુપ્રીતો વીક્ષ્ય સ્નિગ્ધવિલોચનામ્

ઉવાચ ફલિતા સુભ્રુર્લતા સાન્તાનિકી ચ મે

અથ સા ધરણી દેવી કાલે કમલલોચના ॥
સુપ્રશસ્તે મુહૂર્તે ચ સ્વોચ્ચસંસ્થેષુ પઞ્ચસુ ॥
ગ્રહેષુ સુષુવે પુત્રં મેષસ્થે ચ દિવાકરે

દેવદુન્દુભયો નેદુઃ પુષ્પવૃષ્ટિર્ગૃહેઽપતત્ ॥
વવૌ વાયુઃ સુખસ્પર્શસ્તજ્જન્મદિવસે તદા

પુત્રસૂતિપ્રવક્તૄણાં સુપ્રીતઃ પુત્રજન્મનિ ॥
સર્વસ્વદાનમકરોચ્છત્રચામર વર્જિતમ્

કપિલાકોટિદાનં ચ વૃષભાણાં શતાધિકમ્ ॥
દિવસે દ્વાદશે પુણ્યે જાતકર્માદિકાઃ ક્રિયા ॥
ચકાર નામધેયં ચ વસુદાન ઇતિ સ્વયમ્

॥ શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥ ॥
આકાશતનયો દેવિ વસુદાનો મનોરમઃ ॥
વવૃધે દિવસૈર્બાલઃ શુક્લપક્ષ ઇવોડુરાટ્

ઉપનીતો વિનીતોઽસૌ ગુરુભિર્બ્રહ્મપારગૈઃ ॥
પિતુરસ્ત્રાણિ શસ્ત્રાણિ મન્ત્રવત્સોઽપ્યશિક્ષત

ચતુષ્પાદં ધનુર્વેદં સાંગોપાંગમધીતવાન્ ॥
પિતા તેનાતિબલિના દુરાધર્ષઃ પરૈરભૂત્

આકાશ ઇવ નિષ્પંકો ગ્રીષ્મે ભાનુમતા યુતઃ ॥
વૈશાખ ઇવ મધ્યાહ્ને દુઃસહો દુર્નિરીક્ષકઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે શ્રીવેંકટાચલમાહાત્મ્યે ધરણીવરાહસંવાદેઽગસ્ત્યપ્રાર્થનયાભગવતઃ સર્વજનદૃગ્ગોચરત્વાદિવર્ણનંનામ તૃતીયોઽધ્યાયઃ