સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.22-2

॥ ॥ જૈમિનિરુવાચ ॥ ॥
રાજાથ તમુવાચેદં નિર્લક્ષ્ય ગમનં કથમ્ ॥
અયં પુષ્પરથોઽસ્ત્યેવ મનસો વેગવાન્મુને

એનમારુહ્ય યાસ્યાવઃ ક્ષણં તાવત્પ્રતીક્ષ્યતામ્ ॥
યાવદેતાનનુજ્ઞાપ્ય પ્રાસાદે હ્યધિકારિણઃ

પ્રદક્ષિણીકૃત્ય વિભુમાયામિ મુનિસત્તમ ॥
નારદોઽપિ વચઃ શ્રુત્વા શ્રદ્દધાનો નૃપોક્તિષુ

કરેણ ધૃત્વા રાજાનં મહાવેદીં પ્રવિશ્ય ચ ॥
સહિતં રામભદ્રાભ્યાં નત્વા કૃષ્ણં મુહુર્મુહુઃ ॥
અનુજ્ઞાં પ્રાર્થયામાસ બ્રહ્મલોકગતિં પ્રતિ

ઇન્દ્રદ્યુમ્નોઽપિ વચસા મનસા વપુષા હરિમ્ ॥
પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનર્નત્વા સાષ્ટાંગમુન્મનાઃ ॥
બ્રહ્મલોકગતિં વિપ્રા યાચતે સ્મ કૃતાંજલિઃ

ઉભૌ તૌ દિવ્યયાનેન જગ્મતુર્મુનિભૂભૃતૌ ॥
પ્રદક્ષિણીકૃત્ય રવિં વ્યોમમણ્ડલમધ્યગમ્ ॥
ઉપર્યુપરિ જગ્માતે વ્યતીત્ય ધ્રુવમંડલમ્

જનલોકગતૈઃ સિદ્ધૈઃ સત્વરાવનતોન્મુખૈઃ ॥
વીક્ષ્યમાણૌ મુદા યુક્તૌ સંલપંતૌ પરસ્પરમ્

ભગવચ્ચરિતં વિપ્રા મનોમલવિશોધનમ્ ॥
જીવન્મુક્તો મુનિશ્રેષ્ઠઃ સર્વલોકાન્ભ્રમન્નયમ્ ॥
યથાનુપહતવ્રજ્યસ્તથાયં મર્ત્યવાસ્યપિ

ભૂપતિઃ પ્રયયૌ શીઘ્રં વિષ્ણુભક્તિપ્રસાદતઃ ॥
બ્રહ્માંડવિષયે નૈતદ્દુષ્પ્રાપ્યં વસ્તુ વિદ્યતે

વિષ્ણુભક્તેન યલ્લભ્યમથવા મુક્તિમેતિ સઃ ॥
મહર્લોકગતૈઃ સિદ્ધૈઃ સાદરાભ્યર્ચિતૌ ચ તૌ

ઇન્દ્રદ્યુમ્નો ન સસ્માર પાર્થિવં વાસમાત્મનઃ ॥
ક્રમાદૂર્ધ્વગતિર્ગચ્છન્પશ્યન્સૌખ્યૈકભાજનાન્

નિર્દ્વંદ્વાનભિલાષોત્થ તત્ક્ષણાનેકપૌરુષાન્ ॥
કેવલં ભગવત્પ્રીત્યૈ કર્મભૂમૌ ચકાર યત્

પ્રાસાદં ચિંતયામાસ સંપૂર્ણો વા ન વા ભવેત્ ॥
મય્યાગતે બ્રહ્મલોકં શત્રુભિર્વાભિભૂયતે

શ્લથાદરા વા ભૂયાસુઃ સેવકા દ્રવ્યલોભતઃ ॥
ગૃહીતવેતનાઃ શિલ્પિવૃંદા મંદક્રિયાસ્તથા ॥
ન શીઘ્રં ઘટયિષ્યંતિ મયિ બ્રહ્મક્ષયાગતે

યાવદ્ગમિષ્યે ધાતારં ગૃહીત્વાહં ચતુર્મુખમ્ ॥
તાવન્ન પુનરેવ સ્યાત્પ્રાસાદો મયિ દૂરગે

ઇહાયાતાસ્તુ યે પૂર્વે ન પુનસ્તે ક્ષિતિં ગતાઃ ॥
મન્વાના મમ સામંતા ઇત્થં વા દુષ્ટમાનસાઃ ॥
રાજ્યં મમાહરિષ્યંતિ દ્વિષતઃ કિમુ સાંપ્રતમ્

ઇત્થં સુવિગ્નમનસા ચિંતયાનં મહીપતિમ્ ॥
અતીતાનાગતજ્ઞાનનિધિર્મુનિરુવાચ તમ્

કિં ચિંતયસિ રાજેંદ્ર ત્વમેવં દીનમાનસઃ ॥
યત્ર ચાભ્યાગતાવાવાં ન ચિંતાવિષયો હ્યયમ્

નાધયો વ્યાધયશ્ચાત્ર પ્રભવંતિ કદાચન ॥
ન જરા ન ચ વા મૃત્યુઃ કિમન્યદુઃખહેતુકમ્

કૃતાર્થોઽસિ મહાભાગ યન્માનુષવપુઃ સ્વયમ્ ॥
બ્રહ્મલોકમિહાયાતઃ પ્રત્યક્ષં દૃષ્ટવાન્હરિમ્

ઇહાયાતા ન શોચંતિ હેયે સંસારકલ્પકે ॥
બ્રુવાણમિત્થં ભૂપાલસ્તમુવાચ મુનીશ્વરમ્

શોચામિ ભગવન્રાજ્ઞઃ સ્વજનબન્ધુષુ॥
સમારબ્ધો ભગવતઃ પ્રાસાદો યો મયાધુના

અત્રાગતં માં તે જ્ઞાત્વા નાનુતિષ્ઠંતિ સેવકાઃ॥
આરબ્ધસ્ય પ્રતિષ્ઠા હિ કર્તવ્યા નિશ્ચિતા મુને

તસ્યાંતરાયં સંભાવ્ય દુઃખિતં મે મનઃ પ્રભો॥
તસ્ય તદ્વચં શ્રુત્વા પ્રહસ્ય મુનિરબ્રવીત્

પ્રજાપતિસમત્વં હિ ન તુ સામાન્યભૂપતિઃ॥
કેનાપ્યપકૃતં નૈવ ભૂમૌ પૂર્વૈરનુષ્ઠિતમ્

કિં પુનસ્તવ કૃત્યં તુ યઃ સૃષ્ટિસ્થિતિહાનિકૃત્ ॥
બ્રહ્મલોકં ગતસ્યાદ્ય પ્રતાપયશસા તવ

ત્રૈલોક્યે ભ્રમતો નિત્યં યથા સૂર્યનિશાકરૌ ॥
યસ્ય કાર્યેષુ ભગવાન્સહાયોઽસૌ ચતુર્મુખઃ

તેષુ કિં રાજશાર્દૂલ વિઘ્નશંકાપિ જાયતે ॥
એષ દૂરેઽસ્તિ રાજેંદ્ર પ્રત્યક્ષં યસ્તવ દ્વિષામ્

સદોમધ્ય ગતઃ શક્રઃ સાક્ષાત્ત્રિજગતીપતિઃ ॥
વિશેષતો જગન્નાથપ્રાસાદે કઃ પુમાન્નૃપ

નિહંતું મનસાપીચ્છેત્તત્ર શંકાસ્તુ મા તવ ॥
તદગ્રતઃ પશ્ય ભૂપ ચંદ્રકોટિસમત્વિષા

પરિતો હ્લાદજનકઃ સુધાસાગરકોટિવત્ ॥
યશ્ચાયં તેજસાં રાશિર્જાનીહિ બ્રહ્મસદ્મનઃ

ઇત્થમાલપતસ્તૌ તુ બ્રહ્મલોકાંતિકં ગતૌ ॥
શુશ્રુવાતે સુદૂરાત્તૌ બ્રહ્મર્ષીણાં મુખોદ્ગતમ્

સ્વાધ્યાયશબ્દં સુપદં સ્પષ્ટવર્ણક્રમસ્વરમ્ ॥
ઇતિહાસપુરાણાનિ ચ્છંદઃ કલ્પાનિ ગાથિકાઃ

અસંકીર્ણોજ્જ્વલપદં શ્રૂયતે પ્રવિભાગશઃ ॥
અત્રૈતદ્રાજશાર્દૂલ જાનીહિ બ્રહ્મણઃ પુરમ્

સભા હિ દૃશ્યતે ચૈષા યત્ર લોકપિતામહઃ ॥
સાર્દ્ધં બ્રહ્મર્ષિમુખ્યૈશ્ચ સુખાસીનશ્ચતુર્મુખઃ

નાના ચૈતન્યશબલૈર્જીવન્મુક્તૈરુપાસિતઃ ॥
યત્રાગતાનિ વર્ત્તંતે ન સંસારાબ્ધિસંકટે

સદિતિ બ્રહ્મણો નામ તસ્યાયં ભુવનોત્તમઃ ॥
સત્યલોક ઇતિ ખ્યાતસ્તદૂર્ધ્વં નાસ્તિ કિંચન

અસ્યૈવ કિંચિદુપરિ અધશ્ચાંડકપાલતઃ ॥
વૈકુણ્ઠભુવનં રાજન્મુક્તા યત્ર વસંતિ વૈ

યત્ર યોગીશ્વરઃ સાક્ષાદ્યોગિચિંત્યો જનાર્દનઃ ॥
ચૈતન્યવપુરાસ્તે વૈ સાંદ્રાનંદાત્મકઃ પ્રભુઃ

યં પ્રાપ્ય ન નિવર્ત્તંતે મૃત્યુસંસારવર્ત્મનિ ॥
યમુપાસ્તે સદા બ્રહ્મા જીવન્મુક્તૈઃ સ્વમુક્તયે

કલ્પિતસ્યાયુષોન્તેઽસાવેભિઃ સાર્દ્ધં પ્રપદ્યતે ॥
સ એષ સ્રષ્ટા લોકાનાં મત્સ્યકૂર્માદિરૂપધૃક્

રક્ષિતા રૌદ્રરૂપેણ સંહર્ત્તા લોકભાવનઃ ॥
ઇન્દ્રદ્યુમ્નં વદન્નિત્થં પ્રાપ બ્રહ્મનિકેતનમ્

ક્ષણેન ચ સભાદ્વારિ પ્રકોષ્ઠે સ ન્યવર્તત ॥
યત્ર તિષ્ઠન્તિ દિક્પાલાઃ શક્રાદ્યાઃ પરિતસ્તથા

ચિરકાલં ધ્યાનપરાસ્તથા મન્વંતરાધિપાઃ ॥
પૃથગ્જનનિભા દ્વાઃસ્થનિષિદ્ધાંતઃ પ્રવેશનાઃ

ઇન્દ્રદ્યુમ્નેન સહિતં નારદં પ્રવિલોક્ય સઃ ॥
દ્વારપાલઃ સવિનયં નનામાનતકન્ધરઃ

ચતુર્દશાનાં લોકાનાં ભ્રમણે રસિક પ્રભો ॥
ત્વયા વિના શોભતે નો સ્વામિંસ્તવ પિતુઃ સભા

સંત્યેવ મુનયઃ શ્રેષ્ઠા બ્રાહ્મણા બ્રહ્મવિદ્વરાઃ ॥
ગૌતમાદ્યાસ્તથાપ્યેષા ન રમ્યા બ્રહ્મણઃ સભા

બહુતારા સુરજની ચંદ્રેણેવ પ્રકાશતે ॥
ઇતિ સ્તુવન્દદૌ તસ્ય પ્રવેશં વિનયાન્વિતઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે પુરુષોત્તમક્ષેત્રમાહાત્મ્યે જૈમિનિઋષિસંવાદે દ્વાવિંશોઽધ્યાયઃ