સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 2.22

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
તતો જલંધરો દૃષ્ટ્વા રુદ્રમદ્ભુતવિક્રમમ્ ॥
ચકાર માયયા ગૌરીં ત્ર્યંબકં મોહયન્નિવ

રથોપરિ ચ તાં બદ્ધાં રુદન્તીં પાર્વતીં શિવઃ ॥
નિશુંભપ્રમુખાદ્યૈશ્ચ વધ્યમાનાં દદર્શ સઃ

ગૌરીં તથાવિધાં દૃષ્ટ્વા શિવોઽપ્યુદ્વિગ્નમાનસઃ ॥
અવાઙ્મુખઃ સ્થિતસ્તૂષ્ણીં વિસ્મૃત્ય સ્વપરાક્રમમ્

તતો જલંધરો વેગાત્ત્રિભિર્વિવ્યાધ સાયકૈઃ ॥
આપુંખમગ્રૈસ્તં રુદ્રં શિરસ્યુરસિ ચોદરે

તતો જજ્ઞે સ તાં માયાં વિષ્ણુના ચ પ્રબોધિતઃ ॥
રૌદ્રરૂપધરો જાતો જ્વાલામાલાઽતિભીષણઃ

તસ્યાઽતીવ મહારૌદ્રં રૂપં દૃષ્ટ્વા મહાસુરાઃ ॥
ન શેકુઃ સંમુખે સ્થાતું ભેજિરે તે દિશો દશ

તતઃ શાપં દદૌ રુદ્રસ્તયોઃ શુંભનિશુંભયોઃ ॥
મમ યુદ્ધાદપક્રાંતૌ ગૌર્યા બધ્યૌ ભવિષ્યથઃ

પુનર્જલંધરો વેગાદ્વવર્ષ નિશિતૈઃ શરૈઃ ॥
બાણાંધકારૈઃ સંછન્નં તદા ભૂમિતલં મહત્

યાવદ્રુદ્રશ્ચ ચિચ્છેદ તસ્ય બાણગણં જવાત્ ॥
તાવત્સ પરિઘેણાઽઽશુ જઘાન વૃષભં બલી

વૃષસ્તેન પ્રહારેણ પરાવૃત્તો રણાંગણાત્ ॥
રુદ્રેણાઽઽકૃષ્યમાણોઽપિ ન તસ્થૌ રણભૂમિષુ

તતઃ પરમસંક્રુદ્ધો રુદ્રો રૌદ્રવપુર્ધરઃ ॥
ચક્રં સુદર્શનં વેગાચ્ચિક્ષેપાઽઽદિત્યવર્ચસમ્

પ્રદહદ્રોદસી વેગાત્પપાત વસુધાતલે ॥
જહાર તચ્છિરઃ કાયાન્મહદાયતલોચનમ્

રથાત્કાયઃ પપાતાઽસ્ય નાદયન્વસુધાતલમ્ ॥
તેજશ્ચ નિર્ગતં દેહાત્તદ્રુદ્રે લયમાગમત્

વૃન્દાદેહોદ્ભવં તેજસ્તદ્ગૌર્યાં વિલયં ગતમ્ ॥
અથ બ્રહ્માદયો દેવા હર્ષાદુત્ફુલ્લલોચનાઃ

પ્રણમ્ય શિરસા રુદ્રં શશંસુર્વિષ્ણુચેષ્ટિતમ્ ॥
॥ દેવા ઊચુઃ ॥ ॥
મહાદેવ ત્વયા દેવા રક્ષિતાઃ શત્રુજાદ્ભયાત્

કિંચિદન્યત્સમુદ્ભૂતં તત્ર કિં કરવામહે ॥
વૃન્દાલાવણ્યસંભ્રાંતો વિષ્ણુસ્તિષ્ઠતિ મોહિતઃ

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
ગચ્છધ્વં શરણં દેવા વિષ્ણોર્મોહાપનુત્તયે ॥
શરણ્યાં મોહિનીં માયાં સા વઃ કાર્યં કરિષ્યતિ

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
ઇત્યુક્ત્વાંતર્દધે દેવઃ સર્વભૂતગણૈસ્તદા ॥
દેવાશ્ચ તુષ્ટુવુર્મૂલપ્રકૃતિં ભક્તવત્સલામ્

॥ દેવા ઊચુઃ ॥ ॥
યદુદ્ભવાઃ સત્ત્વરજસ્તમોગુણાઃ સર્ગસ્થિતિધ્વંસનિદાનકારિણઃ ॥
યદિચ્છયા વિશ્વમિદં ભવાઽભવૌ તનોતિ મૂલપ્રકૃતિં નતાઃ સ્મ તામ્

યા હિ ત્રયોવિંશતિભેદશબ્દિતા જગત્યશેષે સમધિષ્ઠિતા પરા ॥
યદ્રૂપકર્માણિ જડાસ્ત્રયોઽપિ દેવા ન વિદ્યુઃ પ્રકૃતિં નતાઃ સ્મ તામ્

યદ્ભક્તિયુક્તાઃ પુરુષાસ્તુ નિત્યં દારિદ્ર્યભીમોહપરાભવાદીન્ ॥
ન પ્રાપ્નુવંત્યેવ હિ ભક્તવત્સલાં સદૈવ મૂલપ્રકૃતિં નતાઃ સ્મ તામ્

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
સ્તોત્રમેતત્ત્રિસંધ્યં યઃ પઠેદેકાગ્રમાનસઃ ॥
દારિદ્યમોહદુઃખાનિ ન કદાચિત્સ્પૃશંતિ તમ્

ઇત્થં સ્તુવંતસ્તે દેવાસ્તેજોમણ્ડલમાસ્થિતમ્ ॥
દદૃશુર્ગગનં તત્ર જ્વાલાવ્યાપ્તદિગંતરમ્

તન્મધ્યાદ્ભારતીં સર્વે શુશ્રુવુર્વ્યોમચારિણીમ્ ॥
॥ શક્તિરુવાચ ॥ ॥
અહમેવ ત્રિધા ભિન્ના તિષ્ઠામિ ત્રિવિધૈર્ગુણૈઃ ॥

ગૌરી લક્ષ્મી સ્વરા ચેતિ રજઃસત્ત્વતમોગુણૈઃ ॥
તત્ર ગચ્છત તાઃ કાર્યં વિધાસ્યતિ ચ વઃ સુરાઃ

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
શૃણ્વતામિતિ તાં વાચમંતર્ધાનમગાન્મહઃ ॥
દેવાનાં વિસ્મયોત્ફુલ્લનેત્રાણાં તત્તદા નૃપ

તતઃ સર્વેઽપિ તે દેવા ગત્વા તદ્વાક્યનોદિતાઃ ॥
ગૌરીં લક્ષ્મીં સ્વરાં ચૈવ પ્રણેમુર્ભક્તિતત્પરાઃ

તતસ્તાસ્તાન્સુરાન્દૃષ્ટ્વા પ્રણતાન્ભક્તવત્સલાઃ ॥
બીજાનિ પ્રદદુસ્તેભ્યો વાક્યાન્યૂચુશ્ચ ભૂમિપ

॥ દેવ્ય ઊચુઃ ॥ ॥
ઇમાનિ તત્ર બીજાનિ વિષ્ણુર્યત્રાઽવતિષ્ઠતે ॥
નિર્વપધ્વં તતઃ કાર્યં ભવતાં સિદ્ધિમેષ્યતિ

॥
॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
તતસ્તુ હૃષ્ટાઃ સુરસિદ્ધસંઘાઃ પ્રગૃહ્ય બીજાનિ વિચિક્ષિપુસ્તે ॥
વૃંદાન્વિતો ભૂમિતલે સ યત્ર વિષ્ણુઃ સદા તિષ્ઠતિ સૌખ્યહીનઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે કાર્તિકમાસમાહાત્મ્યે જલંધરમુક્તિકથનં નામ દ્વાવિંશોઽધ્યાયઃ