સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 2.19

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
તે ગણાધિપતીન્દૃષ્ટ્વા નંદીભમુખષણ્મુખાન્ ॥
અમર્ષાદભ્યધાવંત દ્વંદ્વયુદ્ધાય દાનવાઃ

નંદિનં કાલનેમિશ્ચ શુમ્ભો લંબોદરં તથા ॥
નિશુમ્ભઃ ષણ્મુખં વેગાદભ્યધાવત દંશિતઃ

નિશુમ્ભઃ કાર્તિકેયસ્ય મયૂરં પંચભિઃ શરૈઃ ॥
હૃદિ વિવ્યાધ વેગેન મૂર્ચ્છિતઃ સ પપાત ચ

તતઃ શક્તિધરઃ શક્તિં યાવજ્જગ્રાહ રોષિતઃ ॥
તાવન્નિશુંભો વેગેન સ્વશક્ત્યા તમપાતયત્

નંદીશ્વરઃ શરવ્રાતૈઃ કાલનેમિમવધ્યત ॥
સપ્તભિશ્ચ હયાન્કેતું ત્રિભિઃ સારથિમચ્છિનત્

કાલનેમિસ્તુ સંક્રુદ્ધો ધનુશ્ચિચ્છેદ નંદિનઃ ॥
તદપાસ્ય સ શૂલેન તં વક્ષસ્યહનદ્બલી

સ શૂલભિન્નહૃદયો હતાશ્વો હતસારથિઃ ॥
અદ્રેઃ શિખરમામુચ્ય શૈલાદિં સોઽપ્યપાતયત્

અથ શુમ્ભો ગણેશશ્ચ રથમૂષકવાહનૌ ॥
યુધ્યમાનૌ શરવ્રાતૈઃ પરસ્પરમવિધ્યતામ્

ગણેશસ્તુ તદા શુમ્ભં હૃદિ વિવ્યાધ પત્રિણા ॥
સારથિં ચ ત્રિભિર્બાણૈઃ પાતયામાસ ભૂતલે

તતોઽતિક્રુદ્ધઃ શુમ્ભોઽપિ બાણષષ્ટ્યા ગણાધિપમ્ ॥
મૂષકં ચ ત્રિભિર્વિદ્ધ્વા નનાદ જલદસ્વનઃ

મૂષકઃ શરભિન્નાંગશ્ચચાલ દૃઢવેદનઃ ॥
લંબોદરશ્ચ પતિતઃ પદાતિરભવન્નૃપ

તતો લંબોદરઃ શુમ્ભં હત્વા પરશુના હૃદિ ॥
અપાતયત્તદા ભૂમૌ મૂષકં ચારુહત્પુનઃ

કાલનેમિર્નિશુંભશ્ચાઽપ્યુભૌ લંબોદરં શરૈઃ ॥
યુગપજ્જઘ્નતુઃ ક્રોધાત્તોત્રૈરિવ મહાદ્વિપમ્

તં પીડયમાનમાલોક્ય વીરભદ્રો મહાબલઃ ॥
અભ્યધાવત વેગેન ભૂતકોટિયુતસ્તદા

કૂષ્માંડભૈરવાશ્ચાઽપિ વેતાલા યોગિનીગણાઃ ॥
પિશાચયોગિનીસંઘા ગણાશ્ચાઽપિ તમન્વયુઃ

તતઃ કિલકિલાશબ્દૈઃ સિંહનાદૈઃ સુઘર્ઘરૈઃ ॥
ભેરીતાલમૃદંગૈશ્ચ પૃથિવી સમકંપત

તતો ભૂતાન્યધાવંત ભક્ષયંતિસ્મ દાનવાન્॥
ઉત્પતંત્યાપતંતિ સ્મ નનૃતુશ્ચ રણાંગણે

નન્દી ચ કાર્તિકેયશ્ચ સમાશ્વસ્ય ત્વરત્વિતૌ ॥
નિજઘ્નતૂ રણે દૈત્યાન્નિરંતરશરવ્રજૈઃ

છિન્નભિન્ના હતૈર્દેત્યૈઃ પતિતૈર્ભક્ષિતૈસ્તદા ॥
વ્યાકુલા સાઽભવત્સેના વિષણ્ણવદના તદા

પ્રવિધ્વસ્તાં તદા સેનાં દૃષ્ટ્વા સાગરનંદનઃ ॥
રથેનાઽતિપતાકેન ગણાનભિયયૌ બલી

હસ્ત્યશ્વરથસંહ્રાદાઃ શંખભેરીસ્વનાસ્તથા ॥
અભવન્સિંહનાદાશ્ચ સેનયોરુભયોસ્તદા

જલંધરશરવ્રાતૈર્નીહારપટલૈરિવ ॥
દ્યાવાપૃથિવ્યોરાચ્છિન્નમંતરં સમપદ્યત

ગણેશં પંચભિર્વિદ્ધ્વા શૈલાદિં નવભિઃ શરૈઃ ॥
વીરભદ્રં ચ વિંશત્યા નનાદ જલદસ્વનઃ

કાર્તિકેયસ્તદા દૈત્યં શક્ત્યા વિવ્યાધ સત્વરઃ ॥
યુયુધે શક્તિનિર્ભિન્નઃ કિંચિદ્વ્યાકુલમાનસઃ

તતઃ ક્રોધપરીતાક્ષઃ કાર્તિકેયં જલંધરઃ ॥
ગદયા તાડયામાસ સ ચ ભૂમિતલેઽપતત્

તથૈવ નંદિનં વેગાદપાતયત ભૂતલે ॥
તતો ગણેશ્વરઃ ક્રુદ્ધો ગદાં પરશુનાઽહનત્

વીરભદ્રસ્ત્રિભિર્બાણૈર્હૃદિ વિવ્યાધ દાનવમ્ ॥
સપ્તભિશ્ચ હયાન્કેતું ધનુશ્છત્રં ચ ચિચ્છિદે

તતોઽતિક્રુદ્ધો દૈત્યેંદ્રઃ શક્તિમુદ્યમ્ય દારુણામ્ ॥
ગણેશં પાતયામાસ રથં ચાઽન્યમથાઽઽરુહત્

અભ્યયાદથ વેગેન વીરભદ્રં રુષાન્વિતઃ ॥
તતસ્તૌ સૂર્યસંકાશૌ યુયુધાતે પરસ્પરમ્

વીરભદ્રઃ પુનસ્તસ્ય હયાન્બાણૈરપાતયત્ ॥
ધનુશ્ચિચ્છેદ દૈત્યેંદ્રઃ પુપ્લુવે પરિઘાયુધઃ

સ વીરભદ્રં ત્વરયાઽભિગમ્ય જઘાન દૈત્યઃ પરિઘેણ મૂર્ધ્નિ ॥
સ ચાઽપિ વીરઃ પ્રવિભિન્નમૂર્દ્ધા પપાત ભૂમૌ રુધિરં સમુદ્ગિરન્

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે કાર્તિકમાસમાહાત્મ્યે જલંધરોપાખ્યાને વીરભદ્રપતનનામૈકોનવિંશોઽધ્યાયઃ