સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 2.18

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
જલંધરસ્તુ તચ્છુત્વા કોપાકુલિતવિગ્રહઃ ॥
નિર્જગામાઽઽશુ દૈત્યાનાં કોટિભિઃ પરિવારિતઃ

ગચ્છતોઽસ્યાઽગ્રતઃ શુક્રો રાહુર્દૃષ્ટિપથેઽભવત્ ॥
મુકુટશ્ચાઽપતદ્ભૂમૌ વેગાત્પ્રસ્ખલિતસ્તદા

દૈત્યસૈન્યાઽઽવૃતૈસ્તસ્ય વિમાનાનાં શતૈસ્તદા ॥
વ્યરાજત નભઃપૂર્ણં પ્રાવૃષીવ યથા ઘનૈઃ ॥

તસ્યોદ્યોગં તદા દૃષ્ટ્વા દેવાઃ શક્રપુરોગમાઃ ॥
અલક્ષિતાસ્તદા જગ્મુઃ શૂલિનં તં વ્યજિજ્ઞપુઃ

॥ દેવા ઊચુઃ ॥ ॥
ન જાનાસિ કથં સ્વામિન્દેવાપત્તિમિમાં વિભો ॥
તદસ્મદ્રક્ષણાર્થાય જહિ સાગરનંદનમ્

॥ નારદ ઉવાચ ॥
ઇતિ દેવવચઃ શ્રુત્વા પ્રહસ્ય વૃષભધ્વજઃ॥
મહાવિષ્ણું સમાહૂય વચનં ચેદમબ્રવીત્

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥
જલંધરઃ કથં વિષ્ણો ન હતઃ સંગરે ત્વયા ॥
તદ્ગૃહં ચાઽપિ યાતોઽસિ ત્યક્ત્વા વૈકુંઠમાત્મનઃ

॥ વિષ્ણુરુવાચ ॥ ॥
તવાંશસંભવત્વાચ્ચ ભ્રાતૃત્વાચ્ચ તથા શ્રિયઃ ॥
ન મયા નિહતઃ સંખ્યે ત્વમેનં જહિ દાનવમ્

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥
નાયમેભિર્મહાતેજાઃ શસ્ત્રાસ્ત્રૈર્વધ્યતે મયા ॥
દેવૈઃ સહ સ્વતેજોંશં શસ્ત્રાર્થં દીયતાં મમ

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
અથ વિષ્ણુમુખા દેવાઃ સ્વતેજાંસિ દદુસ્તદા ॥
તાન્યૈક્યમાગતાનીશો દૃષ્ટ્વા સ્વં ચામુચન્મહઃ

તેનાકરોન્મહાદેવો મહસા શસ્ત્રમુત્તમમ્ ॥
ચક્રં સુદર્શનં નામ જ્વાલામાલાતિભીષણમ્

તતઃ શેષેણ ચ તદા વજ્રં ચ કૃતવાન્હરિઃ ॥
તાવજ્જલંધરો દૃષ્ટઃ કૈલાસતલભૂમિષુ

હસ્ત્યશ્વરથપત્તીનાં કોટિભિઃ પરિવારિતઃ ॥
તં દૃષ્ટ્વા લક્ષિતા જગ્મુર્દેવાઃ સર્વે યથાગતાઃ

ગણાશ્ચ સમસજ્જંત યુદ્ધાયાઽતિત્વરાન્વિતાઃ ॥
નન્દીભવક્ત્રસેનાનીમુખાઃ સર્વે શિવાજ્ઞયા

અવતેરુર્ગણા વેગાત્કૈલાસાદ્યુદ્ધદુર્મદાઃ ॥
તતઃ સમભવદ્યુદ્ધં કૈલાસોપત્યકાભુવિ

પ્રમથાધિપદૈત્યાનાં ઘોરશસ્ત્રાસ્ત્રસંકુલમ્ ॥
ભેરીમૃદંગશંખૌઘ નિઃસ્વનૈર્વીરહર્ષણૈઃ

ગજાશ્વરથશબ્દૈશ્ચ નાદિતા ભૂર્વ્યકંપત ॥
શક્તિતોમરબાણૌઘમુસલપ્રાસપટ્ટિશૈઃ

વ્યરાજત નભઃ પૂર્ણમુલ્કાભિરિવ સંવૃતમ્ ॥
નિહતૈરથનાગાશ્વપત્તિભિર્ભૂર્વ્યરાજત

વજ્રાહતાચલશિરઃશકલૈરિવ સંવૃતા ॥
પ્રમથાહતદૈત્યૌઘૈર્દૈત્યાહતગણૈસ્તથા

વસાસૃઙ્માંસપંકાઢ્યા ભૂરગમ્યાઽભવત્તદા ॥
પ્રમથાહતદૈત્યૌઘાન્ભાર્ગવઃ સમજીવયત્

યુદ્ધે પુનઃ પુનસ્તત્ર મૃતસંજીવિનીબલાત્ ॥
તં દૃષ્ટ્વા વ્યાકુલીભૂતા ગણાઃ સર્વે ભયાન્વિતાઃ ॥
શશંસુર્દેવદેવાય તત્સર્વં શુક્રચેષ્ટિતમ્

અથ રુદ્રમુખાત્કૃત્યા બભૂવાઽતીવભીષણા ॥
તાલજંઘા દરીવક્ત્રા સ્તનાપીડિતભૂરુહા

સા યુદ્ધભૂમિમાસાદ્ય ભક્ષયંતી મહાસુરાન્ ॥
ભાર્ગવં સ્વભગે ધૃત્વા જગામાંતર્હિતા નભઃ

વિધૃતં ભાર્ગવં દૃષ્ટ્વા દૈત્યસૈન્યં ગણાસ્તદા ॥
અમ્લાનવદના હર્ષાન્નિજઘ્નુર્યુદ્ધદુર્મદાઃ

અથાભજ્યત દૈત્યાનાં સેના ગણભયાર્દિતા ॥
વાયુવેગેનાહતેવ પ્રકીર્ણા તૃણસંતતિઃ ॥
ભગ્નાં ગણભયાત્સેનાં દૃષ્ટ્વામર્ષયુતા યયુઃ ॥
નિશુંભશુંભૌ સેનાન્યૌ કાલનેમિશ્ચ વીર્યવાન્

ત્રયસ્તે વારયામાસુર્ગણસેનાં મહાબલાઃ ॥
મુઞ્ચતઃ શરવર્ષાણિ પ્રાવૃષીવ બલાહકાઃ

તતો દૈત્યશરૌઘાસ્તે શલભાનામિવ વ્રજાઃ ॥
રુરુધુઃ ખં દિશઃ સર્વા ગણસેનામકંપયન્

ગણાઃ શરશતૈર્ભિન્ના રુધિરાસારવર્ષિણઃ ॥
વસંતે કિંશુકાભાસા ન પ્રાજ્ઞાયત કિંચન ॥

પતિતાઃ પાત્યમાનાશ્ચ ભિન્નાશ્છિન્નાસ્તદા ગણાઃ ॥
ત્યક્ત્વા સંગ્રામભૂમિં તે સર્વેપિ વિમુખાઽભવન્

તતઃ પ્રભગ્નં સ્વબલં વિલોક્ય શૈલાદિલંબોદરકાર્તિકેયાઃ ॥
ત્વરાન્વિતા દૈત્યવરાન્પ્રસહ્ય નિવારયામાસુરમર્ષિણસ્તે

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે કાર્તિકમાસમાહાત્મ્યે જલંધરોપાખ્યાને રુદ્રસેનાપરાભવોનામાઽષ્ટાદશોઽધ્યાયઃ