સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 2.17-5

॥ અથ શ્રીવેંકટાચલક્ષેત્રાદિવર્ણનમ્ ॥
॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
વેંકટાદ્રેસ્તુ માહાત્મ્યં ભૂયોઽપિ પ્રવદામ્યહમ્ ॥
યુષ્માકં સાવધાનેન શૃણુધ્વં સુસમાહિતાઃ

પૃથિવ્યાં યાનિ તીર્થાનિ બ્રહ્માણ્ડાન્તર્ગતાનિ ચ ॥
તાનિ સર્વાણિ વર્તંતે વેંકટાહ્વયભૂધરે

તસ્મિન્નગોત્તમે પુણ્યે વસન્તં પુરુષોત્તમમ્ ॥
શંખચક્રધરં દેવં પીતામ્બરધરં શુભમ્

કૌસ્તુભાલંકૃતોરસ્કં ભક્તાનામભયપ્રદમ્ ॥
દેવદેવં વિશાલાક્ષં વેદવેદ્યં સનાતનમ્ ॥

અંગકોસલકર્ણાટકાશીગુર્જરદેશગાઃ ॥
ચોલકેરલપાણ્ડ્યાદિસર્વદેશસમુદ્ભવાઃ

સકુટુંબાશ્ચ સેવાર્થમાયાન્તિ પ્રતિવત્સરમ્ ॥
દેવાશ્ચ ઋષયઃ સિદ્ધા યોગિનઃ સનકાદયઃ

યે ભાદ્રપદમાસે તુ વેંકટેશમહોત્સવે ॥
સેવાં કુર્વન્તિ તે સર્વે નિષ્પાપા ઉત્તમોત્તમાઃ

તત્ર શ્રીવેંકટેશસ્ય બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ ॥
ચકાર કન્યામાસે તુ ધ્વજારોપમહોત્સવમ્

પ્રતિવર્ષં ચ તત્સેવા નિમિત્તં સર્વમાનવાઃ ॥
સર્વે દેવાશ્ચ ગંધર્વાઃ સિદ્ધાઃ સાધ્યા મહૌજસઃ

બ્રહ્મોત્સવે ભગવતઃ સમાયાંતિ દ્વિજોત્તમાઃ ॥
વિદ્યાનાં વેદવિદ્યેવ મંત્રાણાં પ્રણવો યથા

પ્રાણવત્પ્રિયવસ્તૂનાં ધેનૂનાં કામધેનુવત્ ॥
તથા વેંકટશૈલેન્દ્રઃ ક્ષેત્રાણામુત્તમોત્તમઃ

શેષવત્સર્વનાગાનાં પક્ષિણાં ગરુડો યથા ॥
દેવાનાં તુ યથા વિષ્ણુર્વર્ણાનાં બ્રાહ્મણો યથા

તથા વેંકટશૈલેન્દ્રઃ ક્ષેત્રાણામુત્તમોત્તમઃ ॥
ભૂરુહાણાં સુરતરુર્ભાર્યેવ સુહૃદાં યથા

તીર્થાનાં તુ યથા ગંગા તેજસાં તુ રવિર્યથા ॥
તથા વેંકટશૈલેન્દ્રઃ ક્ષેત્રાણામુત્તમોત્તમઃ

આયુધાનાં યથા વજ્રં લોહાનાં કાંચનં યથા ॥
વૈષ્ણવાનાં યથા રુદ્રો રત્નાનાં કૌસ્તુભો યથા

તથા વેંકટશૈલેન્દ્રઃ ક્ષેત્રાણામુત્તમોત્તમઃ ॥
નાનેન સદૃશો લોકે વિષ્ણુપ્રીતિવિવર્ધનઃ

ન માધવસમો માસો ન કૃતેન સમં યુગમ્ ॥
ન ચ વેદસમં શાસ્ત્રં ન તીર્થં ગંગયા સમમ્

ન જલેન સમં દાનં ન સુખં ભાર્યયા સમમ્॥
ન કૃષેસ્તુ સમં વિત્તં ન લાભો જીવિતાત્પરઃ

ન તપોઽનશનાદન્યન્ન દાનાત્પરમં સુખમ્ ॥
ન ધર્મસ્તુ દયાતુલ્યો ન જ્યોતિશ્ચક્ષુષા સમમ્

ન તૃપ્તિરશનાતુલ્યા ન વાણિજ્યં કૃષેઃ સમમ્ ॥
ન ધર્મેણ સમં મિત્રં ન સત્યેન સમં યશઃ ॥

યથા તથા ભગવતઃ સ્થાનેન સદૃશં ન હિ

યત્કીર્તનં સકલપાપહરં મુનીન્દ્રા યદ્વન્દનં સકલસૌખ્યદમેવ લોકે ॥
યાત્રાપિ યં પ્રતિ સુરૈરપિ પૂજનીયા તાદૃઙ્મહાન્ભવતિ વેંકટશૈલમુખ્યઃ

તસ્યાનુભાવં પ્રવદામિ ભૂયઃ સમસ્તતીર્થાનિ વસંતિ યત્ર ॥
એવં સમસ્તેષુ ચ મુખ્યતીર્થં શ્રીસ્વામિનામાસ્તિ સરોવરં તત્

માહાત્મ્યમેતસ્ય મયોચ્યતે કથં યત્પશ્ચિમે રોધસિ ભૂવરાહઃ ॥
આલિંગ્ય કાન્તામતિસૌમ્યમૂર્તિર્વિરાજતે વિશ્વજનોપકારી

શ્રીસ્વામિપુષ્કરિણ્યાં ચ દક્ષિણે વેંકટેશ્વરઃ ॥
આલિંગિતવપુર્લક્ષ્મ્યા વરદો વર્તતે ચિરમ્

એવં વઃ કથિતં વિપ્રાઃ ક્ષેત્રમાહાત્મ્યમુત્તમમ્ ॥
યઃ શૃણોતિ સદા ભક્ત્યા વિષ્ણુલોકે મહીયતે

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડે શ્રીવેંકટાચલમાહાત્મ્યે ક્ષેત્રમહિમાનુવર્ણનંનામ સપ્તદશોઽધ્યાયઃ