સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 2

અથ વૈષ્ણવખણ્ડેઽષ્ટમમયોધ્યામાહાત્મ્યમ્ ॥ ( ૨-૮) ॥
૧ સૂતકૃતં મંગલાર્થં વ્યાસાદિવિદ્વદ્વર્યસ્તવનમ્, સૂતશૌનકસંવાદપ્રસંગેન નાનાદ્રુમલતાદિશોભિતાયોધ્યામાહાત્મ્યવર્ણનમ્, અગસ્તિમુનેરયોધ્યાગમનમ્, અયોધ્યાપ્રભાવદર્શનેનાગસ્ત્યસ્યાનન્દપ્રાપ્તિવર્ણનમ્, ત્રિગુણત્રિસ્વરૂપસ્થિતાયોધ્યાવર્ણનેનાયોધ્યાશબ્દસ્ય વ્યુત્પત્ત્યર્થકથનમ્, અયોધ્યાયામગસ્તિવ્યાસસંવાદપૂર્વકં વિષ્ણુશર્મકૃત પઞ્ચાગ્નિસાધનવર્ણનમ્, વિષ્ણુશર્મણા ભગવત્સ્તોત્રકરણમ્, વિષ્ણુશર્મણો ભમવદ્દર્શનમ્, ભગવતા વિષ્ણુશર્મણે વરપ્રદાનમ્, તસ્મિન્નેવ સ્થલે ભગવતા સ્વચક્રેણ જલપ્રવાહાનયનમ્, ચક્રતીર્થેતિ નામ્ના તત્તીર્થસ્ય પ્રસિદ્ધિવર્ણનમ્, વિષ્ણુનામપૂર્વકવિષ્ણુહરીતિમૂર્તિસ્થાપનમ્, વિષ્ણુહરિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ૨૭૪

૨ બ્રહ્મણોઽયોધ્યાયામાગમનમ્, યાત્રાદિકં વિધાય યજ્ઞકરણમ્, સ્વનામ્ના બ્રહ્મકુણ્ડસ્થાપનમ્, વ્રહ્મદેવેન બ્રહ્મકુણ્ડમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, સરયૂતીરસ્થર્ણમોચનતીર્થમાહાત્મ્યમ્, લોમશેન પાપમોચનતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, અગસ્ત્યેન સહસ્રધારામાહાત્મ્યવર્ણનમ્......... ...... ૨૭૬

૩ અગસ્ત્યેન સ્વર્ગદ્વારતીર્થમાહાત્મ્યકથનમ્, મુક્તિદ્વારતીર્થમાહાત્મ્યમ્, ચંદ્રહરિવ્રતોદ્યાપનવિધિકથનમ્, ચન્દ્રસહસ્રવ્રતોદ્યાપનમાહાત્મ્યકથનમ્. .. ૨૭૮

૪ ધર્મહરિમાહાત્મ્યમ્, તત્ર ધર્મરાજકૃતનર્તનં દૃષ્ટ્વા ભગવત આગમનમ્, ધર્મેણ ભગવત્સ્તુતિકરણમ્, ભગવતા ધર્મરાજાય વરપ્રદાનમ્, રઘુસંજ્ઞકેન રાજ્ઞા દિગ્વિજયં કૃત્વા સૂર્યાજ્ઞયા કૃતસ્ય સર્વસ્વદક્ષિણનામકસ્ય યજ્ઞસ્ય પરિસમાપ્તેરનંતરં કૌત્સઋષેરાગમનમ્, સ્વપૂજનાર્થમાનીતં સંભારં દૃષ્ટ્વા વિસ્મિતેન કૌત્સર્ષિણા ધનાભાવાદ્દાત્રંતરં પ્રતિ ગન્તું સ્વેચ્છાપ્રકટનમ્, કૌત્સાય દ્રવ્યં દાતું કૌબેરીં સંપત્તિમાદાતું કુબેરજિગીષયા રઘોઃ પ્રસ્થાનમ્, રઘુભિયા કુબેરેણ દ્રવ્યવૃષ્ટિકરણમ્, કૌત્સાય રઘુણા સર્વદ્રવ્યદાનવર્ણનમ્, કૌત્સેન રઘુરાજાયાશીર્વાદદાનવર્ણનમ્, કૌત્સસ્ય સ્વાશ્રમગમનમ્, સ્વર્ણખનિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ... ૨૭૯

૫ કૌત્સવૃત્તાન્તવર્ણનમ્, તત્ર વિશ્વામિત્રસ્ય તપશ્ચર્યાં શ્રુત્વા તદ્દર્શનાર્થં દુર્વાસસ આગમનમ્, દુર્વાસઃકૃતાં ભોજનયાઞ્ચાં શ્રુત્વા બિશ્વામિત્રદત્તસ્ય પાયસાદિકસ્ય વર્ણનમ્, કૌત્સાય ચતુર્દશકોટિસુવર્ણાત્મકગુરુદક્ષિણાદાનાયાજ્ઞાકરણમ્, તિલોદકીતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્. .... ... ૨૮૧

૬ સીતાકુણ્ડમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, દેવાસુરયુદ્ધેઽસુરૈર્દેવપરાજયે કૃતે દેવૈર્ભગવત્સ્તુતિકરણમ્, દેવસ્તુતિં શ્રુત્વા ભગવદાવિર્ભાવઃ, ભગવદ્વચનાદ્ગુપ્તરીત્યા દેવાના-
મયોધ્યાગમનમ્, ગુપ્તહરીતિનામ્ના તત્તીર્થપ્રસિદ્ધિવર્ણનમ્, ગુપ્તહરિમાહાત્મ્યમ્, ચક્રહરિપીઠે દાનમાહાત્મ્યમ્, સરયૂઘર્ઘરાનદ્યોઃ સંગમે સ્નાનમાહત્મ્યમ્, ગોપ્રતારતીર્થમાહાત્મ્યમ્, રામચન્દ્રસ્ય સ્વધામગમનસમયે વાનરેભ્યો વરપ્રદાનવર્ણનમ્, રામચન્દ્રસ્ય માર્ગે સરયૂદર્શનમ, સર્વદેવાનાં તત્રાગમનમ્ દેવૈ રામચન્દ્રસ્ય સ્તોત્રકરણમ્, રામચન્દ્રેણ સહ દેવાનાં સ્વર્ગગમનમ્, સ્વર્ગદ્વારગોપ્રતારતીર્થસ્નાનદાનાદિમાહાત્મ્યમ્ -.. .. ૨૮૧

૭ ક્ષારોદકતીર્થમાહાત્મ્યમ્, તત્ર પુત્રપ્રાપ્ત્યર્થં દશરથકૃતસ્ય પુત્રકામેષ્ટિયજ્ઞસ્ય વર્ણનમ્, ધનયક્ષતીર્થમાહાત્મ્યમ્, વિશ્વામિત્રવચનાદ્યક્ષસ્ય ધનયક્ષતીર્થસ્નાનેન દુર્ગંધિતસ્યાંગસ્ય સુગંધિત્વપ્રાપ્તિવર્ણનમ્, વિશ્વામિત્રેણ યક્ષં પ્રતિ કથિતસ્ય નિધિલક્ષ્મીપૂજનવિધાનસ્ય વર્ણનમ્, વસિષ્ઠકુંડમાહાત્મ્યમ્, ચતુઃષષ્ટિયોગિનીપૂજનમાહાત્મ્યમ્, યોગિનીકુણ્ડસ્નાનમાહાત્મ્યમ્, ઉર્વશીકુણ્ડમાહાત્મ્યમ્, ઘોષરાજ્ઞાઽઽદિત્યસ્તુતિકરણમ્, ઘોષાર્કકુણ્ડમાહાત્મ્યમ્, રુક્મિણીકુણ્ડબૃહસ્પતિકુણ્ડસાગરકુણ્ડમાહાત્મ્યમ્. ... ૨૮૬

૮ રતિકુણ્ડમાહાત્મ્યમ્, કુસુમાયુધકુણ્ડમાહાત્મ્યમ્, રતિકંદર્પપૂજાવિધિકથનમ્, મંત્રેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યમ્, મહારત્નતીર્થમાહાત્મ્યમ્, દુર્ભરાખ્યતીર્થમાહાત્મ્યમ્, મહાભરતીર્થમાહાત્મ્યમ્, મહાવિદ્યાતીર્થમાહાત્મ્યમ્, સિદ્ધપીઠતીર્થમાહાત્મ્યમ્, દુગ્ધેશ્વરમાહાત્મ્યમ્, હનુમત્કુણ્ડમાહાત્મ્યમ્ ,વસિષ્ઠરામસંવાદપ્રસંગેનાયોધ્યામાહાત્મ્યવર્ણનમ્, ક્ષીરેશ્વરમાહાત્મ્યમ્, સીતાકુણ્ડમાહાત્મ્યમ્, સુગ્રીવતીર્થમાહાત્મ્યમ્, વિભીષણસરોમાહાત્મ્યમ્, અયોધ્યાયાત્રાવિધિક્રમવર્ણનમ્ ૨૮૯

૯ ગયાકૂપમાહાત્મ્યમ્, પિશાચમોચનતીર્થમાહાત્મ્યમ્, માણ્ડવ્યતીર્થમાહાત્મ્યમ, ભરતકુણ્ડમાહાત્મ્યમ્, માનસતીર્થમાહાત્મ્યમ્, ગૌતમ્યાદ્યાશ્રમવર્ણનમ્, સીતાકુણ્ડ દુગ્ધેશ્વરમાહાત્મ્યમ્, ભૈરવકુણ્ડમાહાત્મ્યમ, જટાકુણ્ડમાહાત્મ્યમ્..... ૨૯૧

૧૦ મત્તગજેન્દ્રસ્થાનમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, અયોધ્યાયાત્રાવિધિક્રમવર્ણનમ્, સરયૂવર્ણનમ્, વિઘ્નેશ્વરસ્થાનમાહાત્મ્યમ્, રામજન્મસ્થાનમાહાત્મ્યમ્, અયોધ્યામાહાત્મ્યશ્રવણફલમ........... -.. ૨૯૨

ઇતિ વૈષ્ણવખણ્ડેઽષ્ટમમયોધ્યામાહાત્મ્યમ્ ॥ ( ૨-- ૮) ॥