સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 1-4

અથ માહેશ્વરખણ્ડે દ્વિતીયં કૌમારિકાખણ્ડમ્ ॥ ( ૧-૨) ॥
૧ સૂતશૌનકસંવાદે દક્ષિણાર્ણવતીરસ્થતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનોપક્રમે પઞ્ચાપ્સરસ્તીર્થ માહાત્મ્ય વૃત્તાન્તવર્ણનેઽર્જુનતીર્થયાત્રાવૃત્તાન્તઃ, તત્રાર્જુનસ્ય દક્ષિણસમુદ્રતીરસ્થતીર્થસ્નાનાર્થં પ્રવૃત્તસ્ય પઞ્ચસુ તીર્થેષુ તત્રત્યૈસ્તપસ્વિભિઃ સ્નાનાર્થં તત્રત્યગ્રાહભીત્યા નિવારણમ, અર્જુનસ્ય ધર્મબુદ્ધિં દૃષ્ટ્વા તાપસૈરર્જુનાય દીર્ઘાયુષ્ટ્વવરપ્રદાનમ્, તતોઽર્જુને સૌભદ્રતીર્થમભ્યેત્ય સ્નાનાર્થમવતીર્ય સ્નાનં કર્તું પ્રવૃત્તે ગ્રાહેણ ગ્રહણમ્, અર્જુનેન બલેન ગ્રાહોદ્ધરણે ગ્રાહસ્ય નારીરૂપતા,તયા નાર્યા સ્વસ્યાશ્ચતસૃભિઃ સખીભિઃ સહ રત્યર્થં પ્રાર્થિતસ્ય બ્રાહ્મણસ્ય શાપેન ગ્રાહત્વપ્રાપ્તિવૃત્તાન્તવર્ણનમ્, નારદોક્ત્યા ચ પઞ્ચસુ તીર્થેષુ ગ્રાહત્વેનાવસ્થિતિવર્ણનમ્, તતોઽર્જુનેનાન્યેપુ ચતુર્ષુ તીર્થેષુ પ્રવિશ્ય સ્નાત્વા તત્રત્યગ્રાહોદ્ધરણપૂર્વક સર્વાસામપ્સરસાં સમુદ્ધારવર્ણનમ્, અર્જુનસ્ય તીર્થસંરોધકારણજિજ્ઞાસયા શંકાપ્રાપ્તાવપ્સરોભિર્નારદં પ્રત્યેતદ્વિષયે પ્રષ્ટવ્યમિત્યુક્ત્વા સ્વર્ગં પ્રતિ ગમનમ્.... ૭૫

૨ અર્જુનસ્ય નારદેન સહ સમાગમઃ, નારદમુખાત્પાણ્ડવકુશલવૃત્તાન્તશ્રવણોત્તરમર્જુનેન તીર્થમાહાત્મ્યજિજ્ઞાસયા નારદં પ્રતિ પ્રશ્નકરણમ્, અથ નારદેન બ્રહ્મલોકવૃત્તાન્તવર્ણનપ્રસ્તાવપૂર્વકં સુશ્રવઃપ્રોક્ત કાત્યાયનસારસ્વતસંવાદવર્ણનમ્ તત્ર સારસ્વતમહર્ષિણા- કાત્યાયનમહર્ષયે ધર્મતત્ત્વકથનમ્, તતશ્ચ દાનમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, દાનમાહાત્મ્યશ્રવણોત્તરં દાનાર્થમુત્સુકમાનસસ્ય સ્વસ્યાર્થાન્નારદસ્ય દાનદાનાર્થં દ્રવ્યોપાર્જનાય નાનાદેશપર્યટનવૃત્તાન્તઃ - - .. .... ૭૭

૩ પૃથિવીં પર્યટતો નારદસ્ય નર્મદાતીરે ભૃગોરાશ્રમં પ્રત્યાગમનમ, ભૃગવે નારદેન સ્વોદ્દેશકથનોત્તરં ભૃગુણા નારદાય દાનાર્હપવિત્રસ્થાનકથનોદ્દેશેન મહીસાગરસંગમસ્થસ્તમ્ભતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, તત્ર તીર્થતીરસ્થિત પ્રાંશુદેવશર્મબ્રાહ્મણસ્ય વૃત્તાન્તઃ, મહીસાગરસંગમે સ્વપિતૃભ્યો દર્શશ્રાદ્ધદાનાર્થં તત્તીર્થતીરસ્થિતસુભદ્રબ્રાહ્મણાય નિજપુણ્યચતુર્થાંશપ્રદાનમ્ ભૃગુપ્રોક્તમહીસાગરસંગમસ્થસ્તંભતીર્થમાહાત્મ્યં શ્રુત્વા નારદસ્ય મહીસાગરસંગમે સ્થાનકરણાર્થં ચિન્તાકરણમ્. - ૭૯

૪ નારદેન મહીસાગરસંગમે સ્થાનસ્થાપનાર્થં દ્રવ્યસ્યાપેક્ષિતત્વાચ્છુદ્ધન્યાયેન દ્રવ્યાર્જનવિષયક ચિન્તાપ્રાપ્તૌ મુનીનાં મુખતો ધર્મવર્મનૃપતિં પ્રતિ ગત્વા ધર્મવર્મનૃપતિશ્રુતાકાશાવાણીકથિત દ્વિહેતુ ષડધિષ્ઠાનમ્ઽ ઇત્યાદ્યેકશ્લોકાર્થવ્યાખ્યાકરણેન નૃપં સન્તોષ્ય તસ્ય સ્વોદ્દિષ્ટદાનધર્મકાર્યસાધનાય સાહાય્યસંપાદનમ્.

૫ તતો નારદસ્ય દાનપાત્રશુદ્ધબ્રાહ્મણલાભાર્થં સર્વત્ર સંશોધ્ય પશ્ચાત્કલાપગ્રામં પ્રતિ બ્રાહ્મણવેષેણ ગમનમ્, તત્ર ગત્વા બ્રાહ્મણપરીક્ષણાર્થં શ્લોકરૂપેણ પ્રશ્નકરણમ્, તેષાં બ્રાહ્મણાનાં મધ્યેઽષ્ટવર્ષીયેણ બાલકેનૈવ નારદકૃતાતિગહનપ્રશ્નાનાં યથાર્થોત્તર દાનમ્.. ......... -.... - ૮૪

૬ તતો નારદેન સ્વરૂપેણ પ્રકટીભૂય મહીસાગરસંગમમહાતીર્થે બ્રાહ્મણાનામાજીવિકાપ્રદાનપૂર્વકં સંસ્થાપનાય સંપ્રાર્થ્ય દણ્ડાગ્ર આરોપ્યાનયનવર્ણનમ્, તત્પ્રસંગેન કલાપગ્રામમાર્ગવર્ણનમ્, નારદેન વિપ્રપાદપ્રક્ષાલનસમયે સમાગતસ્યાતિથેઃ કપિલમહર્ષેઃ પ્રાર્થનયા તસ્મા આનીતબ્રાહ્મણમધ્યતોઽષ્ટસહસ્રબ્રાહ્મણસમર્પણમ્, મધુપર્કાર્હણસમયે હારીતબ્રાહ્મણેન પ્રથમતઃ પ્રક્ષાલનાર્થં વામપાદે પુરતઃ કૃતે સતિ નારદેન સર્વેષાં બ્રાહ્મણાનાં ઽયૂયં મૂર્ખા ભવિષ્યથઽ ઇતિ શાપપ્રદાનમ્, તૈર્બ્રાહ્મણૈરપિ નારદાય તથાવિધસ્યૈવ શાપસ્ય પ્રદાનમ્, પુરતો વામપાદસ્ય કરણે કારણવર્ણનમ્, તતો નારદસ્ય પશ્ચાત્તાપેન ચિરકારિબ્રાહ્મણવૃત્તાન્તસ્મરણમ્, તત્ર મેધાતિથિગૌતમસુતસ્ય ચિરકારિણઃ પિત્રાજ્ઞયા વ્યભિચારિણ્યા માતુર્હનનાય ગમને વિચારવશેન વિલંબકરણમ્, એતસ્મિન્નન્તરે બ્રાહ્મણરૂપેણાગતસ્ય શક્રસ્યોપદેશેન ગૌતમસ્ય પશ્ચાત્તાપઃ, વધાર્થં માતૃસમીપં ગચ્છતશ્ચિરકારિણઃ પૃષ્ઠતો ગૌતમસ્ય ગમનમ્, પિતરં દૃષ્ટ્વા ચિરકારિણા શસ્ત્રં ભૂમૌ નિક્ષિપ્ય પિતુઃ પ્રાર્થનાકરણમ્ ગૌતમેન પિત્રા ચિરકારિણશ્ચિરકારિત્વપ્રશંસાપૂર્વકમાશીઃપ્રદાનં ગૃહં પ્રતિ ભાર્યાયાઃ પુત્રસ્ય ચાનયનમ્, નારદેન બ્રાહ્મણાનાં પ્રદત્તસ્ય શાપસ્ય કલાવુદયો ભવિષ્યતીતિ શાપકાલપરિવર્તનમ્, તતઃ સર્વેષાં બ્રાહ્મણાનાં મહીસાગરસંગમે કાંચનગોગૃહધનાદિપ્રદાનપૃર્વ્ક સ્વયં વિશ્વકર્મદ્વારા નિર્માપિતે મહીનગરે સ્થાપનવર્ણનમ્.... ... ૮૭

૭ અર્જુનેન વિસ્તારપૂર્વકં મહીસાગરસંગમમાહાત્મ્યશ્રવણેચ્છયા નારદપ્રાર્થનમ્, નારદેન સવિસ્તરમહીસાગરમાહાત્મ્યવર્ણનાર્થમુપક્રમણમ્, તત્રેન્દ્રદ્યુમ્નભૂપતિવૃત્તાન્તારમ્ભઃ, બ્રહ્મલોકં ગતસ્યેન્દ્રયુમ્નસ્ય બહુકાલં તત્ર નિવાસાનન્તરં બ્રહ્મણા ચિરકાલાદ્ભૂમૌ કીર્તેઃ પુનર્વ્યક્તીકરણર્થમિન્દ્રદ્યુમ્નસ્ય ભૂલોકંપ્રતિ પ્રેષણમ્, ભૂલોકં પ્રત્યાગતેનેન્દ્રદ્યુમ્નેન ભૂલોકસ્થિતેભ્યોઽપેક્ષયા દીર્ઘજીવિનો માર્કણ્ડેયસ્ય સમીપં ગત્વા નિજવાર્તાવિજ્ઞાનવિષયે પ્રશ્નકરણમ્, તેન તદ્વાર્તાઽનભિજ્ઞાનકથન ઇન્દ્રદ્યુમ્નસ્યાગ્નિપ્રવેશોદ્યોગઃ, તતો માર્કણ્ડેયેન તતોઽપિ દીર્ઘાયુષો નાડીજંઘબકસ્ય સમીપે તન્નયનમ્, તેનાપીન્દ્રદ્યુમ્નવાર્તાઽનભિજ્ઞાનકથનમ્, તતશ્ચેન્દ્રગ્રુમ્નપૃષ્ટેન નાડીજંઘબકેન નિજદીર્ઘાયુષ્ટ્વકારણવર્ણનાય નિજપૂર્વોદન્તકથનમ્. ....... ...... .

૮ તતો નિરાશસ્યેન્દ્રદ્યુમ્નસ્ય વાર્તાવિજ્ઞાનાર્થં નાડીજંઘેનાત્મનોઽપિ દીર્ઘાયુષસ્ય પ્રાકારકર્ણનામકસ્યોલૂકસ્ય સમીપં પ્રતિ માર્કણ્ડેયેન્દ્રદ્યુમ્નયોર્નયનમ્, તેન પ્રાકારકર્ણોલૂકેનાપીન્દ્રદ્યુમ્નવાર્તાનભિજ્ઞાનકથનોત્તરમિન્દ્રદ્યુમ્નપ્રશ્રે નિજદીર્ઘાયુષ્ટ્વકારણકથનમ્,
તત્પ્રસંગેન બિલ્વદલમાહાત્મ્યવર્ણનમ્....... ૯૨

૯ પ્રાકારકર્ણોલૂકેન નિજવાર્તાનભિજ્ઞાનાદુદાસીનસ્યેન્દ્રદ્યુમ્નસ્ય કૃતે નાડીજંડેનેન્દ્રદ્યુમ્નવાર્તાવિજ્ઞાનસ્યાવશ્યકતાપ્રદર્શને પ્રાકારકર્ણોલૂકેનાત્મનોઽપિ દીર્ઘાયુષો ગન્ધમાદનસ્થસ્ય ગૃધ્રસ્ય સમીપે પ્રતીન્દ્રદ્યુમ્નમાર્કણ્ડેયનાડીજઙ્ઘબકાન્ નયનમ્, તેન ગૃધ્રેણાપીન્દ્રદ્યુમ્નવાર્તાઽનભિજ્ઞાનંવર્ણનપૂર્વકં નિજદીર્ઘાયુષ્ટ્વકારણવૃત્તાન્તકથનમ્, ...

૧૦ ગન્ધમાદનસ્થગૃધ્રેણ નિજવાર્તાનભિજ્ઞાનાદુદાસીનસ્યેન્દ્રદ્યુમ્નસ્યાગ્નિપ્રવેશોદ્યોગં દૃષ્ટ્વા પ્રાકારકર્ણપ્રાર્થનયા ગૃધ્રેણાત્મનોઽપિ દીર્ઘાયુષો માનસસરોનિવાસિનઃ કૂર્મસ્ય સમીપં પ્રતીન્દ્રદ્યુમ્નમાર્કણ્ડેયનાડીજઙ્ઘપ્રાકારકર્ણાનાં નયનમ, તત્ર સરસ્તીરે સમાગતાન તેષાં મધ્ય ઇન્દ્રદ્યુમ્નં નૃપં દૃષ્ટ્વા કૂર્મસ્ય તાનસત્કૃત્યૈવ જલમધ્યે પ્રવેશઃ, તતો ગૃધ્રેણ તસ્મૈ જલપ્રવેશકારણપૃચ્છાયાં તેન કૂર્મેણેન્દ્રદ્યુમ્નસ્ય પુરાકૃતયજ્ઞવૃત્તાન્તવર્ણનસમય ઇન્દ્રદ્યુમ્નસ્ય કીર્ત્યુદ્ધારે સતીન્દ્રદ્યુમ્નોપરિ દેવૈઃ પુષ્પવૃષ્ટિકરણપૂર્વકં વિમાનમાનીય દેવદૂતેનેન્દ્રદ્યુમ્નાય બ્રહ્મલોકં પ્રતિ ગમનાયેન્દ્રદ્યુમ્નપ્રાર્થનાકરણમ્, ઇન્દ્રદ્યુમ્નેન બ્રહ્મલોકં પ્રતિ ગન્તુમનિચ્છાં પ્રદર્શ્ય કૂર્મં પ્રતિ તસ્યૈવ દીર્ઘાયુષ્ટ્વકારણજિજ્ઞાસયા પ્રશ્નકરણમ્.

૧૧ નિજપૂર્વજન્મવૃત્તાન્તકથનપૂર્વકમિન્દ્રદ્યુમ્નાદીનામાતિથ્યકરણાનન્તરં તેષામિન્દ્રદ્યુમ્નાદીનાં ષણ્ણામપિ કૂર્મતોઽપિ દીર્ઘાયુષો લ૊મશમહર્ષેઃ સમીપં પ્રત્યુપદેશગ્રહણાય ગમનમ્ . . . . . . . . . . . . . . . . . ....
૧૨ લોમશમહર્ષિણા સહેન્દ્રદ્યુમ્નાદીનાં સમાગમોત્તરમતિદીર્ઘાયુષોઽપિ લોમશમહર્ષેરાશ્રમકરણાભાવકારણપૃચ્છાયાં લોમશેન સંસારસ્થિતિવર્ણનપૂર્વકમાત્મનો દીર્ઘાયુષ્ટ્વ કારણકથનમ્-તત્ર શિવલિંગપૂજનમાહાત્મ્યવર્ણનમ્. ... --- ...

૧૩ લોમશવચઃશ્રવણાનન્તરમિન્દ્રદ્યુમ્નાદીનાં સર્વેષાં શિવભક્ત્યેકનિષ્ઠયા શિવદીક્ષાગ્રહણાર્થં લોમશપ્રાર્થનમ્, લોમશમહર્ષિણા સર્વેષાં તેષાં શિવદીક્ષાપ્રદાનપૂર્વકશિવલિઙ્ગ .પૂજોપદેશકરણમ્-તતસ્તેષાં માર્કણ્ડેયાદીનાં ક્રિયાયોગારમ્ભપૂર્વકં તપશ્ચર્યાકરણમ્, તપસ્યતાં તેષાં સમીપં પ્રતિ નારદાગમનમ્, નારદં પ્રતિ શાપભ્રષ્ટાનાં નાડીજઙ્ઘાદીનાં સ્વમુક્ત્યર્થમુપાયજિજ્ઞાસયા પ્રશ્નકરણમ્, નારદેન તેભ્યો વારાણસીસ્થસંવર્તમહર્ષિ દર્શનાર્થ ગન્તવ્યમિત્યુપદેશકરણમ્, વારાણસ્યાં સંવર્તપરીક્ષણાર્થમુપાયકથનમ્, નાડીજંઘાદિભિર્વારાણસીં ગત્વા નારદોક્તોપાયેન સંવર્તં પરિજ્ઞાય તેન સહ સમાગમકરણમ્, સંવર્તેન નાડીજઙ્ઘાદિભ્યઃ શાપતો વિમુક્ત્યર્થં મહીસાગરસંગમે ગમનાર્થમ-
નુજ્ઞાકરણમ્, તત્પ્રસંગેન મહીનદ્યુત્પત્તિવૃત્તાન્તકથનમ્, મહીસાગરસંગમે યાજ્ઞવલ્ક્યસ્ય સ્થિતિકારણતયા સંજાતસ્ય નકુલાવમાનવૃત્તાન્તસ્ય વર્ણનમ્, મહીસાગરસંગમતીર્થસવિસ્તરમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ સંવર્તસકાશાન્મહીસાગરસંગમમાહાત્મ્યં શ્રુત્વા બકો-
લૂકગૃધ્રકૂર્મેન્દ્રદ્યુમ્નાનાં પઞ્ચાનામપિ મહીસાગરસગમં સમભ્યેત્ય શિવલિઙ્ગસ્થાપનેન શિવસારૂપ્યમુક્તિવર્ણનમ્, લોમશમાર્કણ્ડેયયોશ્ચ જીવન્મુક્તિવર્ણનમ્, તત્ર ચેન્દ્રદ્યુમ્નસ્થાપિતેન્દ્રદ્યુમ્નેશ્વરલિઙ્ગમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, મહીસાગરસંગમશતરુદ્રિયાદિલિંગમાહાત્મ્ય-
વર્ણનં ચ . ..... ૯૮

૧૪ અથ કુમારનાથમાહાત્મ્યવર્ણનમ્-તત્પ્રસંગેન કુમારચરિતવર્ણનોપક્રમઃ, તત્ર દક્ષકન્યાયાં દિત્યાખ્યાયાં વજ્રાંગનામકસુતોત્પત્તિઃ, વજ્રાંગેણ માતુરાજ્ઞયા સ્વર્ગં ગત્વા દેવેંદ્રં પાદેનાકૃષ્ય ભાનુઃ સમીપ આનયનમ્, તતો બ્રહ્મકશ્યપયોઃ પ્રાર્થનયા વજ્રાંગેણ વાસવસ્ય મોચનમ્, તતો બ્રહ્માજ્ઞયા વજ્રાંગસ્ય તપસિ પ્રવૃત્તિઃ, વજ્રાંગે તપસિ પ્રવૃત્તે તત્પરિચર્યૈકનિષ્ઠાયા વરાંગીનામ્ન્યા વજ્રાંગપત્ન્યાઃ શક્રેણ વિવિધવિભીષિકાદર્શન- । પૂર્વકમતિવિડમ્બનમ્-તતો બ્રહ્મણઃ સકાશાદ્વરં પ્રાપ્ય તપસઃ સંનિવૃત્તેન વજ્રાંગેણ સ્વપત્ન્યા વરાંગ્યાખ્યાયા વિત્રાસકારણજિજ્ઞાસયા પ્રશ્નકરણમ્. .. ૧૦૩

૧૫ વરાંગ્યાઃ શક્રકૃતાં વિડમ્બનાં નિરીક્ષ્ય તપઃપ્રભાવેણાઽઽસુરભાવનિવૃત્તસ્યાપિ વજ્રાંગસ્ય પ્રિયાયાઃ પ્રિયકરણાર્થં મહેન્દ્રપ્રતીકારાર્થ ચ ભૂયોઽપિ તપશ્ચર્યાકરણમ્, તતસ્તત્તપસ્તુષ્ટેન બ્રહ્મણા વજ્રાંગસ્ય દેવદર્પદલનપુત્રપ્રાપ્તિરૂપવરં પ્રદાય તપસો નિવર્તનમ્, તતો વજ્રાંગાદ્વરાંગ્યાં તારકાસુરસ્યોત્પત્તિઃ, સર્વદૈત્યૈસ્તારકાસુરસ્ય દૈત્યરાજ્યાભિષેકઃ, તતસ્તારકાસુરસ્ય દેવનિર્જિગીષયા પારિયાત્રપર્વતકન્દરાં ગત્વા તપઃકરણમ્, તત્તપસ્તુષ્ટેન બ્રહ્મણા સપ્તવાસરં બાલકં વિનાઽન્યૈઃ સર્વૈરવધ્યત્વરુપવરપ્રદાનમ્, બ્રહ્મવરોર્જિતસ્ય તારકાસુરસ્ય નિજરાજ્યેઽવસ્થાનમ્......... ... ૧૦૫

૧૬ તારકાસુરસ્ય મન્ત્રિભિઃ સહ સંમંત્ર્ય સેનાસંનાહપૂર્વકં સમસ્તસુરવિજયાર્થં સ્વર્ગં પ્રત્યભિયાનમ્, તતો વૃહસ્પત્યનુમતેન દેવેન્દ્રેણ સમસ્તસુરસેનાસંનાહકરણમ્, તારકાસુર-દેવેંદ્રયુદ્ધોપક્રમઃ
૧૭ સંગ્રામારમ્ભે તારકસૈન્યદેવસૈન્યયોર્મધ્યે યમગ્રસનયોસ્તુમુલયુદ્ધવર્ણનમ્, તત્ર યુદ્ધે
યમસ્ય પરાજયવર્ણનમ્.......

૧૮ ધનાધિપજંભયોર્યુદ્ધે ધનાધિપેન જંભવધે કૃતે કુજમ્ભેન સહ ધનાધિપસ્ય યુદ્ધે ધનાધિપપરાજયઃ, તતઃ કુજંભનિરૃત્યોર્યુદ્ધે નિરૃતેઃ પરાજયે વરુણેન પાશેન કુજંસભુજદ્વયબન્ધનમ્, તતો મહિષાસુરે નિરૃતિવરુણયોર્ગ્રાસાર્થમુદ્યુક્તે ચન્દ્રેણ શીતરશ્મિપ્રસા-
રેણાતિહિમતઃ સર્વેષાં દૈત્યાનામતિવ્યાકુલીકરણવર્ણનમ, તતઃ કાલનેમિના પાવકાર્ચિઃપ્રસારણેન કૃતાં શીતનિવૃત્તિં નિરીક્ષ્ય સૂર્યેણ શંબરાસ્ત્રેણ બાણમનુસંધાયેન્દ્રજાલેન દેવદાનવયો રૂપવિપર્યયકરણમ્, તેન ચ મોહમાપન્નેન કાલનેમિના દેવબુદ્ધ્યાઽસંખ્યાતદૈત્યાનામેવ હનનમ્ ..

૧૯ તતો નિમિનામ્ના કાલનેમિસુતેન કાલનેમેઃ સૂર્યકૃતમાયાતઃ પ્રબોધનમ્, તતઃ પ્રબુદ્ધેન
કાલનેમિના સર્વાસ્ત્રનિવારણાય બ્રહ્માસ્ત્રમોચનમ, ભાસ્કરેણ મહેન્દ્રજાલમાસ્થાય નિજતનું ભીષણાં વિધાયાત્યુષ્ણતાપકિરણપ્રસારેણ સર્વદૈત્યસૈન્યવ્યાકુલીકરણમ્, કાલનેમિના કાલમેઘસ્વરૂપં વિધાય વૃષ્ટિકરણપૂર્વકં શસ્ત્રવૃષ્ટ્યાઽશ્વ્યાદિસર્વદેવસૈન્યપરાભવકરણમ્, તતઃ સર્વદેવાનાં પ્રાર્થનાં શ્રુત્વા ભગવતા મહાવિષ્ણુના ક્ષીરસાગરાત્પર્યંકાદુત્થાય ગરુડમારુહ્ય રણસ્થલં પ્રત્યાગત્ય કાલનેમિના સહ યુદ્ધં કૃત્વા કાલનેમિપરાજયકરણમ્... ૧૧૧

૨૦ સમસ્તદૈત્યૈર્વિષ્ણુના સહ તુમુલયુદ્ધે વિષ્ણુનાઽસંખ્યાતદૈત્યવિધ્વંસે કૃતે જમ્ભાસુરેણ
પરાજયં પ્રાપ્ય સંગ્રામાંગણતઃ પરાઙ્મુખીભૂય પલાયનમ્..

૨૧ અથ પલાયિતસ્ય વિષ્ણોરિન્દ્રકૃતસ્તુત્યા સ્થિરીભવનમ્, વિષ્ણોરાજ્ઞયા જમ્ભાસુરહનનાર્થમિન્દ્રસ્ય સંનાહપૂર્વકં જમ્ભાસુરેણ સહ તુમુલયુદ્ધવર્ણનમ્, તસ્મિન્યુદ્ધે જમ્ભાસુરસ્ય વધઃ,જમ્ભાસુરવધોત્તરં દેવસૈન્યત્રસ્તાનાં કાન્દિશીકાનાં સમસ્તદૈત્યાનાં તારકાસુરાન્તિકં પ્રત્યાગમનમ્, તતસ્તારકાસુરેણ સર્વદૈત્યૈઃ સહ યુદ્ધભૂમિં સમાસાદ્ય મહતા પરાક્રમેણ સર્વદેવસૈન્યવિધ્વંસકરણમ્, તદ્વીર્યમાલોક્ય વિષ્ણુના સર્વદેવાન્પલાયનાર્થમાજ્ઞાપ્ય સ્વયમન્તર્ધાનમ્ ઽ તારકાસુરસ્ય વિજયલબ્ધિપૂર્વકં મહીસાગરસંગમતીરવર્તિસ્તંભપુરે ( ખમ્બાયતનામ્નિ) રાજ્યસિંહાસનોપરિ મહતા સમારમ્ભેણારોહણમ્, સિંહાસનાધિરૂઢં તારકાસુરં પ્રતિ ત્રૈલોક્યલક્ષ્મ્યા આગમનપૂર્વકં પ્રવેશનમ્, નારાયણેનેદ્રાદિદેવાનાં મર્કરૂપેણ તારકાસુરં પ્રત્યાનયનપૂર્વકં તારકાસુરતોઽભયપ્રદાપનમ્, તતશ્ચ તસ્માદભયં પ્રાપ્યેંદ્રાદીનાં વિષ્ણોરાજ્ઞયા બ્રહ્માણં પ્રતિ ગમનમ્, તારકાસુરેણેંદ્રાદિદેવાનાં સ્થાનેષ્વાત્માદિદૈત્યાનામધિકારકરણમ્.. - ૧૧૪

૨૨ ઇન્દ્રાદિદેવૈર્બ્રહ્માણં પ્રતિ ગત્વા સ્તુતિપૂર્વકમાત્મનો દુઃખનિવેદનમ્, બ્રહ્મણા હિમાલયગૃહે જગદંબાઽવતરિષ્યતીતિ દેવાન્પ્રત્યાશ્વાસનમ્, તતો દેવહિતાર્થં રાત્રિદેવીસ્તુતિકરણપૂર્વકં હિમાલયભાર્યાયાં જગદમ્બામહાદેવીપ્રવેશાત્પૂર્વં પ્રવેશાય પ્રાર્થનાકરણમ્, બ્રહ્મણઃ પ્રાર્થનેન વિભાવર્યા મેનાનેત્રયોરાવેશનમ્, તતો મેનાયાઃ સકાશાજ્જગદમ્બાયાઃ પ્રાદુર્ભાવઃ, જગદમ્બાજન્મકાલિકોત્સવવર્ણનમ્-. ૧૨૧ ૧,
૨૩ શક્રવાક્યેન હિમાલયં પ્રતિ નારદેનાગત્ય પાર્વતીસામુદ્રિકલક્ષણેપુ વચનભંગ્યા યથા-અયુક્તેષુ ચિન્તાતુરયોર્હિમાલયમેનયોશ્ચાતુર્યેણ સર્વદેવેશ્વરમહાદેવવરપ્રાપ્તિકથનેન પુનઃ સંતોષજનનાયાશ્વાસનમ્.... ૧૨૨

૨૪ પાર્વત્યાઃ સદૈવોત્તાનપાણિતયા સર્વપ્રાણિનામભયપ્રદત્વલક્ષણવર્ણનમ્, શિવસેવાર્થં પાર્વત્યા નિયોજનાય હિમવત ઉપદેશકરણમ્, તતો નારદેન હિમાલયાત્સકાશાદિન્દ્રં પ્રત્યાગત્ય સકલવૃત્તાંતનિવેદનપૃર્વકં હરસ્ય વિવાહેન દેવ્યા સહ સંયોજનાર્થમાજ્ઞાકરણમ, શક્રેણ શંકરમોહનાય મદનાયાજ્ઞાકરણમ્, પાર્વતીપરિચરણવેલાયાં મદનેન શંકરે બાણવેધકરણમ્, તતો મદનાતુરેણ હરેણ મદનં દૃષ્ટ્વા તૃતીયનેત્રાગ્નિના મદનદહનમ્, તતો રતિપ્રાર્થનયા શંકરેણ મદનસ્યાનંગરૂપેણ સંજીવનમ્ .. ૧૨૨:
૨૫ પુનર્હિમાદ્રિં પ્રત્યાગતસ્ય નારદસ્યોપદેશેન શિવપ્રાપ્તયે પાર્વત્યાસ્તપઃકરણવૃત્તાંતવર્ણનમ્, શિવેન તપઃસ્થિતાયાઃ પાર્વત્યા નિકટે વિપ્રરૂપેણાગત્ય નિજનિષ્ઠાપરીક્ષણમ્, તતઃ સુપ્રસન્નેન શિવેન નિજરૂપપ્રકટનપૂર્વકં પાર્વત્યા આશ્વાસનમ્, તતઃ પાર્વત્યાઃ સ્વયંવ- વરવૈવાહિકોત્સવાર્થં સર્વદેવાનાં નિમંત્રણમ્, તત્ર શ્રીશંકરસ્ય બાલરૂપં વિધાયાગમનમ્, તત્ર સમાગતાનાં તારકાદીનાં દૈત્યાનાં શિવેન હુંકારમાત્રેણ સ્વસ્વસ્થાનં પ્રતિ સમુત્સારણમ્ સર્વેષાં બ્રહ્માદિદેવાનાં વિવાહસ્થલં પ્રત્યાગમનમ્ તતઃ પાર્વત્યા સર્વદેવાનાં પ્રત્યક્ષં શ્રીશંકરચરણયોર્વરણમાલાસમર્પણમ્. . ૧૨૫

૨૬ તતો બ્રહ્માદિદેવાનાં સમનુમોદનપુરઃસરં યથાશાસ્ત્રવિધાનોક્તપદ્ધત્યા હરપાર્વત્યોઃ
સવિસ્તરવિવાહમંગલોત્સવવર્ણનમ્. .. .. ૧૨૭

૨૭ વિવાહોત્તરં શિવસ્ય પાર્વત્યા સહ મંદરાચલોદ્યાને ભવ્યસુંદરમંદિરે ગત્વા રમણમ્- તસ્મિન્નવસરે તારકાસુરત્રસ્તૈર્દેવૈઃ સ્તુતિકરણોત્તરં પાર્વત્યા નિજાંગમલતો ગણપતિં નિર્માય દેવાનાં સાહાય્યાર્થં ગણપતિપ્રદાનમ્, ગણપતિના દેવહિતાર્થદૈત્યાનાં શશ્વદ્વિઘ્નકરણમ્, તતો વીરકાખ્યસ્ય ગણસ્ય પાર્વત્યા પુત્રીકરણવૃત્તાંતવર્ણનમ્, તતઃ શિવપાર્વત્યોઃ પરસ્પરં નર્મોક્તિવશેન શિવેન પાર્વત્યાઃ કાલીનામ્નાઽઽહ્વાને કૃતે કુપિતાયાઃ પાર્વત્યાઃ શિવં પ્રતિ મર્મસ્પૃઙ્મર્મોક્તિભિર્નિર્ભર્ત્સનમ્ -. ૧૨૯

૨૮ તતઃ પાર્વત્યા મંદિરાન્નિર્ગમ્ય ગમનાવસરે શિવસમીપેઽન્યસ્યાઃ સ્ત્રિયાઃ પ્રવેશનિરોધાય, વીરકનામકં ગણં પ્રત્યાજ્ઞાકરણમ્, ગણપતિં સમાદાય હિમવન્તં પ્રતિ ત્તપોઽર્થં ગમનમ્
૨૯ તતઃ પાર્વત્યા નિજમાતૃસખ્યાઃ કુસુમામોદિન્યાઃ સ્વસ્યૈ શિવસમીપે વ્રજન્ત્યા અન્યસ્યાઃ સ્ત્રિયાઃ પ્રવેશવાર્તાનિવેદનાયાજ્ઞાપનમ્-તતસ્તપશ્ચર્યારમ્ભકરણમ્, એતસ્મિન્નંતરે શિવસમીપં પ્રતિ પાર્વતીરૂપેણાડિનામકદૈત્યસ્યાગમનમ્ , શિવેન મૈથુનપ્રવૃત્તો તામાસુરીં માયાં વિજ્ઞાય નિજમેઢ્રમધ્યે રૌદ્રાસ્ત્રમાધાય મૈથુનેન તદ્વધકરણમ્, અથ તત્ક્ષણાદ્વાયુના પાર્વતીકર્ણે શિવસમીપેઽન્યસ્ત્રીપ્રવેશવાર્તાસમુદીરણમ્, તચ્છ્રુત્વા પાર્વત્યા વીરકગણાય શાપપ્રદાનમ્ તતસ્તન્મુખાત્ક્રોધસ્ય સિંહરૂપેણ બહિર્નિર્ગમનમ્, તપઃ કુર્વન્ત્યાઃ પાર્વત્યાઃ સમીપે બ્રહ્મણ આગમનમ્, બ્રહ્મણા દેવ્યૈ વરપ્રદાનમ્, તતઃ પાર્વતીદેવ્યાઃ શરીરાન્નીલવર્ણાયા દેવ્યા નિર્ગમનમ્, તસ્યાઃ કૌશિકીતિનામકરણમ્, તતઃ પાર્વત્યાઃ પૂર્વગૌરત્વપ્રાપ્તિઃ, અથ પાર્વત્યાઃ શિવસમીપં પ્રતિ ગમનમ્, તત્ર દ્વારિસ્થિતેન વીરકગણેન ગૌર્યા અન્તઃપ્રવેશાર્થં નિષેધકરણમ્, વીરકવચનં શ્રુત્વા પાર્વત્યાઃ પૂર્વં વૃથાસ્મૈ મયા શાપો દત્ત ઇતિ પશ્ચાત્તાપઃ, તતઃ પાર્વત્યા વીરકાય નિજવૃત્તકથ-
નપૂર્વકં શિલાદપુત્રનન્દિત્વપ્રાપ્તિરૂપવરપ્રદાનમ્, દેવ્યાઃ શિવસમીપં પ્રત્યેત્ય શિવેન સહ પ્રેમકરણમ્, તતઃ શિવપાર્વત્યોઃ સુરતસમારમ્ભઃ, તત્ર દેવપ્રેરણયા પારાવતરૂપેણાગતસ્યાગ્નેર્મુખે મહાદેવેન વીર્યભક્ષણાર્થં પ્રેરણમ્, ઈશાજ્ઞયાઽગ્નિનેશરેતોભક્ષણમ્, તત ઋષિપત્નીઃ કામયમાનં સ્વપતિમગ્નિં નિરીક્ષ્ય ષડૃષિપત્નીનાં ષટ્કૃત્તિકાનાં રૂપેણ સ્વાહયાઽગ્નિપત્ન્યાઽગ્નેઃ સકાશાત્કામધર્મેણ ષડ્વારક્રમેણ વીર્યં ગૃહીત્વા શરસ્તમ્બે નિક્ષેપણમ્-ઋષિપત્નીસંભોગભ્રાંત્યા શોકસંતપ્તસ્યાગ્નેરાકાશવાણ્યા સાન્ત્વનમ્-તતોગ્નિના શ્વેતપર્વતોપરિ શરસ્તંબમધ્યસ્થે કુણ્ડે દિવ્યપ્રભતનયનિરીક્ષણમ્-ષડૃષિપત્નીનાં ષણ્ણાં ચરિતમ, અથ વિશ્વામિત્રેણ કુમારસમીપમાગત્યાષ્ટોત્તરશતનામભિઃ કુમારસ્તુતિકરણમ્-વિશ્વામિત્રમહર્ષિણા સ્કન્દકુમારસ્ય જાતકર્માદિકર્મકરણપુરઃસરં પૌરોહિત્યકર્મકરણમ્-અગ્નિના કુમારાયાઽવલોકનપૂર્વકં પુત્રેત્યુક્ત્યનંતરં શક્ત્યસ્ત્રપ્રદાનમ્ તતઃ કુમારસ્ય દેવેન્દ્રાદિભિર્દર્શનમ્ - તતઃ શિવપાર્વત્યોઃ કુમારં પ્રત્યાગમ્ય કુમારં પ્રતિ પુત્રસ્નેહકરણમ્, તતઃ કુમારેણ સર્વેષાં મનોરથપ્રપૂરણેન પ્રિયકરણમ્- ... ૧૩૨

૩૦ તારકાસુરં હંતું કુમારસ્ય સમસ્તદેવૈર્મહીસાગરસંગમે દેવસૈનાધિપત્યેઽભિષેકવર્ણનમ

૩૧ કુમારસ્વામિના તારકાસુરહનનાય પ્રતિજ્ઞાકરણમ્, તારકાસુરપુરં પ્રતિ સર્વદેવસૈનિકૈઃ સહ ગત્વા કુમારેણ યુદ્ધાર્થં તારકાસુરં પ્રતિ નારદસ્ય પ્રેષણમ્, તસ્મિન્નવસરે તારકાસુરેણ ગવાક્ષમધિરુહ્ય કિંનરૈરુદ્ગીયમાનસ્ય કુમારજયમંગલધ્વનેઃ શ્રવણમ્-

૩૨ કિંનરૈર્ગીયમાનાં કુમારસ્તુતિં શ્રુત્વા તારકાસુરેણોપસ્થિતાદ્બાલકાન્નિજવધં નિશ્ચિત્ય મન્ત્રિભિઃ સહ સમન્ત્ર્ય સમસ્તદૈત્યસેનાસંનાહપૂર્વકં દેવૈઃ સંગ્રામાર્થં સ્વપુરાન્નિર્યાણમ્, તતો દેવદૈત્યસંગ્રામારમ્ભઃ, તસ્મિન્ઘોરસંગ્રામે તારકાસુરસૈનિકૈર્દેવસૈન્યપરાભવકરણમ્, અથ કુમારસ્વામિનસ્તારકાસુરસંમુખે યુદ્ધાર્થમવસ્થાનમ્ તારકાસુરં શિવભક્તં દૃષ્ટ્વા કુમારસ્વામિનો મનસિ વિષ્ણોરુપદેશેઽપિ તદ્વધકરણેઽપ્રવૃત્તિઃ,તસ્મિન્નવસરે તારકાસુરેણ વિષ્ણુરુદ્રાદિદેવજર્જરીકરણમ્, શંકરં પ્રત્યભિયાંતં તારકં દૃષ્ટ્વાઽઽકાશવાણ્યા કુમારસ્વામિનસ્તારકાસુરહનનેચ્છોત્પત્તિઃ, તતઃ કુમારેણ તારકવધાર્થં મયૂરાદ્યુત્પ્લુત્ય વિષ્ણું પ્રશસ્ય તારકસ્ય શિરસા નિર્ગતાં શક્તિં નિરીક્ષ્ય નિઃશક્તિકસ્ય તારકાસુરસ્યોપરિ નિજશક્તિં વિસૃજ્ય તારકાસુરવધકરણમ્, તતઃ કેશવપ્રેરણયા નિજશક્ત્યા બાણાદિદૈત્યવ્યાલાદિસમન્વિતક્રૌઞ્ચપર્વતભમ્મીકરણમ તતઃ કુમારસ્વામિનો દેવગન્ધર્વાદિકૃતવિજયોત્સવવર્ણનમ્ ... . ... ... ૧૩૯

૩૩ તારકાસુરવધેન કુમારસ્વામિનો રુદ્રભક્તહનનજન્યપાપશંકયા શોકકરણમ્, તતો મહાવિષ્ણૂપદેશેન કુમારસ્વામિના રુદ્રભક્તવધજનિતપાતકશાંતયે વિશ્વકર્મદ્વારા ત્રીણિ શિવલિંગાનિ નિર્માપ્ય તન્મધ્યે પ્રતિજ્ઞેશ્વરચ્છિદ્રેશ્વરયોઃ સ્થાપનવર્ણનમ .. ૧૪૨

૩૪ તતઃ કુમારસ્વામિના વ્રહ્મદેવાનીતસ્ય લિઙ્ગસ્ય કુમારેશ્વરનામ્ના સ્થાપનમ્ કુમારસ્ય તત્સ્થાપનોત્તરં શંકરાચ્છિવપૂજાવિધિશ્રવણમમ, કુમારસ્વામિકૃતા કુમારેશ્વરમહાદેવસ્તુતિઃ, કુમારેશ્વરેણ કુમારસ્વામિને વરપ્રદાનમ્, જગદમ્બાયાઃ સદા કુમારેશ્વરસંનિધાનકથનપૂર્વકં કુમારસ્વામિને વરપ્રદાનમ્, તતઃ કપર્દિગણેશ્વરકૃતવરપ્રદાનમ્, । કુમારેશ્વરસંનિધૌ કુમારસ્વામિનોંઽશેનાવસ્થાનમ્, મહીસાગરસંગમસ્થકુમારેશ્વરમહા- દેવસેવામાહાત્મ્યવર્ણનમ્. ...... -. ... ... .૧૪૪

૩૫ અથ મહીસાગરસંગમે દેવાનાં પ્રાર્થનયા જયસ્તમ્ભં સંસ્થાપ્ય તદુપરિ વિશ્વકર્મવિનિર્મિતસ્ય તૃતીયસ્ય લિઙ્ગસ્ય સ્તંભેશ્વરનામ્ના સંસ્થાપનમ્, કૂપતીર્થનિર્માણં ચ, સ્તમ્ભેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ૧૪૬

૩૬ મહીસાગરસંગમે બ્રહ્મેન્દ્રરુદ્રપ્રમુખદેવાદિભિઃ કોટિશો લિઙ્ગસ્થાપનમ, તન્માહાત્મ્યં ચ,
સિદ્ધામ્બિકાસિદ્ધકૂપસિદ્ધેશ્વરાદિમાહાત્મ્યપૂર્વકં પઞ્ચલિઙ્ગોપાખ્યાનવર્ણનમ. -.. ૧૪૭

૩૭ બર્બરીતીર્થમાહાત્મ્યપ્રસંગેન કૌમારિકાખણ્ડનામકારણીભૂતકન્યાકુમારિકાચરિત્રવર્ણનમ્, તત્પ્રસંગેન જગદુપત્તિબ્રહ્માણ્ડપરિમાણભૂગોલસંસ્થિતિપ્રકારકથનમ્...

૩૮ બ્રહ્માણ્ડપરિમાણપ્રસંગેન ખગોલસંસ્થિતિવર્ણનપૂર્વકસમસ્તોર્ધ્વલોકવ્યવસ્થિતિકથ-
નમ્.. - ... -. - -. -. -.. -. -.. ૧૫૦

૩૯ અથ બ્રહ્માણ્ડપરિમાણપ્રસંગેન પાતાલલોકવ્યવસ્થિતિવર્ણનપૂર્વકં પાતાલાદધોભાગે વિવિધનરકનિરૂપણમ્, તત્તત્પાતકિનાં તત્તન્નરકષુ યાતનાભોગવર્ણનમ્, એવં સમસ્તબ્રહ્માણ્ડસ્ય પાલકાનાં દેવાનાં વસુધાનાદીનાં વર્ણનમ, એવમનંતકોટિબ્રહ્માણ્ડરૂપવૈભવશાલિનો મહેશ્વરસ્ય સર્વાતિશાયિમાહાત્મ્યકથનમ્, અથ કાલપરિમાણકથનમ, એવં સમસ્તવૈધાત્રપ્રપઞ્ચસ્ય વ્યવસ્થિતિવર્ણનમ્, અથ ઋષભાત્મજભરતભૂપપુત્રસ્ય શતશૃંગાખ્યસ્ય નવાપત્યમધ્યે જાયમાનાયા એકસ્યાઃ કુમારિકાયા બર્કરીમુખત્વકારણકથનપ્રસંગેન પ્રાગ્જન્મીયવૃત્તાન્તસ્મરણપૂર્વકં મહીસાગરસંગમે જાલિગુલ્માન્તરવિલગ્નનિજાઽજાવક્ત્રનિક્ષેપણાત્સદ્યઃ સુન્દરસ્ત્રીમુખત્વપ્રાપ્તિવૃત્તાન્તવર્ણનમ્, તયા કુમારિકયા બર્કરેશસ્થાપનમ્, બર્કરેશાનેન કુમાર્યૈ વરપ્રદાનમ્ શતશૃંગભૂપેન નિજકન્યાયૈ કુમાર્યાખ્યાયૈ નવધા વિભક્તરય ભરતખણ્ડસ્યૈકવિભાગપ્રદાનાત્તન્નામ્ના તદ્વિભાગસ્ય કૌમારિકાખણ્ડાખ્યયા પ્રસિદ્ધિવર્ણનમ્-ભરતખણ્ડસ્થદેશગ્રામનગરસંખ્યાપરિગણનમ્ , તયા ચ કુમાર્યા નિજભ્રાતૃપુત્રેભ્યઃ સ્વકીયભાગાનાં યથાસંખ્યં વિભજ્ય પ્રદાનપૂર્વેકં સ્તમ્ભતીર્થં પ્રત્યાગત્ય કુમારેશ્વરકુમારીશ્વરસેવાકરણસુપ્રસન્નભવાનીશઙ્કરવરપ્રસાદસંપાદનમ્-વૃદ્ધયા તયા રુદ્રોપદેશેન સરસ્વતીતીરસ્થમહાકાલનામકસિદ્ધવરણમ્-મહાકાલવલ્લભાયાસ્તસ્યાસ્તપઃપ્રભાવેણ ચિત્રલેખાપ્સરત્વપ્રાપ્તિવર્ણનમ્-બર્કરેશ્વરલિઙ્ગમાહાત્મ્યવર્ણનમ્.. ..... ૧૫૧

૪૦ અથ મહાકાલનામકસ્ય સિદ્ધસ્ય ચરિત્રવર્ણનમ્, તત્ર વારાણસીનિવાસિનો માણ્ટિ મહર્ષેઃ શિવપ્રસાદેન પત્ન્યાશ્ચટિકાખ્યાયા ઉદરે ગર્ભસ્ય ચતુર્વર્ષપર્યન્તં સ્થિતાવપિ તસ્ય ગર્ભસ્ય બહિર્નિર્ગમનાભાવં નિરીક્ષ્ય માણ્ટિના તસ્ય વહિર્નિર્ગમનાયાજ્ઞાકરણમ્-જન્મસંસારભીત્યા ગર્ભસ્ય બહિર્નિર્ગમનેઽનિચ્છાં દૃષ્ટ્વા માણ્ટિના શિવં પ્રતિ પ્રસાદનમ્ શિવેન તસ્ય ગર્ભસ્યાશ્વાસનાર્થં નિજવિભૂતીનામાજ્ઞાકરણમ્, શિવવિભૂતિભિર્ધર્માદિભિસ્તસ્ય સાન્ત્વને કૃતે સતિ ગર્ભગૃહાદ્બાલકસ્ય પ્રસૂતિઃ,તસ્ય બાલકસ્ય કાલાદ્ભીતિમાપન્નતયા કાલભીતિનામકસ્ય બિલ્વવૃક્ષસ્યાધસ્તાત્તપઃ કુર્વતઃ સમીપે શંકરેણ નરરૂપેણાગત્ય નિજચરણાંગુષ્ઠેન ગર્તપૂરણેન તીર્થં નિર્માય નિજરૂપપ્રકટનમ્ તતઃ કાલભીતિપ્રાર્થનયા મહાકાલલિઙ્ગરૂપેણ ભગવતોઽવસ્થાનમ્, મહાકાલપ્રસાદેન કાલભીતેર્મોચનાન્મહાકાલત્વપ્રાપ્તિપૂર્વકં મહાકાલભગવતઃ પ્રસાદેન નન્દિગણરૂપેણ શિવપ્રતીહારત્વપ્રાપ્તિવૃત્તાન્તવર્ણનમ્, અથ મહાકાલેન કરંધમભૂપતયે ધર્મસ્વરૂપચતુયુર્ગવ્યવસ્થાદિધર્મકર્મોપદેશવર્ણનમ્..

૪૧ અથ કરંધમપૃષ્ટેન મહાકાલસિદ્ધેન બ્રહ્મવિષ્ણુરુદ્રદેવાનાં ભક્તિવિષયકસંશયનિરાકરણમ, નાનાવિધકર્મભેદસવિસ્તરવિવરણમ્, સંક્ષેપતો યથાશાસ્ત્રશિવપૂજાવિધાનવર્ણનમ્, નિત્યાચરણીયસદાચારવર્ણનમ્, તતશ્ચ મહાકાલસિદ્ધસ્ય શિવલોકપ્રાપ્તિવૃત્તાંતવર્ણનમ્ - -. -. - ૧૬૧

૪૨ અથ નારદસ્થાપિતવૃદ્ધવાસુદેવમાહાત્મ્યવૃત્તાન્તવર્ણનમ્, તત્પ્રસંગેનૈતરેયબ્રાહ્મણચરિત્રવર્ણનમ્, મહીસાગરસંગમતીરસ્થહારીતાન્વયોત્પન્નમાણ્ડૂકિનામકસ્ય બ્રાહ્મણસ્યેતરાનામ્ન્યાઃ પત્ન્યા ઉદરે સમુત્પન્નસ્યૈતરેયબ્રાહ્મણસ્ય જન્માન્તરીયસિદ્ધત્વેઽપિ પ્રકૃતજન્મનિ મૂકભાવં સમાશ્રિત્ય હરિમન્દિરે નિરંતરં ભગવન્મન્ત્રજપતત્પરત્વે સતિ માતુઃ ખેદાપનોદાર્થં શાસ્ત્રપૂતયા વાણ્યા માત્રે સંસારાસારતોપદેશવર્ણનપૂર્વકં નિજપૂર્ણજ્ઞાનિત્વપ્રકટનેનાનન્દસમુત્પાદનવૃત્તાન્તવર્ણનમ્, તતશ્ચેતરાખ્યાયાસ્તન્માતુસ્તસ્ય મહાજ્ઞાનિત્વં દૃષ્ટ્વાઽત્યાનન્દપ્રાપ્તિઃ,તતસ્તયોર્માતાપુત્રયોરગ્રતો ભગવતો વાસુદેવસ્યાવિર્ભાવઃ, ઐતેરયકૃતા ભગવત્સ્તુતિઃ, તત્કૃતસ્તુતિપ્રસન્નેન ભગવતૈતરેયવ્રાહ્મણાય વરપ્રદાનમ્, ભગવત્પ્રસાદેનેતરેયબ્રાહ્મણસ્ય વિવાહાદિસ્ર્વમંગલપ્રાપ્તિપૂર્વકૈહિકસકલભોગભોગાનંતરં મોક્ષપ્રાપ્તિવૃત્તાન્તવર્ણનમ્.... ......૧૬૫....

૪૩ મહીસાગરસંગમે નારદસ્થાપિતભટ્ટાદિત્યસૂર્યમૂર્તિવૃત્તાન્તવર્ણનમ્, તત્પ્રસંગેન સૂર્યપૂજા-
વિધિવર્ણનમ્. ............., ૧૭૦

૪૪ ભટ્ટાદિત્યસ્ય પુરતઃ સદ્યઃપ્રત્યયકારકાષ્ટવિધશપથાદિદિવ્યપ્રકારકથનમ્...

૪૫ કપિલસ્થાપિતકપિલેશ્વરસ્ય નંદભદ્રવણિજા ત્રિકાલમર્ચાકરણમ્,સંસારાસારવિચાર પૂર્વકં નંદભદ્રવૈશ્યસ્ય શુદ્ધસદાચારપ્રવૃત્તિવણર્નમ્, સદ્ધર્માચરણનિષ્ઠસ્ય નંદભદ્રસ્ય દૈવવશાદ્ભાર્યાપુત્રનાશેન દુઃખિતસ્ય તત્સમીપવર્તિના સત્યવ્રતાખ્યેન નાસ્તિકશૂદ્રેણ બુદ્ધિભેદાર્થં વિરુદ્ધ ઉપદેશે ક્રિયમાણે નન્દભદ્રેણ તદ્વિરુદ્ધવાદખણ્ડનપૂર્વકં દેવતાસ્તિત્વસ્થાપનપૂર્વકં સદ્ધર્માચરણાય ભટ્ટાર્કસ્થલે બહૂદકકુંડં પ્રત્યાગમનમ્..... ૧૭૪

૪૬ બહૂદકકુંડસમીપવર્તિકપિલેશ્વરમભ્યર્ચ્ય સ્વતનુત્યાગાર્થમુદ્યતસ્ય નંદભદ્રવૈશ્યસ્ય સમીપે કુષ્ઠરોગાર્તેન કેનચિદ્બ્રાહ્મણપુત્રેણાગત્ય નંદભદ્રાય જ્ઞાનોપદેશકરણમ્, અથ નંદભદ્રપૃષ્ટેન બ્રાહ્મણબાલકેન નિજચરિત્રવૃત્તાંતકથનમ્, તસ્માદ્બ્રાહ્મણબાલકાદુપદેશશ્રવણેન સુપ્રસન્નેન નંદભદ્રેણ ગુરુદક્ષિણાર્થં ગુરૂપદેશેન ગુરુનામ્ના બાલાદિત્યસ્થાપનવૃત્તાંતવર્ણનમ્
૪૭ નારદેન બહૂદકર્તાર્થરક્ષાર્થં સિદ્ધાંબિકાદિચતુર્દશમહાશક્તીનાં સપરિવારાણાં સ્થાપનવર્ણનમ્ તાસાં સર્વાસાં મહાશક્તીનાં માહાત્મ્યવર્ણનમ્.

૪૮ સોમનાથમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, તત્ર ચૌડદેશીયયોર્જયંતપ્રાલેયનામકવિપ્રયોર્વૃત્તાંતવર્ણનમ્, સોમનાથદર્શનાર્થં પ્રભાસક્ષેત્રગમનોદ્યતયોસ્તયોર્માર્ગેઽતિશ્રાંતતયા મધ્યેમાર્ગં લુણ્ઠમાનયોરનુગ્રહાર્થં સોમનાથપ્રાદુર્ભાવઃ, મહીસાગરસંગમવર્તિસોમકુણ્ડસ્નાનસોમનાથદર્શન-માહાત્મ્યવર્ણનમ્, હાટકેશ્વરલિંગમાહાત્મ્યવર્ણનમ્. ... ૧૮૩

૪૯ નારદસ્થાપિતમહીનગરસ્થિતવિવિધતીર્થમાહાત્મ્યપ્રસંગે જયાદિત્યમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, તત્ર નારદેન સૂર્યદર્શનાર્થં સૂર્યલોકં પ્રતિ ગતેન નિજસ્થાપિતમહીનગરસ્થબ્રાહ્મણપ્રશંસાયાં કૃતાયાં સૂર્યનારાયણેન તત્રત્યબ્રાહ્મણાનાં દર્શનાર્થં વૃદ્ધાતિથિરૂપેણાગમનમ્, તત્ર જ્ઞાનચર્ચારૂપપરમભોજનમાકાઙ્ક્ષતો ભાસ્કરસ્ય હારીતપુત્રેણાષ્ટવર્ષવયસા ક્મઠાખ્યેન સર્વશાસ્ત્રીયસિદ્ધાન્તસિદ્ધજીવગત્યાદિવિષયકપ્રશ્નાનાં સુસ્પષ્ટતયોત્તરપ્રદાનેન સૂર્યભગવતોઽત્યન્તસંતોષપ્રાપ્તિવૃત્તાન્તવર્ણનમ્..... ૧૮૩

૫૦ અથ ભાસ્કરકૃતશરીરલક્ષણવિષયકપ્રશ્નસ્ય કમઠબાલકેન સશાસ્ત્રપ્રમાણસિદ્ધશ-રીરલક્ષણકથનેન સમ્યગુત્તરપ્રદાનમ્, તત્પ્રસંગેન જીવસ્ય પારલૌકિકગતિવર્ણનમ્. -- -. .. ---... ૧૮૫

૫૧ અથ ભાસ્કરકૃતવિવિધકર્મફલવિષયકપ્રશ્નસ્ય કમઠબાલકેન સશાસ્ત્રપ્રમાણ-સિદ્ધસકલપ્રાણિકર્મવિપાકવર્ણનેન સમ્યગુત્તરપ્રદાનમ્, તત્પ્રસંગેન ધર્મપ્રશંસાવર્ણનમ્, કમઠપ્રોક્તસમ્યક્પ્રશ્નોત્તરશ્રવણસંતુષ્ટેન ભગવતા ભાસ્કરેણ તત્પુત્રપ્રભૃતિ-હારીતાદિતન્નગરસ્થબ્રાહ્મણપ્રશંસાપૂર્વકં નિજનામકથનમ્, અથ બ્રાહ્મણાનાં પ્રાર્થનયા ભગવતા ભાસ્કરેણ જયાદિત્યનામ્ના તસ્મિન્મહીનગરે મૂર્તાવવસ્થિતિકરણમ્, કમઠકૃતાઽષ્ટકસ્તોત્રેણ જયાદિત્યસ્તુતિઃ, ભગવતા ભાસ્કરેણ કમઠાખ્યાય હારીતબ્રાહ્મણબાલકાય વરપ્રદાનમ્, જયાદિત્યમાહાત્મ્યવર્ણનમ્.... ૧૮૭

૫૨ અથ મહીસાગરસંગમે બ્રહ્મદેવસ્થાપિતકોટિતીર્થમાહાત્મ્યવૃત્તાન્તવર્ણનમ્,કોટિતીર્થ-સમીપસ્થાત્રીશ્વરભરદ્વાજેશ્વરગૌતમેશ્વરાહિલ્યાસરોમાહાત્મ્યમ્, અહિલ્યાસરોવર્ણનપ્રસંગેન શક્રકૃતાહિલ્યાધર્ષણાદિવૃત્તાન્તવર્ણનઃ.. ... ૧૮૯

૫૩ અથ મહીસાગરસંગમે નારદસ્થાપિતસ્થાનરક્ષાર્થકત્રિપુરુષશાલાવ્યવસ્થાપનાદિવૃત્તાન્તપૂર્વકશાલામાહાત્મ્યમ, અથ નારદીયસરોવરનાગેશ્વરમાહાત્મ્યમ્, અપરદ્વારકોત્તરદ્વારકામાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ..... .... ૧૯૦

૫૪ અથ મહીસાગરસંગમવર્તિનારદમૂર્તિસ્થાપનવૃત્તાન્તઃ, તત્પ્રસંગેન બાભ્રવ્યાર્જુનસંવાદઃ, બાભ્રવ્યેણાર્જુનાય નારદમૂર્તિસ્થાપનપ્રસંગેનોગ્રસેનશ્રીકૃષ્ણસંવાદકથનપૂર્વકં શ્રીકૃષ્ણેનોગ્રસેનશંકાપનોદનાય નારદપ્રશંસાકથનપૂર્વક નારદાષ્ટકસ્તુતિકરણકથનમ્, શ્રીકૃષ્ણકૃતનારદપૂજાદિકથનમ્, નારદમાહાત્મ્યવર્ણનમ......... ૧૯૦

૫૫ બાભ્રવ્યમુખાદર્જુનેન નારદમાહાત્મ્યં શ્રુત્વા પ્રશંસાકરણપૂર્વકં ગુપ્તક્ષેત્રમાહાત્મ્યશ્રવણેચ્છયા પ્રશ્નકરણમ્ , નારદેનાર્જુનાય ગુપ્તક્ષેત્રસ્થિતગૌતમેશ્વરલિંગમાહાત્મ્યવર્ણનપ્રસંગેન સવિસ્તરયોગતત્ત્વસ્વરૂપલક્ષણવર્ણનમ્ ......... ૧૯૦

૫૬ અથ મહીનગરકાત્પૂર્વદિક્સ્થિતબ્રહ્મસરોબ્રહ્મેશ્વરલિંગમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, નારદસ્થાપિત-
જયાદિત્યકૂપગર્ભેશ્વરાપરપર્યાયમોક્ષેશ્વરલિંગમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ - ..... ૧૯૫

૫૭ અથ કેદારેશ્વરનીલકણ્ઠમાહાત્મ્યમ્...... -.....

૫૮ અથ તસ્ય મહીસાગરસંગમક્ષેત્રસ્ય ગુપ્તક્ષેત્રેતિનામપ્રસિદ્ધૌ કારણવર્ણનમ્, તત્પ્રસંગેન બ્રહ્મલોકે મધુપર્કસમયે તીર્થક્ષેત્રાણાં મહત્ત્વવર્ણનપ્રસ્તાવે મહીસાગરસંગમેન સ્વમુખેન સ્વપ્રખ્યાતૌ ક્રિયમાણાયાં બ્રહ્મણો જ્યેષ્ઠપુત્રેણ ધર્મેણ તસ્મા અપ્રખ્યાતિરૂપ-. શાપપ્રદાનમ્, અથ તચ્છાપવચનશ્રવણોત્તરં ગુહસ્ય તત્રાગત્ય તદુક્તસ્વપ્રખ્યાતિસમર્થનમ્, અથ ધર્મેણ ગુહસ્યાગ્રે સ્તુતિપૃર્વકં સ્વાપરાધક્ષમાપણમ્, મહીસાગરસંગમક્ષેત્રસ્ય ગર્વરૂપસ્તંભવશેન સ્તમ્ભતીર્થાખ્યયા પ્રસિદ્ધિવૃત્તાન્તવર્ણનપુરઃસરં સ્તમ્ભતીર્થાપરપર્યાયમહીસાગરસંગમમાહાત્મ્યકથનમ્, અર્જુનસ્ય તીર્થયાત્રાપરિસમાપ્તિવૃત્તાન્ત-
વર્ણનમ.... ... ............ ... ૧૯૫

૫૯ અથ સિદ્ધેશ્વરલિંગસિદ્ધામ્બિકામાહાત્મ્યમ્, તત્પ્રસંગેન પાણ્ડવતીર્થયાત્રાયાં ઘટોત્કચાખ્યસ્ય ભીમપુત્રસ્ય પાણ્ડવૈઃ સહ સમાગમઃ, અથ શ્રીકૃષ્ણેન સહ પાણ્ડવાનાં વિવાહમંગલવિષયે મન્ત્રકરણમ્, અથ શ્રીકૃપ્ણેન કામકટંકટાખ્યાયા વૃત્તાન્તં સંવર્ણ્ય તસ્યા વિજયપૂર્વકં વરણાર્થં ઘટોત્કચસ્ય પ્રાગ્જ્યોતિષપુરં પ્રતિ પ્રેષણમ્, શ્રીકૃષ્ણાદીનામનુજ્ઞયા ઘટોત્કચસ્ય પ્રાગ્જ્યોતિષપુરં પ્રતિ ગમનમ્.......... ૧૯૭

૬૦ અથ ઘટોત્કચસ્ય કામકટંકટાયાઃ પ્રાસાદે પ્રવેશઃ અથ કામકટંકટાયા ઘટોત્કચેન શ્રીકૃષ્ણસ્મરણપૂર્વકમપૂર્વકથાકથનેન પ્રશ્નદ્વારા નિરુત્તરીકરણમ્, અથ યુદ્ધોપાયેન તાં કામકટંકટાં પરાજિત્ય તસ્યાઃ પૃષ્ઠિમારુહ્ય શ્રીકૃષ્ણપાણ્ડવસમીપં પ્રતિ ઘટોત્કચસ્યાગમનમ્, અથ ઘટોત્કચકામકટંકટયોર્વિવાહઃ, તતો હિડિમ્બવને ઘટોત્કચેન રાક્ષસરાજ્યકરણમ્, ઘટોત્કચસ્ય કામકટંકટાયાં બર્બરીકાખ્યસુતોત્પત્તિવૃત્તાન્તવર્ણનમ્... ૧૯૯

૬૧ અથ ઘટોત્કચસ્ય બર્બરીકં પુત્રમાદાય શ્રીકૃષ્ણદર્શનાર્થં દ્વારકાપુરીં પ્રતિ ગમનમ્ તતઃ શ્રીકૃષ્ણેન બર્બરીકાય સંક્ષેપતશ્ચાનુર્વર્ણ્યધર્મવર્ણનપૂર્વકં ક્ષાત્ત્રધર્માનુસારેણ લૌકિકબલપ્રાપ્ત્યૈ દેવ્યારાધનાર્થમુપદેશપૂર્વકં સુહૃદયેતિ નામકરણમ, શ્રીકૃષ્ણોપદેશેન તેન સુહૃદયેન ગુપ્તક્ષેત્રે દગ્ધસ્થલીમાગત્ય દેવીનામારાધનમ્, સુપ્રસન્નાનાં દેવીનામનુજ્ઞયા તેન સુહૃદયેન તત્રૈવ સ્થિત્વા વિજયનામકમાગધબ્રાહ્મણસ્ય તત્ર સિદ્ધામ્બિકાયાઃ પુરત આગત્ય મહાવિદ્યાં સાધયિતું પ્રવૃત્તસ્ય સુહૃદયેન વિઘ્નનિવારણાર્થં સાહાય્યકરણમ્, વિજયવ્રાહ્મણેન મહાવિદ્યાસાધનાર્થમાદૌ ગાણેશ્વરકલ્પોપાસનાકરણવર્ણનમ્ ૨૦૦

૬૨ અથ ગણેશ્વરક્ષેત્રપાલોત્પત્તિવૃત્તાન્તવર્ણનમ્, ક્ષેત્રપાલપૂજનાદિવિધાનવર્ણનમ્, તતો વિજયબ્રાહ્મણેન વટયક્ષિણીવિદ્યાસાધનમ્, તતશ્ચાપરાજિતામહાવિદ્યાસાધનમ્ ૨૦૨

૬૩ અથ પ્રથમયામાન્તે વિઘ્નકરણાર્થં સમાગતાયા મહાજિહ્વારાક્ષસ્યાઃ સુહૃદયેન ઘટોત્કચપુત્રેણ દમનમ્, તતો મધ્યરાત્રસમયે વિઘ્નકરણાર્થં સમાગતસ્ય રેપલેન્દ્રસ્ય ઘટોત્કચપુત્રેણ સુહૃદયેન દમનમ્, તતસ્તૃતીયયામાન્તે વિઘ્નકરણાર્થં સમાગતાયા દુહદ્રુહાખ્યાશ્વતર્યાઃ સુહૃદયેન હનને કૃતે સતિ તત્પ્રક્ષેપસ્થલે દુહદ્રુહાખ્યગ્રામપ્રસિદ્ધિવર્ણનમ્, અથ ચતુર્થયામે વિઘ્નકરણાર્થં સમાગતસ્ય ક્ષપણકવેષધારિણઃ પલાશિનામ્નો દૈત્યસ્ય નવકોટિદૈત્યસેનાસમન્વિતસ્ય ભૈમિપુત્રેણ સુહૃદયેન પાતાલગુહાં તમનુ ગત્વા હનનમ્, તતશ્ચ તત્કૃતેન દૈત્યવધેન સંતુષ્ટૈર્નાગલોકૈઃ સુહૃદયાય વરપ્રદાનમ્, અથ પાતાલવિવરસ્થરત્નલિઙ્ગપૂજકનાગકન્યાભિઃ પ્રવર્ણિતેન માર્ગેણ સુહૃદયસ્ય -ભૂતલે સિદ્ધામ્બિકાપુરઃસ્થલે વિજયાખ્યબ્રાહ્મણસમીપં પ્રત્યાગમનમ્, તતઃ સર્વમહાવિદ્યાસિદ્ધિસંપન્નતયા
સુપ્રસન્નેન વિજયબ્રાહ્મણેન સુહૃદયાયાશીઃપ્રદાનમ્, તતો ભવિષ્યત્સંગ્રામે પાણ્ડવસંરક્ષણહેતુના દેવાનાં દેવીનાં ચાનુજ્ઞયા વિજયબ્રાહ્મણદત્તસિન્દૂરસદૃશહોમભસ્મગ્રહણપૂર્વક સર્વદેવીદેવૈઃ સુહદયસ્ય સિદ્ધસેનેતિનામકરણવર્ણનમ્.....

૬૪ અથ દેવ્યારાધનતત્પરતયા સિદ્ધામ્બિકાસંનિધૌ સિદ્ધસેને સ્થિતે વનવાસપ્રસંગેનાગતાનાં પાણ્ડવાનાં મધ્યેઽતિતૃષાર્તેન ભીમેન દેવીપુરતઃ સ્થિતે કુણ્ડે પ્રવેશે કૃતે સત્યતિક્રુદ્ધેન સિદ્ધસેનેન ભીમેન સહ યુદ્ધં કૃત્વા ભીમસેનસ્ય જર્જરીકરણમ્, તતો ભીમસેનં ગૃહીત્વા સાગરે પ્રક્ષેપ્તું પ્રચલિતસ્ય સિદ્ધસેનસ્ય સમીપે વિયતિ ભગવતા રુદ્રદેવેન સમભ્યેત્ય સિદ્ધસેનાય ભીમસેનસ્ય પિતામહત્વવર્ણનમ્, તદ્રુદ્રવચઃ શ્રુત્વા સિદ્ધસેનસ્ય શોકકરણપૂર્વક ભોમસેનાગ્રેઽપરાધક્ષમાપણમ્, ભીમસેનેન સ્વપૌત્રસ્યાલિંગનમ્, અથ પિતામહાપરાધદોષવિષણ્ણસ્ય સિદ્ધસેનસ્ય સમુદ્રં પ્રતિ નિજપ્રાણત્યાગાર્થં ગમનમ્, તન્નિવારણાર્થં ભીમસેનસ્યાપિ તત્પશ્ચાદ્ગમનમ્, તતો રુદ્રસહિતાભિઃ સિદ્ધામ્બિકાદિદેવીભિઃ સિદ્ધસેનસ્ય સાંત્વનપૂર્વકં ચણ્ડિલેતિનામકરણમ, ભીમેન ચણ્ડિલેન સહ
યુધિષ્ઠિરાદિપાણ્ડવસમીપં ગત્વા સર્વવૃત્તનિવેદનમ, ભીમસ્થાપિતભીમેશ્વરરુદ્રલિંઙ્ગમાહાત્મ્યવર્ણનમ્. -....... ... ..

૬૫ અથ યુધિષ્ઠિરકૃતાં સિદ્ધામ્બિકાસ્તુતિં નિશમ્ય ભીમસેનેન યુધિષ્ઠિરસ્ય સ્ત્રીસ્તુતિકરત્વં મત્વા નિર્ભર્ત્સનમ્, તતો દેવ્યવજ્ઞાનાદ્ભીમસેનસ્યાઙ્ગવૈકલ્યપ્રાપ્તૌ ભીમેન સ્વાપરાધક્ષમાપણાય સિદ્ધામ્બિકાજગદમ્બિકાસ્તુતિકરણમ, તતો જગદમ્બિકયા તસ્મૈ વરપ્રદાનમ્, અથ દેવ્યા સ્વસ્યા નિમિત્તાન્તરેણ લોહાણાસ્થકેલેશ્વરીદુર્ગાવત્સેશ્વરીગયત્રાડેત્યાદિનામભેદસ્થાનભેદેન તત્ર ક્ષેત્રેઽવસ્થિતિવર્ણનપૂર્વકં સર્વપાણ્ડવાનામભયપ્રદાનમ્ પાણ્ડવૈર્બર્બરીકસ્ય તત્રૈવ સ્થાને સંસ્થાપનપૂર્વકં તીર્થયાત્રાકરણમ્... ..

૬૬ અથ ત્રયોદશવર્ષાનન્તરં વનવાસાન્નિવૃત્ય સ્વકીયરાજ્યંપ્રાપ્તયે સંગ્રામાંગણં સમુપસ્થિતેષુ સસૈન્યેષુ પાણ્ડવકૌરવેષુ મધ્યે સર્વશત્રુસૈન્યવધસમર્થવીરપરિગણનાયાં પ્રક્રાન્તાયાં ઘટોત્કચપુત્રેણ ચણ્ડિલેન સર્વાતિશાયિસ્વસામર્થ્યપ્રકટનપ્રૌઢ્યા પરીક્ષાપ્રદાનાર્થં પુરા દ૆વ્યગ્રતઃ કૃતહોમેન વિજયનામકસિદ્ધબ્રાહ્મણેન પ્રદત્તસ્ય સિન્દૂરાભભસ્મનઃ સ્વશરાગ્રે સંયોજનપૂર્વક બાણપ્રક્ષેપેણ સર્વશત્રુસૈન્યસ્ય મૃત્યુમર્મનિદર્શનકરણમ, અથ તદ્દૃષ્ટ્વા સર્વેષાં યુધિષ્ઠિરાદીનાં તત્પ્રશંસાપૂર્વકં સુમહતિ સાધુવાદે સંપ્રવૃતે સત્યકસ્માદેવ કૃષ્ણેન તસ્ય ઘટોત્કચપુત્રસ્ય સ્વચક્રેણ શિરશ્છેદ્દ્રકરણમ્, અથ કૃષ્ણેન તચિછ્ર૩છેદં કૃતં દૃષ્ટ્વા શેઈકાકુલાન્પાંડવાદ૊ન્ઘટોત્કચં ચ પ્રતિ તસ્મિન્સંપ્રામાંગણે સિદ્ધૂતઃ. બિકદિચતુર્દશદેવીનામાગમનમ, તાભિશ્ચ ચણ્ડિલસ્ય પ્રાગ્જન્મજાતસુવચોનામકયક્ષસ્ય વૃત્તાન્તકથનપૂર્વકં સર્વેષાં સાન્ત્વનમ્ , અથ શ્રીકૃષ્ણેન તચ્છિરશ્છેદકરણમ્ , અથ કૃષ્ણેન તચ્છિરશ્છેદં કૃતં દૃષ્ટ્વા શોકાકુલાન્પાંડવાદીન્ઘટોત્કચં ચ પ્રતિ તસ્મિન્સંગ્રામાંગણે સિદ્ધામ્બિકાદિચતુર્દશદેવીનામાગમનમ્, તાભિશ્ચ ચણ્ડિલસ્ય પ્રાગ્જન્મજાતસુવર્ચોનામકયક્ષસ્ય વૃત્તાન્તકથનપૂર્વકં સર્વેષાં સાન્ત્વનમ્, અથ શ્રીકૃષ્ણેન તચ્છિરશ્છેદકારણકથનમ્, તતો દેવ્યામૃતસિઞ્ચનેન તચ્છિરસોમૃતીકરણમ્, અથ શ્રીકૃષ્ણેન શિરોરૂપસ્ય ચણ્ડિલસ્ય વરપ્રદાનમ્, અથ શ્રીકૃષ્ણાજ્ઞયા યુદ્ધભૂમિસમીપવર્તિગિરિશ્રૃંગમધિરુહ્ય તેન બર્બરીકેણ પાણ્ડવકૌરવાણાં યુદ્ધનિરીક્ષણમ્, અથ ભારતમહાયુદ્ધનિવૃત્યનન્તરં ગર્વાન્વિતસ્ય ભીમસ્ય શ્રીકૃષ્ણેન બર્બરીકમુખત: પરમપુરુષેણ હરિહરાભિન્નરૂપેણ કેનચિત્પરમપુરુષેણ સર્વં સૈન્યં નિર્દલિતમિતિ સત્યાપયિત્વાપિ લંકાદ્વા:સ્થિતકુમ્ભકર્ણશિરઃકરોટિકાદર્શનેન ગર્વપરિહરણવૃત્તાન્તવર્ણનમ્, અથ રણાજિરં પ્રત્યેત્ય ઘટોત્કચપુત્રાય બર્બરીકાય શ્રીકૃષ્ણેન વરપ્રદાનમ્, અથ બર્બરીકસ્તવઃ, બર્બરીકપૂજનમાહાત્મ્યમ્, અથ મહીનગરસ્થકેદારેશ્વરાત્રીશ્વરનીલકણ્ઠેશ્વરજયાદિત્યમાહાત્મ્યમ, એવં સપ્તક્રોશાત્મકગુપ્તક્ષેત્રાપરપર્યાયમહીસાગરસંગમક્ષેત્રમાહાત્મ્યશ્રવણપઠના
દિફલશ્રુતિ-- - - ---- --- -