શિવોપનિષદ્ · અધ્યાય 2

અથ પૂર્વસ્થિતો લિઙ્ગે ગર્ભઃ સ ત્રિગુણો ભવેત્
ગર્ભાદ્ વાપિ વિભાગેન સ્થાપ્ય લિઙ્ગં શિવાલયે ॥

યાવલ્ લિઙ્ગસ્ય દૈર્ઘ્યં સ્યાત્ તાવદ્ વેદ્યાશ્ ચ વિસ્તરઃ
લિઙ્ગતૃતીયભાગેન ભવેદ્ વેદ્યાઃ સમુચ્છ્રયઃ ॥

ભાગમ્ એકં ન્યસેદ્ ભૂમૌ દ્વિતીયં વેદિમધ્યતઃ
તૃતીયભાગે પૂજા સ્વાદ્ ઇતિ લિઙ્ગં ત્રિધા સ્થિતમ્ ॥

ભૂમિસ્થં ચતુરશ્રં સ્વાદ્ અષ્ટાશ્રં વેદિમધ્યતઃ
પૂજાર્થં વર્તુલં કાર્યં દૈર્ઘ્યાત્ ત્રિગુણવિસ્તરમ્ ॥

અધોભાગે સ્થિતઃ સ્કન્દઃ સ્થિતા દેવી ચ મધ્યતઃ
ઊર્ધ્વં રુદ્રઃ ક્રમાદ્ વાપિ બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ ॥

એત એવ ત્રયો લોકા એત એવ ત્રયો ગુણાઃ
એત એવ ત્રયો વેદા એતચ્ ચાન્યત્ સ્થિતં ત્રિધા ॥

નવહસ્તઃ સ્મૃતો જ્યેષ્ઠઃ ષડ્ઢસ્તશ્ ચાપિ મધ્યમઃ
વિદ્યાત્ કનીયસ્ ત્રૈહસ્તં લિઙ્ગમાનમ્ ઇદં સ્મૃતમ્ ॥

ગર્ભસ્યાનતઃ પ્રવિસ્તારસ્ તદૂનશ્ ચ ન શસ્યતે
ગર્ભસ્યાનતઃ પ્રવિસ્તારાદ્ તદુપર્ય્ અપિ સંસ્થિતમ્ ॥

પ્રાસાદં કલ્પયેચ્ છ્રીમાન્ વિભજેત ત્રિધા પુનઃ
ભાગ એકો ભવેજ્ જઙ્ઘા દ્વૌ ભાગૌ મઞ્જરી સ્મૃતા ॥

મઞ્જર્યા અર્ધભાગસ્થં શુકનાસં પ્રકલ્પયેત્
ગર્ભાદ્ અર્ધેન વિસ્તારમ્ આયામં ચ સુશોભનમ્ ॥

ગર્ભાદ્ વાપિ ત્રિભાગેન શુકનાસં પ્રકલ્પયેત્
ગર્ભાદ્ અર્ધેન વિસ્તીર્ણા ગર્ભાચ્ ચ દ્વિગુણાયતા ॥

જઙ્ઘાભિશ્ ચ ભવેત્ કાર્યા મઞ્જર્યઙ્ગુલરાશિના
પ્રાસાદાર્ધેન વિજ્ઞેયો મણ્ડપસ્ તસ્ય વામતઃ ॥

મણ્ડપાત્ પાદવિસ્તીર્ણા જગતી તાવદુચ્છ્રિતા
પ્રાસાદસ્ય પ્રમાણેન જગત્યા સાર્ધમ્ અઙ્ગણમ્ ॥

પ્રાકારં તત્સમન્તાચ્ ચ ગુપુરાદ્ આલભૂષિતમ્
પ્રાકારાન્તઃ સ્થિતં કાર્યં વૃષસ્થાનં સમુચ્છ્રિતમ્ ॥

નન્દીશ્વરમહાકાલૌ દ્વારશાખાવ્યવસ્થિતૌ
પ્રાકારાદ્ દક્ષિણે કાર્યં સર્વોપકરણાન્વિતમ્ ॥

પઞ્ચભૌમં ત્રિભૌમં વા યોગીન્દ્રાવસથં મહત્
પ્રાકારગુપ્તં તત્ કાર્યં મૈત્રસ્થાનસમન્વિતમ્ ॥

સ્થાનાદ્ દશસમાયુક્તં ભવ્યવૃક્ષજલાન્વિતમ્
તન્ મહાનસમ્ આગ્નેય્યાં પૂર્વતઃ સત્ત્રમણ્ડપમ્ ॥

સ્થાનં ચણ્ડેશમ્ ઐશાન્યાં પુષ્પારામં તથોત્તરમ્
કોષ્ઠાગારં ચ વાયવ્યાં વારુણ્યાં વરુણાલયમ્ ॥

શમીન્ધનકુશસ્થાનમ્ આયુધાનાં ચ નૈરૃતમ્
સર્વલોકોપકારાય નગરસ્થં પ્રકલ્પયેત્ ॥

શ્રીમદાયતનં શમ્ભોર્ યોગિનાં વિજને વને
શિવસ્યાયતને યાવત્ સમેતાઃ પરમાણવઃ ॥

મન્વન્તરાણિ તાવન્તિ કર્તુર્ ભોગાઃ શિવે પુરે
મહાપ્રતિમલિઙ્ગાનિ મહાન્ત્ય્ આયતનાનિ ચ ॥

કૃત્વાપ્નોતિ મહાભોગાન્ અન્તે મુક્તિં ચ શાશ્વતીમ્
લિઙ્ગપ્રતિષ્ઠાં કુર્વીત યદા તલ્લક્ષણં કૃતી ॥

પઞ્ચગવ્યેન સંશોધ્ય પૂજયિત્વાધિવાસયેત્
પાલાશોદુમ્બરાશ્વત્થ પૃષદાજ્યતિલૈર્ યવૈઃ ॥

અગ્નિકાર્યં પ્રકુર્વીત દદ્યાત્ પૂર્ણાહુતિત્રયમ્
શિવસ્યાષ્ટશતં હુત્વા લિઙ્ગમૂલં સ્પૃશેદ્ બુધઃ ॥

એવં મધ્યે ઽવસાને તન્ મૂર્તિમન્ત્રૈશ્ ચ મૂર્તિષુ
અષ્ટૌ મૂર્તીશ્વરાઃ કાર્યાઃ નવમઃ સ્થાપકઃ સ્મૃતઃ ॥

પ્રાતઃ સંસ્થાપયેલ્ લિઙ્ગં મન્ત્રૈસ્ તુ નવભિઃ ક્રમાત્
મહાસ્નાપનપૂજાં ચ સ્થાપ્ય લિઙ્ગં પ્રપૂજયેત્ ॥

ગુરોર્ મૂર્તિધરાણાં ચ દદ્યાદ્ ઉત્તમદક્ષિણામ્
યતીનાં ચ સમસ્તાનાં દદ્યાન્ મધ્યમદક્ષિણામ્ ॥

દીનાન્ધકૃપણેભ્યશ્ ચ સર્વાસામ્ ઉપકલ્પયેત્
સર્વભક્ષ્યાન્નપાનાદ્યૈર્ અનિષિદ્ધં ચ ભોજનમ્ ॥

કલ્પયેદ્ આગતાનાં ચ ભૂતેભ્યશ્ ચ બલિં હરેત્
રાત્રૌ માતૃગણાનાં ચ બલિં દદ્યાદ્ વિશેષતઃ ॥

એવં યઃ સ્થાપયેલ્ લિઙ્ગં તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ
કુલત્રિંશકમ્ ઉદ્ધૃત્ય ભૃત્યૈશ્ ચ પરિવારિતઃ ॥

કલત્રપુત્રમિત્રાદ્યૈઃ સહિતઃ સર્વબાન્ધવૈઃ
વિમુચ્ય પાપકલિલં શિવલોકં વ્રજેન્ નરઃ
તત્ર ભુક્ત્વા મહાભોગાન્ પ્રલયે મુક્તિમ્ આપ્નુયાત્ ॥