શિવપુરાણ · અધ્યાય 7.1.27

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે સપ્તમ્યાં વાયવીયસંહિતાયાં પૂર્વખણ્ડે વ્યાઘ્રગતિવર્ણનં નામ ષડ્વિંશો ઽધ્યાયઃ
છપ્તેર્ 27
ઋષય ઊચુઃ
કૃત્વા ગૌરં વપુર્દિવ્યં દેવી ગિરિવરાત્મજા
કથં દદર્શ ભર્તારં પ્રવિષ્ટા મન્દિતં સતી

પ્રવેશસમયે તસ્યા ભવનદ્વારગોચરૈઃ
ગણેશૈઃ કિં કૃતં દેવસ્તાન્દૃષ્ટ્વા કિન્તદા ઽકરોત્

વાયુરુવાચ
પ્રવક્તુમંજસા ઽશક્યઃ તાદૃશઃ પરમો રસઃ
યેન પ્રણયગર્ભેણ ભાવો ભાવવતાં હૃતઃ

દ્વાસ્થૈસ્સસંભ્રમૈરેવ દેવો દેવ્યાગમોત્સુકઃ
શંકમાના પ્રવિષ્ટાન્તસ્તઞ્ચ સા સમપશ્યત

તૈસ્તૈઃ પ્રણયભાવૈશ્ચ ભવનાન્તરવર્તિભિઃ
ગણેન્દ્રૈર્વન્દિતા વાચા પ્રણનામ ત્રિયમ્બકમ્

પ્રણમ્ય નોત્થિતા યાવત્તાવત્તાં પરમેશ્વરઃ
પ્રગૃહ્ય દોર્ભ્યામાશ્લિષ્ય પરિતઃ પરયા મુદા

સ્વાંકે ધર્તું પ્રવૃત્તો ઽપિ સા પર્યંકે ન્યષીદત
પર્યંકતો બલાદ્દેવીં સોઙ્કમારોપ્ય સુસ્મિતામ્

સસ્મિતો વિવૃતૈર્નેત્રૈસ્તદ્વક્ત્રં પ્રપિબન્નિવ
તયા સંભાષણાયેશઃ પૂર્વભાષિતમબ્રવીત્

દેવદેવ ઉવાચ
સા દશા ચ વ્યતીતા કિં તવ સર્વાંગસુન્દરિ
યસ્યામનુનયોપાયઃ કો ઽપિ કોપાન્ન લભ્યતે

સ્વેચ્છયાપિ ન કાલીતિ નાન્યવર્ણવતીતિ ચ
ત્વત્સ્વભાવાહૃતં ચિત્તં સુભ્રુ ચિંતાવહં મમ

વિસ્મૃતઃ પરમો ભાવઃ કથં સ્વેચ્છાંગયોગતઃ
ન સમ્ભવન્તિ યે તત્ર ચિત્તકાલુષ્યહેતવઃ

પૃથગ્જનવદન્યોન્યં વિપ્રિયસ્યાપિ કારણમ્
આવયોરપિ યદ્યસ્તિ નાસ્ત્યેવૈતચ્ચરાચરમ્

અહમગ્નિશિરોનિષ્ઠસ્ત્વં સોમશિરસિ સ્થિતા
અગ્નીષોમાત્મકં વિશ્વમાવાભ્યાં સમધિષ્ઠિતમ્

જગદ્ધિતાય ચરતોઃ સ્વેચ્છાધૃતશરીરયોઃ
આવયોર્વિપ્રયોગે હિ સ્યાન્નિરાલમ્બનં જગત્

અસ્તિ હેત્વન્તરં ચાત્ર શાસ્ત્રયુક્તિવિનિશ્ચિતમ્
વાગર્થમિવ મે વૈતજ્જગત્સ્થાવરજંગમમ્

ત્વં હિ વાગમૃતં સાક્ષાદહમર્થામૃતં પરમ્
દ્વયમપ્યમૃતં કસ્માદ્વિયુક્તમુપપદ્યતે

532અ
વિદ્યાપ્રત્યાયિકા ત્વં મે વેદ્યો ઽહં પ્રત્યયાત્તવ
વિદ્યાવેદ્યાત્મનોરેવ વિશ્લેષઃ કથમાવયોઃ

ન કર્મણા સૃજામીદં જગત્પ્રતિસૃજામિ ચ
સર્વસ્યાજ્ઞૈકલભ્યત્વાદાજ્ઞાત્વં હિ ગરીયસી

આજ્ઞૈકસારમૈશ્વર્યં યસ્માત્સ્વાતંત્ર્યલક્ષણમ્
આજ્ઞયા વિપ્રયુક્તસ્ય ચૈશ્વર્યં મમ કીદૃશમ્

ન કદાચિદવસ્થાનમાવયોર્વિપ્રયુક્તયોઃ
દેવાનાં કાર્યમુદ્દિશ્ય લીલોક્તિં કૃતવાનહમ્

ત્વયાપ્યવિદિતં નાસ્તિ કથં કુપિતવત્યસિ
તતસ્ત્રિલોકરક્ષાર્થે કોપો મય્યપિ તે કૃતઃ

યદનર્થાય ભૂતાનાં ન તદસ્તિ ખલુ ત્વયિ
ઇતિ પ્રિયંવદે સાક્ષાદીશ્વરે પરમેશ્વરે

શૃંગારભાવસારાણાં જન્મભૂમિરકૃત્રિમા
સ્વભર્ત્રા લલિતન્તથ્યમુક્તં મત્વા સ્મિતોત્તરમ્

લજ્જયા ન કિમપ્યૂચે કૌશિકી વર્ણનાત્પરમ્
તદેવ વર્ણયામ્યદ્ય શૃણુ દેવ્યાશ્ચ વર્ણનમ્

દેવ્યુવાચ
કિં દેવેન ન સા દૃષ્ટા યા સૃષ્ટા કૌશિકી મયા
તાદૃશી કન્યકા લોકે ન ભૂતા ન ભવિષ્યતિ

તસ્યા વીર્યં બલં વિન્ધ્યનિલયં વિજયં તથા
શુંભસ્ય ચ નિશુંભસ્ય મારણે ચ રણે તયોઃ

પ્રત્યક્ષફલદાનં ચ લોકાય ભજતે સદા
લોકાનાં રક્ષણં શશ્વદ્બ્રહ્મા વિજ્ઞાપયિષ્યતિ

ઇતિ સંભાષમાણાયા દેવ્યા એવાજ્ઞયા તદા
વ્યાઘ્રઃ સખ્યા સમાનીય પુરો ઽવસ્થાપિતસ્તદા

તં પ્રેક્ષ્યાહ પુનર્દેવી દેવાનીતમુપાયતમ્
વ્યાઘ્રં પશ્ય ન ચાનેન સદૃશો મદુપાસકઃ

અનેન દુષ્ટસંઘેભ્યો રક્ષિતં મત્તપોવનમ્
અતીવ મમ ભક્તશ્ચ વિશ્રબ્ધશ્ચ સ્વરક્ષણાત્

સ્વદેશં ચ પરિત્યજ્ય પ્રસાદાર્થં સમાગતઃ
યદિ પ્રીતિરભૂન્મત્તઃ પરાં પ્રીતિં કરોષિ મે

નિત્યમન્તઃપુરદ્વારિ નિયોગાન્નન્દિનઃ સ્વયમ્
રક્ષિભિસ્સહ તચ્ચિહ્નૈર્વર્તતામયમીશ્વર

વાયુરુવાચ
મધુરં પ્રણયોદર્કં શ્રુત્વા દેવ્યાઃ શુભં વચઃ
પ્રીતો ઽસ્મીત્યાહ તં દેવસ્સ ચાદૃશ્યત તત્ક્ષણાત્

બિભ્રદ્વેત્રલતાં હૈમીં રત્નચિત્રં ચ કંચુકમ્
છુરિકામુરગપ્રખ્યાં ગણેશો રક્ષવેષધૃક્

યસ્માત્સોમો મહાદેવો નન્દી ચાનેન નન્દિતઃ
સોમનન્દીતિ વિખ્યાતસ્તસ્માદેષ સમાખ્યયા

ઇત્થં દેવ્યાઃ પ્રિયં કૃત્વા દેવશ્ચર્ધેન્દુભૂષણઃ
ભૂષયામાસ તન્દિવ્યૈર્ભૂષણૈ રત્નભૂષિતૈઃ

તતસ્સ ગૌરીં ગિરિશો ગિરીન્દ્રજાં સગૌરવાં સર્વમનોહરાં હરઃ
પર્યંકમારોપ્ય વરાંગભૂષણૈર્વિભૂષયામાસ શશાંકભૂષણઃ