શિવપુરાણ · અધ્યાય 7.1.2

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે સપ્તમ્યાં વાયવીયસંહિતાયાં પૂર્વખણ્ડે વિદ્યાવતારકથનં નામપ્રથમો ઽધ્યાયઃ
છપ્તેર્ 2
સૂત ઉવાચ
પુરા કાલેન મહતા કલ્પેતીતે પુનઃપુનઃ
અસ્મિન્નુપસ્થિતે કલ્પે પ્રવૃત્તે સૃષ્ઠિકર્મણિ

પ્રતિષ્ઠિતાયાં વાર્તાયાં પ્રબુદ્ધાસુ પ્રજાસુ ચ
મુનીનાં ષટ્કુલીયાનાં બ્રુવતામિતરેતરમ્

ઇદં પરમિદં નેતિ વિવાદસ્સુમહાનભૂત્
પરસ્ય દુર્નિરૂપત્વાન્ન જાતસ્તત્ર નિશ્ચયઃ

તે ઽભિજગ્મુર્વિધાતારં દ્રષ્ટું બ્રહ્માણમવ્યયમ્
યત્રાસ્તે ભગવાન્ બ્રહ્મા સ્તૂયમાનસ્સુરાસુરૈઃ

મેરુશૃંગે શુભે રમ્યે દેવદાનવસંકુલે
સિદ્ધચારણસંવાદે યક્ષગંધર્વસેવિતે

વિહંગસંઘસંઘુષ્ટે મણિવિદ્રુમભૂષિતે
નિકુંજકંદરદરીગૃહાનિર્ઝરશોભિતે

તત્ર બ્રહ્મવનં નામ નાનામૃગસમાકુલમ્
દશયોજનવિસ્તીર્ણં શતયોજનમાયતમ્

સુરસામલપાનીયપૂર્ણરમ્યસરોવરમ્
મત્તભ્રમરસંછન્નરમ્યપુષ્પિતપાદપમ્

તરુણાદિત્યસંકાશં તત્ર ચારુ મહત્પુરમ્
દુર્ધર્ષબલદૃપ્તાનાં દૈત્યદાનવરક્ષસામ્

તપ્તજાંબૂનદમયં પ્રાંશુપ્રાકારતોરણમ્
નિર્વ્યૂહવલભીકૂટપ્રતોલીશતમંડિતમ્

મહાર્હમણિચિત્રાભિર્લેલિહાનમિવાંબરમ્
મહાભવનકોટીભિરનેકાભિરલંકૃતમ્

તસ્મિન્નિવસતિ બ્રહ્મા સભ્યૈઃ સાર્ધં પ્રજાપતિઃ
તત્ર ગત્વા મહાત્માનં સાક્ષાલ્લોકપિતામહમ્

દદ્દશુર્મુનયો દેવા દેવર્ષિગણસેવિતમ્
શુદ્ધચામીકરપ્રખ્યં સર્વાભરણભૂષિતમ્

પ્રસન્નવદનં સૌમ્યં પદ્મપત્રાયતેક્ષણમ્
દિવ્યકાંતિસમાયુક્તં દિવ્યગંધાનુલેપનમ્

દિવ્યશુક્લાંબરધરં દિવ્યમાલાવિભૂષિતમ્
સુરાસુરેન્દ્રયોગીંદ્રવંદ્યમાનપદાંબુજમ્

સર્વલક્ષણયુક્તાંગ્યા લબ્ધચામરહસ્તયા
ભ્રાજમાનં સરસ્વત્યા પ્રભયેવ દિવાકરમ્

તં દૃષ્ટ્વા મુનયસ્સર્વે પ્રસન્નવદનેક્ષણાઃ
શિરસ્યંજલિમાધાય તુષ્ટુવુસ્સુરપુંગવમ્

મુનય ઊચુઃ
નમસ્ત્રિમૂર્તયે તુભ્યં સર્ગસ્થિત્યંતહેતવે
પુરુષાય પુરાણાય બ્રહ્મણે પરમાત્મને

નમઃ પ્રધાનદેહાય પ્રધાનક્ષોભકારિણે
ત્રયોવિંશતિભેદેન વિકૃતાયાવિકારિણે

નમો બ્રહ્માણ્ડદેહાય બ્રહ્માંડોદરવર્તિને
તત્ર સંસિદ્ધકાર્યાય સંસિદ્ધકરણાય ચ

નમોસ્તુ સર્વલોકાય સર્વલોકવિધાયિને
સર્વાત્મદેહસંયોગ વિયોગવિધિહેતવે

ત્વયૈવ નિખિલં સૃષ્ટં સંહૃતં પાલિતં જગત્
તથાપિ માયયા નાથ ન વિદ્મસ્ત્વાં પિતામહ

સૂત ઉવાચ
એવં બ્રહ્મા મહાભાગૈર્મહર્ષિભિરભિષ્ટુતઃ
પ્રાહ ગંભીરયા વાચા મુનીન્ પ્રહ્લાદયન્નિવ

બ્રહ્મોવાચ
ઋષયો હે મહાભાગા મહાસત્ત્વા મહૌજસઃ
કિમર્થં સહિતાસ્સર્વે યૂયમત્ર સમાગતાઃ

તમેવંવાદિનં દેવં બ્રહ્માણં બ્રહ્મવિત્તમાઃ
વાગ્ભિર્વિનયગર્ભાભિસ્સર્વે પ્રાંજલયો ઽબ્રુવન્

મુનય ઊચુઃ
ભગવન્નંધકારેણ મહતા વયમાવૃતાઃ
ખિન્ના વિવદમાનાશ્ચ ન પશ્યામો ઽત્ર યત્પરમ્

ત્વં હિ સર્વજગદ્ધાતા સર્વકારણકારણમ્
ત્વયા હ્યવિદિતં નાથ નેહ કિંચન વિદ્યતે

કઃ પુમાન્ સર્વસત્ત્વેભ્યઃ પુરાણઃ પુરુષઃ પરઃ
વિશુદ્ધઃ પરિપૂર્ણશ્ચ શાશ્વતઃ પરમેશ્વરઃ

કેનૈવ ચિત્રકૃત્યેન પ્રથમં સૃજ્યતે જગત્
તત્ત્વં વદ મહાપ્રાજ્ઞ સ્વસંદેહાપનુત્તયે

એવં પૃષ્ટસ્તદા બ્રહ્મા વિસ્મયસ્મેરવીક્ષણઃ
દેવાનાં દાનવાનાં ચ મુનીનામપિ સન્નિધૌ

ઉત્થાય સુચિરં ધ્યાત્વા રુદ્ર ઇત્યુદ્ધરન્ ગિરિમ્
આનંદક્લિન્નસર્વાંગઃ કૃતાંજલિરભાષત