શિવપુરાણ · અધ્યાય 7.1.11

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે સપ્તમ્યાં વાયવીયસંહિતાયાં બ્રહ્માંડસ્થિતિવર્ણનં નામ દશમો ઽધ્યાયઃ
છપ્તેર્ 11
મુનય ઊચુઃ
મન્વંતરાણિ સર્વાણિ કલ્પભેદાંશ્ચ સર્વશઃ
તેષ્વેવાંતરસર્ગં ચ પ્રતિસર્ગં ચ નો વદ

વાયુરુવાચ
કાલસંખ્યાવિવૃત્તસ્ય પરાર્ધો બ્રહ્મણસ્સ્મૃતઃ
તાવાંશ્ચૈવાસ્ય કાલોન્યસ્તસ્યાંતે પ્રતિસૃજ્યતે

દિવસે દિવસે તસ્ય બ્રહ્મણઃ પૂર્વજન્મનઃ
ચતુર્દશમહાભાગા મનૂનાં પરિવૃત્તયઃ

અનાદિત્વાદનંતત્વાદજ્ઞેયત્વાચ્ચ કૃત્સ્નશઃ
મન્વંતરાણિ કલ્પાશ્ચ ન શક્યા વચનાત્પૃથક્

ઉક્તેષ્વપિ ચ સર્વેષુ શૃણ્વતાં વો વચો મમ
કિમિહાસ્તિ ફલં તસ્માન્ન પૃથક્ વક્તુમુત્સહે

ય એવ ખલુ કલ્પેષુ કલ્પઃ સંપ્રતિ વર્તતે
તત્ર સંક્ષિપ્ય વર્તંતે સૃષ્ટયઃ પ્રતિસૃષ્ટયઃ

યસ્ત્વયં વર્તતે કલ્પો વારાહો નામ નામતઃ
અસ્મિન્નપિ દ્વિજશ્રેષ્ઠા મનવસ્તુ ચતુર્દશ

સ્વાયંભુવાદયસ્સપ્ત સપ્ત સાવર્ણિકાદયઃ
તેષુ વૈવસ્વતો નામ સપ્તમો વર્તતે મનુઃ

મન્વંતરેષુ સર્વેષુ સર્ગસંહારવૃત્તયઃ
પ્રાયઃ સમાભવંતીતિ તર્કઃ કાર્યો વિજાનતા

પૂર્વકલ્પે પરાવૃત્તે પ્રવૃત્તે કાલમારુતે
સમુન્મૂલિતમૂલેષુ વૃક્ષેષુ ચ વનેષુ ચ

જગંતિ તૃણવક્ત્રીણિ દેવે દહતિ પાવકે
વૃષ્ટ્યા ભુવિ નિષિક્તાયાં વિવેલેષ્વર્ણવેષુ ચ

દિક્ષુ સર્વાસુ મગ્નાસુ વારિપૂરે મહીયસિ
તદદ્ભિશ્ચટુલાક્ષેપૈસ્તરંગભુજમણ્ડલૈઃ

પ્રારબ્ધચણ્ડનૃત્યેષુ તતઃ પ્રલયવારિષુ
બ્રહ્મા નારાયણો ભૂત્વા સુષ્વાપ સલિલે સુખમ્

513અ
ઇમં ચોદાહરન્મંત્રં શ્લોકં નારાયણં પ્રતિ
તં શૃણુધ્વં મુનિશ્રેષ્ઠાસ્તદર્થં ચાક્ષરાશ્રયમ્

આપો નારા ઇતિ પ્રોક્તા આપો વૈ નરસૂનવઃ
અયનં તસ્ય તા યસ્માત્તેન નારાયણઃ સ્મૃતઃ

શિવયોગમયીં નિદ્રાં કુર્વન્તં ત્રિદશેશ્વરમ્
બદ્ધાંજલિ પુટાસ્સિદ્ધા જનલોકનિવાસિનઃ

સ્તોત્રૈઃ પ્રબોધયામાસુઃ પ્રભાતસમયે સુરાઃ
યથા સૃષ્ટ્યાદિસમયે ઈશ્વરં શ્રુતયઃ પુરા

તતઃ પ્રબુદ્ધ ઉત્થાય શયનાત્તોયમધ્યગાત્
ઉદૈક્ષત દિશઃ સર્વા યોગનિદ્રાલસેક્ષણઃ

નાપશ્યત્સ તદા કિંચિત્સ્વાત્મનો વ્યતિરેકિ યત્
સવિસ્મય ઇવાસીનઃ પરાં ચિંતામુપાગમત્

ક્વ સા ભગવતી યા તુ મનોજ્ઞા મહતી મહી
નાનાવિધમહાશૈલનદીનગરકાનના

એવં સંચિંતયન્બ્રહ્મા બુબુધે નૈવ ભૂસ્થિતિમ્
તદા સસ્માર પિતરં ભગવંતં ત્રિલોચનમ્

સ્મરણાદ્દેવદેવસ્ય ભવસ્યામિતતેજસઃ
જ્ઞાતવાન્સલિલે મગ્નાં ધરણીં ધરણીપતિઃ

તતો ભૂમેસ્સમુદ્ધારં કર્તુકામઃ પ્રજાપતિઃ
જલક્રીડોચિતં દિવ્યં વારાહં રૂપમસ્મરત્

મહાપર્વતવર્ષ્માણં મહાજલદનિઃસ્વનમ્
નીલમેઘપ્રતીકાશં દીપ્તશબ્દં ભયાનકમ્

પીનવૃત્તઘનસ્કંધપીનોન્નતકટીતટમ્
હ્રસ્વવૃત્તોરુજંઘાગ્રં સુતીક્ષ્ણપુરમણ્ડલમ્

પદ્મરાગમણિપ્રખ્યં વૃત્તભીષણલોચનમ્
વૃત્તદીર્ઘમહાગાત્રં સ્તબ્ધકર્ણસ્થલોજ્જ્વલમ્

ઉદીર્ણોચ્છ્વાસનિશ્વાસઘૂર્ણિતપ્રલયાર્ણવમ્
વિસ્ફુરત્સુસટાચ્છન્નકપોલસ્કંધબંધુરમ્

મણિભિર્ભૂષણૈશ્ચિત્રૈર્મહારત્નૈઃપરિષ્કૃતમ્
વિરાજમાનં વિદ્યુદ્ભિર્મેઘસંઘમિવોન્નતમ્

આસ્થાય વિપુલં રૂપં વારાહમમિતં વિધિઃ
પૃથિવ્યુદ્ધરણાર્થાય પ્રવિવેશ રસાતલમ્

સ તદા શુશુભે ઽતીવ સૂકરો ગિરિસંનિભઃ
લિંગાકૃતેર્મહેશસ્ય પાદમૂલં ગતો યથા

તતસ્સ સલિલે મગ્નાં પૃથિવીં પૃથિવીંધરઃ
ઉદ્ધૃત્યાલિંગ્ય દંષ્ટ્રાભ્યામુન્મમજ્જ રસાતલાત્

તં દૃષ્ટ્વા મુનયસ્સિદ્ધા જનલોકનિવાસિનઃ
મુમુદુર્નનૃતુર્મૂર્ધ્નિ તસ્ય પુષ્પૈરવાકિરન્

વપુર્મહાવરાહસ્ય શુશુભે પુષ્પસંવૃતમ્
પતદ્ભિરિવ ખદ્યોતૈઃ પ્રાશુરંજનપર્વતઃ

તતઃ સંસ્થાનમાનીય વરાહો મહતીં મહીમ્
સ્વમેવ રૂપમાસ્થાય સ્થાપયામાસ વૈ વિભુઃ

પૃથિવીં ચ સમીકૃત્ય પૃથિવ્યાં સ્થાપયન્ગિરીન્
513બ્
ભૂરાદ્યાંશ્ચતુરો લોકાન્ કલ્પયામાસ પૂર્વવત્

ઇતિ સહ મહતીં મહીં મહીધ્રૈઃ પ્રલયમહાજલધેરધઃસ્થમધ્યાત્
ઉપરિ ચ વિનિવેશ્ય વિશ્વકર્મા ચરમચરં ચ જગત્સસર્જ ભૂયઃ