શિવપુરાણ · અધ્યાય 1.5

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે પ્રથમાયાં વિદ્યેશ્વરસંહિતાયં સાધ્યસાધનખણ્ડે ચતુર્થો ઽધ્યાયઃ
છપ્તેર્ 5
સૂત ઉવાચ
શ્રવણાદિત્રિકે ઽશક્તો લિંગં બેરં ચ શાંકરમ્
સંસ્થાપ્ય નિત્યમભ્યર્ચ્ય તરેત્સંસારસાગરમ્

અપિ દ્રવ્યં વહેદેવ યથાબલમવંચયન્
અર્પયેલ્લિંગબેરાર્થમર્ચયેદપિ સંતતમ્

મંડપં ગોપુરં તીર્થં મઠં ક્ષેત્રં તથોત્સવમ્
વસ્ત્રં ગંધં ચ માલ્યં ચ ધૂપં દીપં ચ ભક્તિતઃ

વિવિધાન્નં ચ નૈવેદ્યમપૂપવ્યંજનૈર્યુતમ્
છત્રં ધ્વજં ચ વ્યજનં ચામરં ચાપિ સાંગકમ્

રાજોપચારવત્સર્વં ધારયેલ્લિંગબેરયોઃ
પ્રદક્ષિણાં નમસ્કારં યથાશક્તિ જપં તથા

આવાહનાદિસર્ગાંતં નિત્યં કુર્યાત્સુભક્તિતઃ
ઇત્થમભ્યર્ચ્ય યન્દેવં લિંગેબેરે ચ શાંકરે

સિદ્ધિમેતિ શિવપ્રીત્યા હિત્વાપિ શ્રવણાદિકમ્
લિંગબેરાર્ચનામાત્રાન્મુક્તાઃ પુર્વે મહાજનાઃ

મનુય ઊચુઃ
બેરમાત્રે તુ સર્વત્ર પૂજ્યંતે દેવતાગણાઃ
લિંગેબેરે ચ સર્વત્ર કથં સંપૂજ્યતે શિવઃ

સૂત ઉવાચ
અહો મુનીશ્વરાઃ પુણ્યં પ્રશ્નમેતન્મહાદ્ભુતમ્
અત્ર વક્તા મહાદેવો નાન્યો ઽસ્તિ પુરુષઃ ક્વચિત્

શિવેનોક્તં પ્રવક્ષ્યામિ ક્રમાદ્ગુરુમુખાચ્છ્રુતમ્
શિવૈકો બ્રહ્મરૂપત્વાન્નિષ્કલઃ પરિકીર્તિતઃ

રૂપિત્વાત્સકલસ્તદ્વત્તસ્માત્સકલનિષ્કલઃ
નિષ્કલત્વાન્નિરાકારં લિંગં તસ્ય સમાગતમ્

સકલત્વાત્તથા બેરં સાકારં તસ્ય સંગતમ્
સકલાકલરૂપત્વાદ્બ્રહ્મશબ્દાભિધઃ પરઃ

અપિ લિંગે ચ બેરે ચ નિત્યમભ્યર્ચ્યતે જનૈઃ
અબ્રહ્મત્વાત્તદન્યેષાં નિષ્કલત્વં ન હિ ક્વચિત્

તસ્માત્તે નિષ્કલે લિંગે નારાધ્યંતે સુરેશ્વરાઃ
અબ્રહ્મત્વાચ્ચ જીવત્વાત્તથાન્યે દેવતાગણાઃ

તૂષ્ણીં સકલમાત્રત્વાદર્ચ્યંતે બેરમાત્રકે
જીવત્વં શંકરાન્યેષાં બ્રહ્મત્વં શંકરસ્ય ચ

વેદાંતસારસંસિદ્ધં પ્રણવાર્થે પ્રકાશનાત્
એવમેવ પુરા પૃષ્ટો મંદરે નન્દિકેશ્વરઃ

સનત્કુમારમુનિના બ્રહ્મપુત્રેણ ધીમતા
સનત્કુમાર ઉવાચ
શિવાન્યદેવવશ્યાનાં સર્વેષામપિ સર્વતઃ

બેરમાત્રં ચ પૂજાર્થં શ્રુતં દૃષ્ટં ચ ભૂરિશઃ
શિવમાત્રસ્ય પૂજાયાં લિંગં બેરં ચ દૃશ્યતે

અતસ્તદ્બ્રૂહિ કલ્યાણ તત્ત્વં મે સાધુબોધનમ્
નન્દિકેશ્વર ઉવાચ
અનુત્તરમિમં પ્રશ્નં રહસ્યં બ્રહ્મલક્ષણમ્

કથયામિ શિવેનોક્તં ભક્તિયુક્તસ્ય તે ઽનઘ
શિવસ્ય બ્રહ્મરૂપત્વાન્નિષ્કલત્વાચ્ચ નિષ્કલમ્

લિંગં તસ્યૈવ પૂજાયાં સર્વવેદેષુ સંમતમ્
તસ્યૈવ સકલત્વાચ્ચ તથા સકલનિષ્કલમ્

સકલં ચ તથા બેરં પૂજાયાં લોકસંમતમ્
શિવાન્યેષાં ચ જીવત્વાત્સકલત્વાચ્ચ સર્વતઃ

બેરમાત્રં ચ પૂજાયાં સંમતં વેદનિર્ણયે
સ્વાવિર્ભાવે ચ દેવાનાં સકલં રૂપમેવ હિ

શિવસ્ય લિંગં બેરં ચ દર્શને દૃશ્યતે ખલુ
સનત્કુમાર ઉવાચ
ઉક્તં ત્વયા મહાભાગ લિંગબેરપ્રચારણમ્

શિવસ્ય ચ તદન્યેષાં વિભજ્ય પરમાર્થતઃ
તસ્માત્તદેવ પરમં લિંગબેરાદિસંભવમ્

શ્રોતુમિચ્છામિ યોગીંદ્ર લિંગાવિર્ભાવલક્ષણમ્
નન્દિકેશ્વર ઉવાચ
શૃણુ વત્સ ભવત્પ્રીત્યા વક્ષ્યામિ પરમાર્થતઃ

પુરા કલ્પે મહાકાલે પ્રપન્ને લોકવિશ્રુતે
આયુધ્યેતાં મહાત્માનૌ બ્રહ્મવિષ્ણૂ પરસ્પરમ્

તયોર્માનં નિરાકર્તું તન્મધ્યે પરમેશ્વરઃ
નિષ્કલસ્તંભરૂપેણ સ્વરૂપં સમદર્શયત્

તતઃ સ્વલિંગચિહ્નત્વાત્સ્તમ્ભતો નિષ્કલં શિવઃ
સ્વલિંગં દર્શયામાસ જગતાં હિતકામ્યયા

તદાપ્રભૃતિ લોકેષુ નિષ્કલં લિંગમૈશ્વરમ્
સકલં ચ તથા બેરં શિવસ્યૈવ પ્રકલ્પિતમ્

શિવાન્યેષઃ તુ દેવાનાં બેરમાત્રં પ્રકલ્પિતમ્
તત્તદ્બેરં તુ દેવાનાં તત્તદ્ભોગપ્રદં શુભમ્
શિવસ્ય લિંગબેરત્વં ભોગમોક્ષપ્રદં શુભમ્