શિવપુરાણ · અધ્યાય 1.21

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે પ્ર- વિદ્યેશ્વરસંહિતાયાં સાધ્યસાધનખણ્ડે પાર્થિવશિવલિંગપૂજાવિધિવર્ણનં નામ વિંશો ઽધ્યાયઃ
છપ્તેર્ 21
ઋષય ઊચુઃ
સૂતસૂતમહાભાગવ્યાસશિષ્યનમોસ્તુતે ॥ શિવ્પ્_1,21. 1અબ્।
સમ્યગુક્તંત્વયાતાતપાર્થિવાર્ચાવિધાનકમ્

કામનાભેદમાશ્રિત્યસંખ્યાંબ્રૂહિવિધાનતઃ
શિવપાર્થિવલિંગાનાં કૃપયાદીનવત્સલ

સૂત ઉવાચ
શૃણુધ્વમૃષયઃ સર્વેપાર્થિવાર્ચાવિધાનકમ્
યસ્યાનુષ્ઠાનમાત્રેણકૃતકૃત્યોભવેન્નરઃ

અકૃત્વા પાર્થિવં લિંગં યોન્યદેવંપ્રપૂજયેત્
વૃથાભવતિસાપૂજાદમદાનાદિકંવૃથા

સંખ્યાપાર્થિવલિંગાનાંયથાકામંનિગદ્યતે
સંખ્યાસદ્યોમુનિશ્રેષ્ઠનિશ્ચયેનફલપ્રદા

પ્રથમાવાહનંતત્રપ્રતિષ્ઠાપૂજનંપૃથક્
લિંગાકારંસમંતત્રસર્વંજ્ઞેયંપૃથક્પૃથક્

વિદ્યાર્થીપુરુષઃપ્રીત્યાસહસ્રમિતપાર્થિવમ્
પૂજયેચ્છિવલિંગંહિનિશ્ચયાત્તત્ફલપ્રદમ્

નરઃપાર્થિવલિંગાનાંધનાર્થીચતદર્ધકમ્
પુત્રાર્થીસાર્ધસાહસ્રંવસ્ત્રાર્થીશતપઞ્ચક્રમ્

મોક્ષાર્થીકોટિગુણિતંભૂકામશ્ચસહસ્રકમ્
દયાર્થીચત્રિસાહસ્રંતીર્થાર્થીદ્વિસહસ્રકમ્

સુહૃત્કામીત્રિસાહસ્રંવશ્યાર્થીશતમષ્ટકમ્
મારણાર્થીસપ્તશતંમોહનાર્થીશતાષ્ટકમ્

ઉચ્ચાટનપરશ્ચૈવસહસ્રંચયથોક્તતઃ
સ્તંભનાર્થીસહસ્રંતુદ્વેષણાર્થી તદર્ધકમ્

નિગડાન્મુક્તિકામસ્તુસહસ્રંસર્ધમુત્તમમ્
મહારાજભયેપઞ્ચશતંજ્ઞેયંવિચક્ષણૈઃ

ચૌરાદિસંકટેજ્ઞેયંપાર્થિવાનાંશતદ્વયમ્
ડાકિન્યાદિભયેપઞ્ચશતમુક્તંજપાર્થિવમ્

દારિદ્ર્યેપઞ્ચસાહસ્રમયુતંસર્વકામદમ્
અથનિત્યવિધિંવક્ષ્યેશૃણુધ્વંમુનિસત્તમાઃ

એકંપાપહરંપ્રોક્તંદ્વિલિંગંચાર્થસિદ્ધિદમ્
ત્રિલિંગંસર્વકામાનાંકારણંપરમીરિતમ્

ઉત્તરોત્તરમેવંસ્યાત્પૂર્વોક્તગણાનાવિધિ
મતાંતરમથોવક્ષ્યેસંખ્યાયાંમુનિભેદતઃ

લિંગાનામયુતંકૃત્વાપાર્થિવાનાંસુબુદ્ધિમાન્
નિર્ભયોહિભવેન્નૂનંમહારાજભયંહરેત્

કારાગૃહાદિમુક્ત્યર્થમયુતંકારયેદ્બુધઃ
ડાકિન્યાદિભયેસપ્તસહસ્રંકારયેત્તથા

સહસ્રાણિપઞ્ચપઞ્ચાશદપુત્રઃપ્રકારયેત્
લિંગાનામયુતેનૈવકન્યકાસંતતિંલભેત્

લિંગાનામયુતેનૈવવિષ્ણ્વાદૈશ્વર્યમાપ્નુયાત્
લિંગાનાંપ્રયુતેનૈવહ્યતુલાંશ્રિયમાપ્નુયાત્

કોટિમેકાંતુલિંગાનાં યઃ કરોતિનરોભુવિ
શિવ એવભવેત્સોપિનાત્રકાર્યા વિચારણા

અર્ચા પાર્થિવલિંગાનાં કોટિયજ્ઞફલપ્રદા
ભુક્તિદામુક્તિદાનિત્યંતતઃકામર્થિનાંનૃણામ્

વિનાલિંગાર્ચનં યસ્ય કાલોગચ્છતિ નિત્યશઃ
મહાહાનિર્ભવેત્તસ્યદુર્વૃત્તસ્યદુરાત્મનઃ

એકતઃ સર્વદાનાનિ વ્રતાનિ વિવિધાનિ ચ
તીર્થાનિનિયમાયજ્ઞાલિંગાર્ચાચૈકતઃ સ્મૃતા

કલૌલિંગાર્ચનંશ્રેષ્ઠંતથાલોકેપ્રદૃશ્યતે
તથાનાસ્તીતિ શાસ્ત્રાણામેષ સિદ્ધાન્તનિશ્ચયઃ

ભુક્તિમુક્તિપ્રદંલિંગં વિવિધાપન્નિવારણમ્
પૂજયિત્વાનરોનિત્યં શિવસાયુજ્યમાપ્નુયાત્

શિવાનામમયં લિંગંનિત્યં પૂજ્યં મહર્ષિભિઃ
યતશ્ચ સર્વલિંગેષુ તસ્માત્પૂજ્યંવિધાનતઃ

ઉત્તમં મધ્યમં નીચં ત્રિવિધં લિંગમીરિતમ્
માનતો મુનિશાર્દૂલાસ્તચ્છૃણુધ્વં વદામ્યહમ્

ચતુરંગુલમુચ્છ્રાયંરમ્યંવેદિકયાયુતમ્
ઉત્તમંલિંગમાખ્યાતંમુનિભિઃશાસ્ત્રકોવિદૈઃ

તદર્ધંમધ્યમંપ્રોક્તંતદર્ધમઘમંસ્મૃતમ્
ઇત્થંત્રિવિધમાખ્યાતમુત્તરોત્તરતઃપરમ્

અનેકલિંગંયોનિત્યંભક્તિશ્રદ્ધાસમન્વિતઃ
પૂજયેત્સલભેત્કામાન્મનસા માનસેપ્સિતાન્

નલિંગારાધનાદન્યત્પુણ્યંવેદચતુષ્ટયે
વિદ્યતેસર્વશાસ્ત્રાણામેષ એવવિનિશ્ચયઃ

સર્વમેતત્પરિત્યજ્યકર્મજાલમશેષતઃ
ભક્ત્યાપરમયા વિદ્વાંલ્લિંગમેકંપ્રપૂજયેત્

લિંગેર્ચિતેર્ચિતંસર્વંજગત્સ્થાવરજંગમમ્
સંસારાંબુધિમગ્નાનાંનાન્યત્તારણસાધનમ્

અજ્ઞાનતિમિરાંધાનાંવિષયાસક્તચેતસામ્
પ્લવોનાન્યોસ્તિજગતિલિંગારાધનમંતરા

હરિબ્રહ્માદયોદેવામુનયોયક્ષરાક્ષસાઃ
ગંધર્વાશ્ચરણાસ્સિદ્ધાદૈતેયાદાનવાસ્તથા

નાગાઃશેષપ્રભૃતયોગરુડાદ્યાઃખગાસ્તથા
સપ્રજાપતયશ્ચાન્યેમનવઃકિન્નરાનરાઃ

પૂજયિત્વામહાભક્ત્યાલિંગંસર્વાર્થસિદ્ધિદમ્
પ્રાપ્તાઃકામાનભીષ્ટાંશ્ચતાંસ્તાન્સર્વાન્હૃદિસ્થિતાન્

બ્રાહ્મણઃક્ષત્રિયોવૈશ્યઃશૂદ્રોવાપ્રતિલોમજઃ
પૂજયેત્સતતંલિંગંતત્તન્મંત્રેણસાદરમ્

કિંબહૂક્તેનમુનયઃસ્ત્રીણામપિતથાન્યતઃ
અધિકારોસ્તિસર્વેષાંશિવલિંગાર્ચનેદ્વિજાઃ

દ્વિજાનાંવૈદિકેનાપિમાર્ગેણારાધનંવરમ્
અન્યેષામપિજંતૂનાંવૈદિકેનનસંમતમ્

વૈદિકાનાંદ્વિજાનાંચપૂજાવૈદિકમાર્ગતઃ
કર્તવ્યાનાન્યમાર્ગેણ ઇત્યાહભગવાઞ્છિવઃ

દધીચ ગૌતમાદીનાંશાપેનાદગ્ધચેતસામ્
દ્વિજાનાં જાયતેશ્રદ્ધાનૈવ વૈદિકકર્મણિ

યોવૈદિકમનાદૃત્યકર્મસ્માર્તમથાપિવા
અન્યત્સમાચરેન્મર્ત્યોનસંકલ્પફલંલભેત્

ઇત્થંકૃત્વાર્ચનંશંભોર્નૈવેદ્યાંતંવિધાનતઃ
પૂજયેદષ્ટમૂર્તીશ્ચતત્રૈવત્રિજગન્મયીઃ

ક્ષિતિરાપોનલોવાયુરાકાશઃ સૂર્યસોમકૌ
યજમાન ઇતિ ત્વષ્ટૌમૂર્તયઃપરિકીર્તિતાઃ

શર્વોભવશ્ચ રુદ્રશ્ચ ઉગ્રોભીમ ઇતીશ્વરઃ
મહાદેવઃ પશુપતિરેતાન્મૂર્તિભિરર્ચયેત્

પૂજયેત્પરિવારં ચતતઃશંભોઃસુભક્તિતઃ
ઈશાનાદિક્રમાત્તત્રચંદનાક્ષતપત્રકૈઃ

ઈશાનંનન્દિનંચંડંમહાકાલંચભૃંગિણમ્
વૃષંસ્કંદંકપર્દીશંસોમંશુક્રંચતત્ક્રમાત્

અગ્રતોવીરભદ્રં ચ પૃષ્ઠેકીર્તિમુખં તથા
તત એકાદશાન્નુદ્રાન્પૂજયેદ્વિધિનાતતઃ

તતઃપઞ્ચાક્ષરં જપ્ત્વા શતરુદ્રિયમેવ ચ
સ્તુતીર્નાનાવિધાઃ કૃત્વા પઞ્ચાંગપઠનં તથા

તતઃ પ્રદક્ષિણાં કૃત્વા નત્વા લિંગં વિસર્જયેત્
ઇતિપ્રોક્તમશેષં ચ શિવપૂજનમાદરાત્

રાત્રાવુદઙ્મુખઃ કુર્યાદ્દેવકાર્યંસદૈવહિ
શિવાર્ચનં સદાપ્યેવંશુચિઃ કુર્યાદુદઙ્મુખઃ

ન પ્રાચીમગ્રતઃ શંભોર્નોદીચીં શક્તિસંહિતાન્
નપ્રતીચીંયતઃ પૃષ્ઠમતોગ્રાહ્યં સમાશ્રયેત્

વિનાભસ્મત્રિપુંડ્રેણ વિના રુદ્રાક્ષમાલયા
બિલ્વપત્રં વિના નૈવ પૂજયેચ્છંકરં બુધઃ

ભસ્માપ્રાપ્તૌમુનિશ્રેષ્ઠાઃ પ્રવૃત્તે શિવપૂજને
તસ્માન્મૃદાપિ કર્તવ્યં લલાટે ચ ત્રિપુણ્ડ્રકમ્