શિવપુરાણ · અધ્યાય 1.22

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે પ્રથમાયાં વિદ્યેશ્વરસંહિતાયાં સાધ્યસાધનખણ્ડે પાર્થિવપૂજનવર્ણનં નામૈકવિંશો ઽધ્યાયઃ
છપ્તેર્ 22
ઋષ્ય ઊચુઃ
અગ્રાહ્યં શિવનૈવેદ્યમિતિ પૂર્વં શ્રુતં વચઃ
બ્રૂહિ તન્નિર્ણયં બિલ્વમાહાત્મ્યમપિ સન્મુને

સૂત ઉવાચ
શૃણુધ્વંમુનયઃસર્વેસાવધાનતયાધુના ॥ શિવ્પ્_1,22. 2અબ્।
સર્વંવદામિસંપ્રીત્યા ધન્યા યૂયં શિવવ્રતાઃ

શિવભક્તઃ શુચિઃ શુદ્ધઃ સદ્વ્રતીદૃઢનિશ્ચયઃ
ભક્ષયેચ્છિવનૈવેદ્યંત્યજેદગ્રાહ્યભાવનામ્

દૃષ્ટ્વાપિ શિવનૈવેદ્યે યાંતિ પાપાનિ દૂરતઃ
ભક્તેતુશિવનૈવેદ્યેપુણ્યાન્યા યાંતિકોટિશઃ

અલં યાગસહસ્રેણાપ્યલં યાગાર્બુદૈરપિ
ભક્ષિતે શિવનૈવેદ્યે શિવસાયુજ્યમાપ્નુયાત્

યદ્ગૃહેશિવનૈવેદ્યપ્રચારોપિપ્રજાયતે
તદ્ગૃહંપાવનંસર્વમન્યપાવનકારણમ્

આગતં શિવનૈવેદ્યં ગૃહીત્વા શિરસામુદા
ભક્ષણીયંપ્રયત્ને ન શિવસ્મરણપૂર્વકમ્

આગતં શિવનૈવેદ્યમન્યદા ગ્રાહ્યમિત્યપિ
વિલંબેપાપસંબંધોભવત્યેવ હિ માનવે

ન યસ્ય શિવનૈવેદ્યગ્રહણેચ્છાપ્રજાયતે
સપાપિષ્ઠોગરિષ્ઠઃસ્યાન્નરકંયાત્યપિધ્રુવમ્

હૃદયે ચન્દ્રકાન્તે ચ સ્વર્ણરૂપ્યાદિનિર્મિતે
શિવદીક્ષાવતાભક્તેનેદંભક્ષ્યમિતીર્યતે

શિવદીક્ષાન્વિતોભક્તો મહાપ્રસાદસંજ્ઞકમ્
સર્વેષામપિ લિંગાનાં નૈવેદ્યં ભક્ષયેચ્છુભમ્

અન્યદીક્ષાયુજાંન્ઃણાંશિવભક્તિરતાત્મનામ્
શૃણુધ્વંનિર્ણયંપ્રીત્યાશિવનૈવેદ્યભક્ષણે

શાલગ્રામોદ્ભવે લિંગે રસલિંગેતથા દ્વિજાઃ
પાષાણે રાજતેસ્વર્ણેસુરસિદ્ધપ્રતિષ્ઠિતે

કાશ્મીરે સ્ફાટિકેરાત્ને જ્યોતિર્લિંગેષુ સર્વશઃ
ચાન્દ્રાયણસમં પ્રોક્તં શંભોર્નૈવેદ્યભક્ષણમ્

બ્રહ્મહાપિ શુચિર્ભૂત્વા નિર્માલ્યંયસ્તુધારયેત્
ભક્ષયિત્વાદ્રુતંતસ્યસર્વપાપં પ્રણશ્યતિ

ચંડાધિકારોયત્રાસ્તિતદ્ભાક્તવ્યંનમાનવૈઃ
ચંડાધિકારોનોયત્રભોક્તવ્યંતચ્ચભક્તિતઃ

બાણલિંગેચલૌહેચસિદ્ધેલિંગેસ્વયંભુવિ
પ્રતિમાસુચસર્વાસુનચંડોધિકૃતોભવેત્

સ્નાપયિત્વાવિધાનેનયોલિંગસ્નાપનોદકમ્
ત્રિઃપિબેત્ત્રિવિધંપાપંતસ્યેહાશુ વિનશ્યતિ

અગ્રાહ્યંશિવનૈવેદ્યં પત્રંપુષ્પંફલંજલમ્
શાલગ્રામશિલાસંગાત્સર્વં યાતિ પવિત્રિતામ્

લોંગોપરિ ચ યદ્દ્રવ્યંતદગ્રાહ્યં મુનીશ્વરાઃ
સુપવિત્રં ચ તજ્જ્ઞેયં યલ્લિંગસ્પર્શબાહ્યતઃ

નૈવેદ્યનિર્ણયઃપ્રોક્ત ઇત્થંવોમુનિસત્તમાઃ
શૃણુધ્વં બિલ્વમાહાત્મ્યં સાવધાનતયા ઽદરાત્

મહાદેવસ્વરૂપોયં બિલ્વોદેવૈરપિસ્તુતિઃ
યથાકથંચિદેતસ્યમહિમાજ્ઞાયતેકથમ્

પુણ્યતીર્થાનિયાવંતિલોકેષુપ્રથિતાન્યપિ
તાનિસર્વાણિતીર્થાનિબિલ્વમૂલેવસંતિહિ

બિલ્વમૂલે મહાદેવં લિંગરૂપિણમવ્યયમ્
યઃ પૂજયતિ પુણ્યાત્મા સ શિવં પ્રાપ્નુયાદ્ધ્રુવમ્

બિલ્વમૂલે જલૈર્યસ્તુ મૂર્ધાનમભિષિંચતિ
સ સર્વતીર્થસ્નાતઃસ્યાત્સ એવ ભુવિ પાવનઃ

એતસ્યબિલ્વમૂલસ્યાથાલવાલમનુત્તમમ્
જલાકુલંમહાદેવોદૃષ્ટ્વાતુષ્ટોભવત્યલમ્

પૂજયેદ્વિલ્વમૂલં યો ગંધપુષ્પાદિભિર્નરઃ
શિવલોકમવાપ્નોતિસંતતિર્વર્ધતે સુખમ્

બિલ્વમૂલે દીપમાલાંયઃ કલ્પયતિ સાદરમ્
સતત્ત્વજ્ઞાનસંપન્નોમહેશાંતર્ગતોભવેત્

બિલ્વશાખાં સમાદાય હસ્તેન નવપલ્લવમ્
ગૃહીત્વાપૂજયેદ્બિલ્વંસચપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

બિલ્વમૂલે શિવરતં ભોજયેદ્યસ્તુ ભક્તિતઃ
એકંવાકોટિગુણિતંતસ્યપુણ્યંપ્રજાયતે

બિલ્વમૂલે ક્ષીરમુક્તમન્નમાજ્યેન સંયુતમ્
યો દદ્યાચ્છિવભક્તાય સ દરિદ્રો ન જાયતે

સાંગોપાંગમિતિ પ્રોક્તં શિવલિંગપ્રપૂજનમ્
પ્રવૃત્તાનાં નિવૃત્તાનાં ભેદતો દ્વિવિધં દ્વિજાઃ

પ્રવૃત્તાનાં પીઠપૂજાં સર્વપૂજાં સમાચરેત્

અભિષેકાન્તે નૈવેદ્યં શાલ્યન્નેન સમાચરેત્
પૂજાન્તે સ્થાપયેલ્લિંગં પુટે શુદ્ધે પૃથગ્ગૃહે

કરપૂજાનિવૃત્તાનાં સ્વભોજ્યં તુ નિવેદયેત્
નિવૃત્તાનાં પરંસૂક્ષ્મં લિંગમેવ વિશિષ્યતે

વિભૂત્યભ્યર્ચનં કુર્યાદ્વિભૂતિં ચ નિવેદયેત્
પૂજાં કૃત્વા તથા લિંગંશિરસાધારયેત્સદા