શિક્ષાસમુચ્ચયકારિકા · શ્લોક 1-20

શિક્ષાસમુચ્ચયકારિકા (શ્સ્ક્)
યદા મમ પરેષાં ચ ભયં દુઃખં ચ ન પ્રિયમ્ ।
તદાત્મનઃ કો વિશેષો યત્તં રક્ષામિ નેતરમ્

દુઃખાન્તં કર્તુકામેન સુખાન્તં ગન્તુમિચ્છતા ।
શ્રદ્ધામૂલં દૃઢીકૃત્ય બોધૌ કાર્યા મતિર્દૃઢા

(શિક્ષાદરો) મહાયાનાદ્બોધિસત્ત્વસ્ય સંવરઃ ।
મર્મસ્થાનાન્યતો વિદ્યાદ્યેનાનાપત્તિકો ભવેત્

આત્મભાવસ્ય ભોગાનાં ત્ર્યધ્વવૃત્તેઃ શુભસ્ય ચ ।
ઉત્સર્ગઃ સર્વસત્ત્વેભ્યસ્તદ્રક્ષા શુદ્ધિવર્ધનમ્

પરિભોગાય સત્ત્વાનામાત્મભાવાદિ દીયતે ।
અરક્ષિતે કુતો ભોગઃ કિ દત્તં યન્ન ભુજ્યતે

તસ્માત્સત્ત્વોપભોગાર્થમાત્મભાવાદિ પાલયેત્ ।
કલ્યાણમિત્રાનુત્સર્ગાત્ સૂત્રાણાં ચ સદેક્ષણાત્

તત્રાત્મભાવે કા રક્ષા યદનર્થવિવર્જનમ્ ।
કેનૈતલ્લભ્યતે સર્વં નિષ્ફલસ્પન્દવર્જનાત્

એતત્સિધ્યેત્સદા સ્મૃત્યા સ્મૃતિસ્તીવ્રાદરાદ્ભવેત્ ।
આદરઃ શમમાહાત્મ્યં જ્ઞાત્વાતાપેન જાયતે

સમાહિતો યથાભૂતં પ્રજાનાતીત્યવદન્મુનિઃ ।
શમાચ્ચ ન ચલેચ્ચિતં બાહ્યચેષ્ટા નિવર્તનાત્

સર્વત્રાપચલો મન્દમતિસ્નિગ્ધાભિભાષણાત્ ।
આવવર્જયેજ્જનં ભવ્યમાદેયશ્ચાપિ જાયતે

અનાદેયં તુ તં લોકઃ પરિભૂય જિનાઙ્કુરમ્ ।
ભસ્મચ્છન્નો યથા વહ્નિઃ પચ્યેત નરકાદિષુ

રત્નમેઘે જિનેનોક્તસ્તેન સઙ્ક્ષેપસંવરઃ ।
યેનાપ્રસાદઃ સત્ત્વાનાં તદ્યત્નેન વિવર્જયેત્

એષા રક્ષાત્મભાવસ્ય ભૈષજ્યવસાનાદિભિઃ ।
આત્મતૃષ્ણોપભોગાત્તુ ક્લિષ્ટાપત્તિઃ પ્રજાયતે

સુકૃટારમ્ભિણા ભાવ્યં માત્રજ્ઞેન ચ સર્વતઃ ।
ઇતિ શિક્ષાપદાદસ્ય ભોગરક્ષા ન દુષ્કરા

સ્વાર્થવિપાક વૈતૃષ્ણ્યાચ્છુભં સંરક્ષિતં ભવેત્ ।
પશ્ચાતાપં ન કુર્વીત ન ચ કૃત્વા પ્રકાશયેત્

લાભસત્કારભીતઃ સ્યાદુન્નતિં વર્જયેત્સદા ।
બોધિસત્ત્વઃ પ્રસન્નઃ સ્યાદ્ધર્મે વિમતિમુત્સૃજેત્

શોધિતસ્યાત્મભાવસ્યભોગઃ પથ્યો ભવિષ્યતિ ।
સમ્યક્સિદ્ધસ્ય ભક્તસ્ય નિષ્કણસ્યેવ દેહિનામ્

તૃણચ્છન્ન યથા શસ્યં રોગૈઃ સીદતિ નૈધતે ।
બુદ્ધાઙ્કુરસ્તથા વૃદ્ધિં ક્લેશચ્છન્નો ન ગચ્છતિ

આત્મભાવસ્ય કા શુદ્ધિઃ પાપક્લેશવિશોધનમ્ ।
સમ્બુદ્ધોત્તયર્થસારેણ યત્નભાવે ત્વપાયગઃ

ક્ષમેત શ્રુતમેષેત સંશ્રયેત વનં તતઃ ।
સામાધાનાય યુજ્યેત ભાવયેદશુભાદિકમ્