શિક્ષાસમુચ્ચય (અન્ય આવૃત્તિ) · ભાગ 241242
પુણ્યં પ્રવર્તતે તસ્માદ્ અનન્તં સત્વધાતુવત્ ॥અયં સ માર્ગપ્રવરઃ ક્ષેમ્âનન્તસુખ્ôત્સવઃ ।
બોધિસત્વમહાસ્âર્થ કલિલપ્રીતિવર્ધનઃ ॥
પાલ્યમાનશ્ ચ સતતં વજ્રપાણ્યાતિયાન્ત્રિકૈઃ ।
મારગુલ્મિકસંત્રાસજનનૈર્ બુદ્ધકિંકરૈઃ ॥સંબુદ્ધરાજતનયા બોધિચિત્તરથસ્થિતાઃ ।
વહન્તે તેન માર્ગેણ સ્તૂયમાનાઃ સુર્âદિભિઃ ॥
તસ્માદ્ આત્મત્વમ્ આરોપ્ય સત્વેષ્વ્ અભ્યાસયોગતઃ ।
પર્âત્મદુષ્ખશાન્ત્યર્થમ્ આત્મ્âદીન્ સર્વથ્ôત્સૃજેત્ ॥તૃષ્ણા પરિગ્રહો યસ્ય તસ્ય દુષ્ખં ન શામ્યતિ ।
પરિણામવિનાશિત્વાત્ સ દુષ્ખજનકો યતઃ ॥લોકે દુષ્ખ્âગ્નિતપ્તે ચ કા રતિઃ સુસુખે ભવેત્ ।
સમન્તાદ્ દહ્યમાનસ્ય નખ્âદાહે ઽપિ કિં સુખમ્ ॥આત્મતૃષ્ણા ચ સર્વેષાં દુષ્ખાણાં મૂલમ્ ઉત્તમં ।
તસ્માન્ નિહન્મિ તામ્ એવ સત્વેભ્યઃ સ્વ્âર્થમ્ ઉત્સૃજન્ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્362 ---> ]
તદ્ અગ્રદૂતી જ્ઞાત્êચ્છા જેતવ્યા સર્વયત્નતઃ ।
આત્મતત્વસ્મૃતિં કૃત્વા પ્રતીત્ય્ôત્પાદચિન્તયા ॥યદ્ ભયાન્ ન્ôત્સૃજામ્ય્ એતત્ તદ્ એવ્âદદતો ભયં ।
પ્રતિક્ષણં હિ યાત્ય્ એવ કાયશ્ ચિત્તં ચ મે યતઃ ॥યદિ નિ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f165અ ---> ]
ત્ય્âપ્ય્ અનિત્યેન નિર્મલા મલવાહિના ।
બોધિઃ કાયેન લભ્યેત નનુ લબ્ધા મય્âઇવ સા ॥એવમ્ આત્માનમ્ ઉત્સૃજ્ય સર્વસત્વ્âર્થમ્ આચરેત્ ।
ભૈષજ્યપ્રતિમાકલ્પો લોકધર્મેષ્વ્ અચિન્તકઃ ॥સર્વસત્વ્âર્થમન્ત્રિત્વે સ્વપ્રજ્ઞાં વિનિયોજયેત્ ।
યુક્ત્યા સંરક્ષ્ય તુ દ્રવ્યં સત્વેષુ વ્ôપયોજયેત્ ॥સ્વકાયે પરકાયે વા યદ્ દુષ્ખં ન્êહ દુષ્ખકૃત્ ।
સત્વાનાં ભોગવિઘ્નત્વાત્ ક્લેશાઃ શોધ્યાઃ પ્રયત્નતઃ ।
લોક્ôપજીવ્યાત્ સત્તીર્થાદ્ [[દોઉબ્ત્]] ભુજઙ્ગકુણપ્êવ ॥પુણ્યક્ષેત્રમ્ ઇદં શુદ્ધં સંપત્સસ્યમહાફલં ।
સુખદુર્ભિક્ષસંતપ્તં જગત્ સંતર્પયિષ્યતિ ॥લાભસત્કારકાય્âદિ ત્યક્તં નનુજને [[દોઉબ્ત્]] મયા ।
કોપઃ કસ્ય્âર્થમ્ અદ્ય્âપિ મૃષા વા તન્ મય્ôદિતમ્ ॥સ્વ્âર્થઘ્નેષુ યદિ દ્વેષઃ કૃપા કુત્ર ભવિષ્યતિ ।
નિર્દયસ્ય્âપિ કઃ કોપઃ પર્âર્થો યદિ નશ્યતિ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્363 ---> ]
આક્રોશ્âદિક્ષમાઃ સત્યમ્ ઇક્ષુકસ્ તૂરિક્âદયઃ ।
સ્વામ્ય્-અસનેન દુર્ન્યસ્તા ન્ôપભોગ્યા ભવન્તિ તે ॥ચિન્તયતિ પ્રતીકારં ન ચ સ્વામિહિત્êચ્છયા ।
ન્âપિ સંચોદયત્ય્ એનં ભોગ્âર્થં ન્ôપયાતિ ચ ॥અનુસ્મૃત્ય્ôપસ્મૃત્ય્âઇતાન્ અકૃષ્ટ્ôપ્તા જિન્âત્મજાઃ ।
નાનાવિષયધાતૂનાં સાર્વ્êન્દ્રિયમહાગદાન્ ॥વિજ્ઞપ્ય સ્મારયિત્વ્âઇતાન્ ક્રુદ્ધાન્ અપ્ય્ ઉપકારિણઃ
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f165બ્ ---> ]
સ્વભાવાત્યક્તમાધુર્યાઃ સુખયન્ત્ય્ એવ દુષ્ખિતાન્ ॥
ધાતવઃ પઞ્ચ ભૂવારિતેજો ઽનિલખસંજ્ઞિતાઃ ।
યાવત્ સત્વાઃ સ્થિતાસ્ તાવત્ સર્વેષામ્ અર્થકારિણઃ ॥સર્વદુશ્ચરિતેન્âઇષાં સત્વ્âર્થાદ્ વિનિવર્તનં ।
એવમ્ એતાન્ કરોમ્ય્ એષ ધાતૂન્ ષડ્ અપિ નિર્વ્યથાન્ ॥યાવદ્ આકાશનિષ્ટસ્ય નિષ્ઠા લોકસ્ય સંભવેત્ ।
તાવત્ સ્થાસ્યામિ લોક્âર્થં કુર્વન્ જ્ઞાનપુરઃસરઃ ॥આત્મ્âચાર્યો ઽનુશિયષ્યાદ્ ધિ સદ્âત્માનં સુશિષ્યવત્ ।
અપૃષ્ટ્વા ચ્âત્મન્âત્માનં બલેન્âરક્ષિતક્રિયઃ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્364 ---> ]
ક્âઇવ મમ દુષ્ખેન દુષ્ખી સ્યાન્ મે ભયાદ્ ભયી ।
તદ્દોષ્âનુશયજ્ઞો વા યથ્âત્મગુરુર્ આત્મનઃ ॥અવિરાગ્ય્- અપલાયી ચ કરુણાવિષયો ઽપિ વા ।
નિત્યસંનિહિતશ્ ચ્âપિ શિષ્ય્âત્મસમઃ કુતઃ ॥ક્લેશ્ôન્મત્તો ઽથ મોહ્âન્ધઃ પ્રપાતબહુલે પથિ ।
સ્ખલન્ પદે પદે શોચ્યઃ પર્âત્મા ચ સર્વદા ॥સ્ખલિત્âન્વેષણં તસ્માત્ સમાનવ્યસનાજ્ જનાત્ ।
ન યુક્તં યુજ્યતે ત્વ્ અત્ર ગુણાન્ દૃષ્ટ્વ્âદ્ભુતં મહત્ ॥ન્âઇકેન શક્યમ્ આદાતું મયા દોષમહ્ôદધિઃ ।
કૃત્યમ્ અન્યૈર્ મમ્âઇવ્âત્ર કો ઽન્યદોષેષુ મ્êક્ષણઃ ॥પરચોદનદક્ષાણામ્ અનધીષ્ટ્ôપકારિણાં ।
વાક્યં મૂર્ધ્ના પ્રતીચ્છામિ સર્વશિષ્યો ભવામ્ય્ અહં ॥સંગ્રામો હિ મમ્âઇકસ્ય બહુભિઃ ક્લેશશત્રુભિઃ ।
તત્ર્âઇકેન રણ્âસક્તમ્ અન્યે નિઘ્ન-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f166અ ---> ]
ન્તિ માં સુખમ્ ॥
તત્ર યઃ પૃષ્ઠતો ભીતિં શ્રાવયેદ્ અન્યતો ઽપિ વા ।
પ્રદ્વિષ્ટો વા પ્રસન્નો વા સમે પ્રાણપ્રદઃ સુહૃત્ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્365 ---> ]
અલિસંહાતનીલેન ચીરભારણભારિણા ।
વિચિત્રસુરભિસ્ફીતપુષ્પશેખરહારિણા ॥યુગપત્ સર્વદિગ્બુદ્ધક્ષેત્રસાગરચારિણા ।
બલિના પ્રતિકાર્યેણ સર્વમાર્âપહારિણા ॥નરકપ્રેતસંતાપપ્રશમ્ôન્મુક્તવારિણા ।
સંસારગહન્âન્તસ્થભવ્યસત્વ્âર્થસારિણા ॥જગન્નેત્ર્ôચ્છવ્ôત્પાદિબલ્âલઙ્કારધારિણા ।
વિદુષા બાલવપુષા લોકવિસ્મયકારિણા ॥મઞ્જુશ્રી સંજ્ઞકં યત્ તત્ પિણ્ડીભૂતં જગદ્ધિતં ।
સર્વેણ્âઇવ્âત્મભાવેન નમસ્ તસ્મૈ પુનઃ પુનઃ ॥
અનેકદુષ્ખસંતપ્તપ્રહ્લાદનમહાહ્રદં ।
ત્રૈલોક્યતૃષ્ણાપાતાલપ્રપૂરણમહ્âમ્બુદમ્ ॥જગદિષ્ટફલસ્ફીતદશદિક્કલ્પપાદપં ।પ્રાર્થિતપ્રાપ્તિસંહૃષ્ટજગન્નેત્ર્ôત્પલ્âર્ચિતં ॥વિસ્મય્ôદ્ગતરોમાઞ્ચૈર્ બોધિસત્વશતૈઃ સ્તુતમ્ ।
મઞ્જુશ્રિયં નમસ્યામિ પ્રણામૈર્ ઉત્તર્ôત્તરૈઃ ॥નિઃશેષદુષ્ખવૈદ્યાય સુખસત્ત્રપ્રદાયિને ।
સર્વ્âકાર્ôપજીવ્યાય મઞ્જુઘોષાય તે નમઃ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્366 ---> ]
ઇતિ જિનતનયાનાં સર્વથ્âત્યદ્ભુતાનાં ચરિતમ્ ઉપનિબ્ધ્ય્ôપાર્જિતં યચ્ છુભં મે ।
ભવતુ સુખમ્ અનન્તં દેહિનાં તેન યાવત્ સુગતપદમ્ અન-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f166અ ---> ]
ન્તવ્યોમસીમ્âધિપત્યં ॥પુણ્યવૃદ્ધિઃ સમાપ્તા ॥
સમાપ્તશ્ ચ્âયં બોધિસત્વવિનયો ઽનેકસૂત્ર્âન્ત્ôદ્ધૃતઃ શિક્ષાસમુચ્ચય્êતિ ॥
મૂળ પાઠ: Śikṣāsamuccaya · Data entry Jens Braarvig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0