શ્વેતાશ્વતરોપનિષદ્ · અધ્યાય 1

કિંકારણં બ્રહ્મ કુતઃ સ્મ જાતા જીવામઃ કેન ક્વ ચ સંપ્રતિષ્ઠાઃ
અધિષ્ઠિતાઃ કેન સુખેતરેષુ વર્તામહે બ્રહ્મવિદો વ્યવસ્થામ્ ॥

કાલઃ સ્વભાવો નિયતિર્ યદૃચ્છા ભૂતાનિ યોનિઃ પુરુષેતિ ચિન્ત્યમ્
સંયોગ એષાં ન ત્વ્ આત્મભાવાદ્ આત્મા હ્ય્ અનીશઃ સુખદુઃખહેતોઃ ॥

તે ધ્યાનયોગાનુગતા અપશ્યન્ દેવાત્મશક્તિં સ્વગુણૈર્ નિગૂઢામ્
યઃ કારણાનિ નિખિલાનિ તાનિ કાલાત્મયુક્તાન્ય્ અધિતિષ્ઠત્ય્ એકઃ ॥

તમ્ એકનેમિં ત્રિવૃતં ષોડશાન્તં શતાર્ધારં વિંશતિપ્રત્યરાભિઃ
અષ્ટકૈઃ ષડ્ભિર્ વિશ્વરૂપૈકપાશં ત્રિમાર્ગભેદં દ્વિનિમિત્તૈકમોહમ્ ॥

પઞ્ચસ્રોતોઽમ્બું પઞ્ચયોન્યુગ્રવક્ત્રાં પઞ્ચપ્રાણોર્મિં પઞ્ચબુદ્ધ્યાદિમૂલાં
પઞ્ચાવર્તાં પઞ્ચદુઃખૌઘવેગાં પઞ્ચાશદ્ભેદાં પઞ્ચપર્વામ્ અધીમઃ ॥

સર્વાજીવે સર્વસંસ્થે બૃહન્તે તસ્મિન્ હંસો ભ્રામ્યતે બ્રહ્મચક્રે
પૃથગ્ આત્માનં પ્રેરિતારં ચ મત્વા જુષ્ટસ્ તતસ્ તેનામૃતત્વમ્ એતિ ॥

ઉદ્ગીતમ્ એતત્ પરમં તુ બ્રહ્મ તસ્મિંસ્ ત્રયં સ્વપ્રતિષ્ઠાક્ષરં ચ
અત્રાન્તરં બ્રહ્મવિદો વિદિત્વા લીના બ્રહ્મણિ તત્પરા યોનિમુક્તાઃ ॥

સંયુક્તમ્ એતત્ ક્ષરમ્ અક્ષરં ચ વ્યક્તાવ્યક્તં ભરતે વિશ્વમ્ ઈશઃ
અનીશશ્ ચાત્મા બધ્યતે ભોક્તૃભાવાજ્ જ્ઞાત્વા દેવં મુચ્યતે સર્વપાશૈઃ ॥

જ્ઞાજ્ઞૌ દ્વાવ્ અજાવ્ ઈશનીશાવ્ અજા હ્ય્ એકા ભોક્તૃભોગાર્થયુક્તા
અનન્તશ્ ચાત્મા વિશ્વરૂપો હ્ય્ અકર્તા ત્રયં યદા વિન્દતે બ્રહ્મમ્ એતત્ ॥

ક્ષરં પ્રધાનમ્ અમૃતાક્ષરં હરઃ ક્ષરાત્માનાવ્ ઈશતે દેવ એકઃ
તસ્યાભિધ્યાનાદ્ યોજનાત્ તત્ત્વભાવાદ્ ભૂયશ્ ચાન્તે વિશ્વમાયાનિવૃત્તિઃ ॥

જ્ઞાત્વા દેવં સર્વપાશાપહાનિઃ ક્ષીનૈઃ ક્લેશૈર્ જન્મમૃત્યુપ્રહાણિઃ
તસ્યાભિધ્યાનાત્ તૃતીયં દેહભેદે વિશ્વૈશ્વર્યં કેવલ આપ્તકામઃ ॥

એતજ્ જ્ઞેયં નિત્યમ્ એવાત્મસંસ્થં નાતઃ પરં વેદિતવ્યં હિ કિંચિત્
ભોક્તા ભોગ્યં પ્રેરિતારં ચ મત્વા સર્વં પ્રોક્તં ત્રિવિધં બ્રહ્મમ્ એતત્ ॥

વહ્નેર્ યથા યોનિગતસ્ય મૂર્તિર્ ન દૃશ્યતે નૈવ ચ લિઙ્ગનાશઃ
સ ભૂય એવેન્ધનયોનિગૃહ્યસ્ તદ્વોભયં વૈ પ્રણવેન દેહે ॥

સ્વદેહમ્ અરણિં કૃત્વા પ્રણવં ચોત્તરારણિં
ધ્યાનનિર્મથનાભ્યાસાદ્ દેવં પશ્યેન્ નિગૂઢવત્ ॥

તિલેષુ તૈલં દધનીવ સર્પિર્ આપઃ સ્રોતઃસ્વ્ અરણીષુ ચાગ્નિઃ
એવમ્ આત્મા આત્મનિ ગૃહ્યતે ઽસૌ સત્યેનૈનં તપસા યો ઽનુપશ્યતિ ॥

સર્વવ્યાપિનમ્ આત્માનં ક્ષીરે સર્પિર્ ઇવાર્પિતમ્
આત્મવિદ્યાતપોમૂલં તદ્ બ્રહ્મોપનિષત્પરં તદ્ બ્રહ્મોપનિષત્પરમ્ ॥