શુક્લયજુર્વેદઃ · અધ્યાય 9

વાજપેય રાજસૂય યજ્ઞાઙ્ગમન્ત્રાઃ। વાજપેયઃ 1-34, રાજસૂયઃ 35-

દેવ સવિતઃ પ્ર સુવ યજ્ઞં પ્ર સુવ યજ્ઞપતિં ભગાય ।
દિવ્યો ગન્ધર્વઃ કેતપૂઃ કેતં નઃ પુનાતુ વાચસ્પતિર્ વાજં નઃ સ્વદતુ સ્વાહા

ધ્રુવસદં ત્વા નૃષદં મનઃસદમ્ ।
ઉપયામગૃહીતોઽસીન્દ્રાય ત્વા જુષ્ટં ગૃહ્ણામિ ।
એષ તે યોનિર્ ઇન્દ્રાય ત્વા જુષ્ટતમમ્ ।
અપ્સુષદં ત્વા ઘૃતસદં વ્યોમસદમ્ ।
ઉપયામગૃહીતોઽસીન્દ્રાય ત્વા જુષ્ટં ગૃહ્ણામિ ।
એષ તે યોનિર્ ઇન્દ્રાય ત્વા જુષ્ટતમમ્ ।
પૃથિવીસદં ત્વાઽન્તરિક્ષસદં દિવિસદં દેવસદં નાકસદમ્ ।
ઉપયામગૃહીતોઽસીન્દ્રાય ત્વા જુષ્ટં ગૃહ્ણામિ ।
એષ તે યોનિર્ ઇન્દ્રાય ત્વા જુષ્ટતમમ્

અપાꣳ રસમ્ ઉદ્વયસꣳ સૂર્યે સન્તꣳ સમાહિતમ્ ।
અપાꣳ રસસ્ય યો રસસ્ તં વો ગૃહ્ણામ્ય્ ઉત્તમમ્ ।
ઉપયામગૃહીતો સીન્દ્રાય ત્વા જુષ્ટં ગૃહ્ણામિ ।
એષ તે યોનિર્ ઇન્દ્રાય ત્વા જુષ્ટતમમ્

ગ્રહા ઽ ઊર્જાહુતયો વ્યન્તો વિપ્રાય મતિમ્ ।
તેષાં વિશિપ્રિયાણાં વો ઽ હમ્ ઇષમૂર્જꣳ સમ્ અગ્રભમ્ ।
ઉપયામગૃહીતો ઽસીન્દ્રાય ત્વા જુષ્ટં ગૃહ્ણામિ ।
એષ તે યોનિર્ ઇન્દ્રાય ત્વા જુષ્ટતમમ્ ।
સમ્પૃચૌ સ્થઃ સં મા ભદ્રેણ પૃઙ્ક્તમ્ ।
વિપૃચૌ સ્થો વિ મા પાપ્મના પૃઙ્ક્તમ્

ઇન્દ્રસ્ય વજ્રો ઽસિ વાજસાસ્ ત્વયાઽયમ્ વાજꣳ સેત્ ।
વાજસ્ય નુ પ્રસવે માતરં મહીમ્ અદિતિં નામ વચસા કરામહે ।
યસ્યામ્ ઇદં વિશ્વં ભુવનમ્ આવિવેશ તસ્યાં નો દેવઃ સવિતા ધર્મ સાવિષત્

અપ્સ્વ્ અન્તર્ અમૃતમ્ અપ્સુ ભેષજમ્ અપામ્ ઉત પ્રશસ્તિષ્વ્ અશ્વા ભવત વાજિનઃ ।
દેવીર્ આપો યો વ ઽ ઊર્મિઃ પ્રતૂર્તિઃ કકુન્માન્ વાજસાસ્ તેનાયં વાજꣳ સેત્

વાતો વા મનો વા ગન્ધર્વાઃ સપ્તવિꣳશતિઃ ।
તે ઽ અગ્રેઽ શ્વમ્ અયુઞ્જꣳસ્ તે ઽ અસ્મિન્ જવમ્ આદધુઃ

વાતરꣳહા ભવ વાજિન્ યુજ્યમાન ઽ ઇન્દ્રસ્યેવ દક્ષિણઃ શ્રિયૈધિ ।
યુઞ્જન્તુ ત્વા મરુતો વિશ્વવેદસ ઽ આ તે ત્વષ્ટા પત્સુ જવં દધાતુ

જવો યસ્ તે વાજિન્ નિહિતો ગુહા યઃ શ્યેને પરીત્તો ઽ અચરચ્ ચ વાતે ।
તેન નો વાજિન્ બલવાન્ બલેન વાજજિચ્ ચ ભવ સમને ચ પારયિષ્ણુઃ ।
વાજિનો વાજજિતો વાજꣳ સરિષ્યન્તો બૃહસ્પતેર્ ભાગમ્ અવ જિઘ્રત

દેવસ્યાહꣳ સવિતુઃ સવે સત્યસવસો બૃહસ્પતેર્ ઉત્તમં નાકꣳ રુહેયમ્ ।
દેવસ્યાહꣳ સવિતુઃ સવે સત્યસવસ ઇન્દ્રસ્યોત્તમં નાકꣳ રુહેયમ્ ।
દેવસ્યાહꣳ સવિતુઃ સવે સત્યપ્રસવસો બૃહસ્પતેર્ ઉત્તમં નાકમ્ અરુહમ્ ।
દેવસ્યાહꣳ સવિતુઃ સવે સત્યપ્રસવસ ઽ ઇન્દ્રસ્યોત્તમં નાકમ્ અરુહમ્

બૃહસ્પતે વાજં જય બૃહસ્પતયે વાચં વદત બૃહસ્પતિં વાજં જાપયત ।
ઇન્દ્ર વાજં જયેન્દ્રાય વાચં વદતેન્દ્રં વાજં જાપયત

એષા વઃ સા સત્યા સંવાગ્ અભૂદ્ યયા બૃહસ્પતિં વાજમ્ અજીજપતાજીજપત બૃહસ્પતિં વાજં વનસ્પતયો વિ મુચ્યધ્વમ્ ।
એષા વઃ સા સત્યા સંવાગ્ અભૂદ્ યયેન્દ્રં વાજમ્ અજીજપતાજીજપતેન્દ્રં વાજં વનસ્પતયો વિ મુચ્યધ્વમ્

દેવસ્યાહꣳ સવિતુઃ સવે સત્યપ્રસવસો બૃહસ્પતેર્ વાજજિતો વાજં જેષમ્ ।
વાજિનો વાજજિતોઽધ્વન સ્કભ્નુવન્તો યોજના મિમાનાઃ કાષ્ઠાં ગચ્છત

એષ સ્ય વાજી ક્ષિપણિં તુરણ્યતિ ગ્રીવાયાં બદ્ધો ઽ અપિકક્ષ આસનિ ।
ક્રતું દધિક્રા ઽ અનુ સꣳસનિષ્યદત્ પથામ્ અઙ્કાꣳસ્ય્ અન્વ્ આપનીફણત્ સ્વાહા

ઉત સ્માસ્ય દ્રવતસ્ તુરણયતઃ પર્ણં ન વેર્ અનુ વાતિ પ્રગર્ધિનઃ ।
શ્યેનસ્યેવ ધ્રજતો ઽ અઙ્કસં પરિ દધિક્રાવ્ણઃ સ હોર્જા તરિત્રઃ સ્વાહા

શં નો ભવન્તુ વાજિનો હવેષુ દેવતાતા મિતદ્રવઃ સ્વર્કાઃ ।
જમ્ભયન્તો હિં વૃકꣳ રક્ષાસિ સનેમ્ય્ અસ્મદ્ યુયવન્ન્ અમીવાઃ

તે નો ઽ અર્વન્તો હવનશ્રુતો હવં વિશ્વે શૃણ્વન્તુ વાજિનો મિતદ્રવઃ ।
સહસ્રસા મેધસાતા સનિષ્યવો મહો યે ધનꣳ સમિથેષુ જભ્રિરે

વાજે-વાજે ઽવત વાજિનો નો ધનેષુ વિપ્રા ઽ અમૃતા ઽ ઋતજ્ઞાઃ ।
અસ્ય મધ્વઃ પિબત માદયધ્વં તૃપ્તા યાત પથિભિર્ દેવયાનૈઃ

આ મા વાજસ્ય પ્રસવો જગમ્યાદ્ એમે દ્યાવાપૃથિવી વિશ્વરૂપે ।
આ મા ગન્તાં પિતરા માતરા ચા મા સોમો ઽ અમૃતત્વેન ગમ્યાત્ ।
વાજિનો વાજજિતો વાજꣳ સસૃવાꣳસો બૃહસ્પતેર્ ભાગમ્ અવ જિઘ્રત નિમૃજાનાઃ

આપયે સ્વાહા ।
સ્વાપયે સ્વાહા ।
ઽઅપિજાય સ્વાહા ।
ક્રતવે સ્વાહા ।
વસવે સ્વાહા ।
ઽઅહર્પતયે સ્વાહા ।
ઽઅહ્ને મુગ્ધાય સ્વાહા ।
મુગ્ધાય વૈનꣳશિનાય સ્વાહા ।
વિનꣳશિન ઽ આન્ત્યાયનાય સ્વાહા ।
ઽઽઅન્ત્યાય ભૌવનાય સ્વાહા ।
ભુવનસ્ય પતયે સ્વાહા ।
ઽઅધિપતયે સ્વાહા

આયુર્ યજ્ઞેન કલ્પતામ્ ।
પ્રાણો યજ્ઞેન કલ્પતામ્ ।
ચક્ષુર્ યજ્ઞેન કલ્પતામ્ ।
શ્રોત્રં યજ્ઞેન કલ્પતામ્ ।
પૃષ્ઠં યજ્ઞેન કલ્પતામ્ ।
યજ્ઞો યજ્ઞેન કલ્પતામ્ ।
પ્રજાપતેઃ પ્રજા ઽ અભૂમ ।
સ્વર્દેવા ઽ અગન્મ ।
અમૃતા ઽ અભૂમ

અસ્મે વો ઽ અસ્ત્વ્ ઇન્દ્રિયમ્ અસ્મે નૃમ્ણમ્ ઉત ક્રતુર્ અસ્મે વર્ચાꣳસિ સન્તુ વઃ ।
નમો માત્રે પૃથિવ્યૈ નમો માત્રે પૃથિવ્યૈ ।
ઽઇયં તે રાટ્ ।
યન્તાસિ યમનો ધ્રુવો ઽસિ ધરુણઃ કૃષ્યૈ ત્વા ક્ષેમાય ત્વા રય્યૈ ત્વા પોષાય ત્વા

વાજસ્યેમં પ્રસવઃ સુષુવે ઽગ્રે સોમꣳ રાજાનમ્ ઓષધીષ્વ્ અપ્સુ ।
તા ઽ અસ્મભ્યં મધુમતીર્ ભવન્તુ વયꣳ રાષ્ટ્રે જાગૃયામ પુરોહિતાઃ સ્વાહા

વાજસ્યેમાં પ્રસવઃ શિશ્રિયે દિવમ્ ઇમા ચ વિશ્વા ભુવનાનિ સમ્રાટ્ ।
અદિત્સન્તં દાપયતિ પ્રજાનન્ સ નો રયિꣳ સર્વવીરં નિ યચ્છતુ સ્વાહા

વાજસ્ય નુ પ્રસવ આબભૂવેમા ચ વિશ્વા ભુવનાનિ સર્વતઃ ।
સનેમિ રાજા પરિયાતિ વિદ્વાન્ પ્રજાં પુષ્ટિં વર્ધયમાનો ઽ અસ્મે સ્વાહા

સોમꣳ રાજાનમવસેઽગ્નિમન્વારભામહે।
આદિત્યાન્ વિષ્ણુꣳ સૂર્યં બ્રહ્માણં ચ બૃહસ્પતિꣳ સ્વાહા

અર્યમણં બૃહસ્પતિમ્ ઇન્દ્રં દાનાય ચોદય ।
વાચં વિષ્ણુꣳ સરસ્વતી સવિતારં ચ વાજિનꣳ સ્વાહા

અગ્ને ઽ અચ્છાવદેહ નઃ પ્રતિ નઃ સુમના ભવ ।
પ્ર નો યચ્છ સહસ્રજિત્ત્વꣳ હિ ધનદા ઽ અસિ સ્વાહા

પ્ર નો યચ્છત્વ્ અર્યમા પ્ર પૂષા પ્ર બૃહસ્પતિઃ ।
પ્ર વાગ્ દેવી દદાતુ નઃ સ્વાહા

દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવે ઽશ્વિનોર્ બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યામ્ ।
સરસ્વત્યૈ વાચો યન્તુર્ યન્ત્રિયે દધામિ બૃહસ્પતેષ્ ટ્વા સામ્રાજ્યેનાભિ ષિઞ્ચામ્ય્ અસૌ

અગ્નિર્ એકાક્ષરેણ પ્રાણમ્ ઉદ્ અજયત્ તમ્ ઉજ્ જેષમ્ ।
અશ્વિનૌ દ્વ્યક્ષરેણ દ્વિપદો મનુષ્યાન્ ઉદ્ અજયતાં તાન્ ઉજ્ જેષમ્ ।
વિષ્ણુસ્ ત્ર્યક્ષરેણ ત્રીꣳલ્ લોકાન્ ઉદ્ અજયત્ તાન્ ઉજ્ જેષમ્ ।
સોમશ્ ચતુરક્ષરેણ ચતુષ્પદઃ પશૂન્ ઉદ્ અજયત્ તાન્ ઉજ્ જેષમ્

પૂષા પઞ્ચાક્ષરેણ પઞ્ચ દિશ ઽ ઉદ્ અજયત્ તા ઽ ઉજ્ જેષમ્ ।
સવિતા ષડક્ષરેણ ષડ્ ઋતૂન્ ઉદ્ અજયત્ તાન્ ઉજ્ જેષમ્ ।
મરુતઃ સપ્તાક્ષરેણ સપ્ત ગ્રામ્યાન્ પશૂન્ ઉદ્ અજયꣳસ્ તાન્ ઉજ્ જેષમ્ ।
બૃહસ્પતિર્ અષ્ટાક્ષરેણ ગાયત્રીમ્ ઉદ્ અજયત્ તામ્ ઉજ્ જેષમ્

મિત્રો નવાક્ષરેણ ત્રિવૃતꣳ સ્તોમમ્ ઉદ્ અજયત્ તમ્ ઉજ્ જેષમ્ ।
વરુણો દશાક્ષરેણ વિરાજમ્ ઉદ્ અજયત્ તામ્ ઉજ્ જેષમ્ ।
ઇન્દ્ર ઽ એકાદશાક્ષરેણ ત્રિષ્ટુભમ્ ઉદ્ અજયત્ તામ્ ઉજ્ જેષમ્ ।
વિશ્વે દેવા દ્વાદશાક્ષરેણ જગતીમ્ ઉદ્ અજયꣳસ્ તામ્ ઉજ્ જેષમ્

વસવસ્ ત્રયોદશાક્ષરેણ ત્રયોદશꣳ સ્તોમમ્ ઉદ્ અજયꣳસ્ તમ્ ઉજ્ જેષમ્ ।
રુદ્રાશ્ ચતુર્દશાક્ષરેણ ચતુર્દશꣳ સ્તોમમ્ ઉદ્ અજયꣳસ્ તમ્ ઉજ્ જેષમ્ ।
આદિત્યાઃ પઞ્ચદશાક્ષરેણ પઞ્ચદશꣳ સ્તોમમ્ ઉદ્ અજયꣳસ્ તમ્ ઉજ્ જેષમ્ ।
અદિતિઃ ષોડશાક્ષરેણ ષોડશꣳ સ્તોમમ્ ઉદ્ અજયત્ તમ્ ઉજ્ જેષમ્ ।
પ્રજાપતિઃ સપ્તદશાક્ષરેણ સપ્તદશꣳ સ્તોમમ્ ઉદ્ અજયત્ તમ્ ઉજ્ જેષમ્

એષ તે નિરૃતે ભાગસ્ તં જુષસ્વ સ્વાહા ।
ઽઅગ્નિનેત્રેભ્યો દેવેભ્યઃ પુરઃસદ્ભ્યઃ સ્વાહા ।
યમનેત્રેભ્યો દેવેભ્યો દક્ષિણાસદ્ભ્યઃ સ્વાહા ।
વિશ્વદેવનેત્રેભ્યો દેવેભ્યો પશ્ચાત્સદ્ભ્યઃ સ્વાહા ।
મિત્રાવરુણનેત્રેભ્યો વા મરુન્નેત્રેભ્યો વા દેવેભ્ય ઽ ઉત્તરાસદ્ભ્યઃ સ્વાહા ।
સોમનેત્રેભ્યો દેવેભ્યો ઽ ઉપરિસદ્ભ્યો દુવસ્વદ્ભ્યઃ સ્વાહા

યે દેવા ઽ અગ્નિનેત્રાઃ પુરઃસદસ્ તેભ્યઃ સ્વાહા ।
યે દેવા યમનેત્રા દક્ષિણાસદસ્ તેભ્યઃ સ્વાહા ।
યે દેવા વિશ્વદેવનેત્રાઃ પશ્ચાત્સદસ્ તેભ્યઃ સ્વાહા ।
યે દેવા મિત્રાવરુણનેત્રા વા મરુન્નેત્રા વોત્તરાસદસ્ તેભ્યઃ સ્વાહા ।
યે દેવાઃ સોમનેત્રા ઽ ઉપરિસદો દુવસ્વન્તસ્ તેભ્યઃ સ્વાહા

અગ્ને સહસ્વ પૃતના ઽ અભિમાતીર્ અપાસ્ય ।
દુષ્ટરસ્ તરન્ન્ અરાતીર્ વર્ચો ધા યજ્ઞવાહસિ

દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવે ઽશ્વિનોર્ બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યામ્ ।
ઉપાꣳશોર્ વીર્યેણ જુહોમિ હતꣳ રક્ષઃ સ્વાહા ।
રક્ષસાં ત્વા વધાય ।
અવધિષ્મ રક્ષોઽ વધિષ્મામુમ્ અસૌ હતઃ

સવિતા ત્વા સવાનાꣳ સુવતામ્ અગ્નિર્ ગૃહપતીના સોમો વનસ્પતીનામ્ ।
બૃહસ્પતિર્ વાચ ઽ ઇન્દ્રો જ્યૈષ્ઠ્યાય રુદ્રઃ પશુભ્યો મિત્રઃ સત્યો વરુણો ધર્મપતીનામ્

ઇમં દેવા ઽઅસપત્નꣳ સુવધ્વં મહતે ક્ષત્રાય મહતે જ્યૈષ્ઠ્યાય મહતે જાનરાજ્યાયેન્દ્રસ્યેન્દ્રિયાય ।
ઇમમ્ અમુષ્ય પુત્રમ્ અમુષ્યૈ પુત્રમ્ અસ્યૈ વિશ ઽ એષ વો ઽમી રાજા સોમો સ્માકં બ્રાહ્મણાના રાજા ॥