શુક્લયજુર્વેદઃ · અધ્યાય 16

શતરુદ્રિય વીડિયો
શ્રવ્ય સઞ્ચિકા

અધ્યાય 16 રુદ્ર સૂક્તમ્
અગ્નિચયને રુદ્રઃ

નમસ્ તે રુદ્ર મન્યવ ઽ ઉતો ત ઽ ઇષવે નમઃ ।
બાહુભ્યામ્ ઉત તે નમઃ

યા તે રુદ્ર શિવા તનૂર્ અઘોરાપાપકાશિની ।
તયા નસ્ તન્વા શંતમયા ગિરિશન્તાભિ ચાકશીહિ

યામ્ ઇષું ગિરિશન્ત હસ્તે બિભર્ષ્ય્ અસ્તવે ।
શિવાં ગિરિત્ર તાં કુરુ મા હિꣳસીઃ પુરુષં જગત્

શિવેન વચસા ત્વા ગિરિશાચ્છા વદામસિ ।
યથા નઃ સર્વમ્ ઇજ્ જગદ્ અયક્ષ્મꣳ સુમના ઽ અસત્

અધ્ય્ અવોચદ્ અધિવક્તા પ્રથમો દૈવ્યો ભિષક્ ।
અહીꣳશ્ ચ સર્વાન્ જમ્ભયન્ત્ સર્વાશ્ ચ યાતુધાન્યો ઽધરાચીઃ પરા સુવ

અસૌ યસ્ તામ્રો ઽ અરુણ ઽ ઉત બભ્રુઃ સુમઙ્ગલઃ ।
યે ચૈનꣳ રુદ્રા ઽ અભિતો દિક્ષુ શ્રિતાઃ સહસ્રશો વૈષાꣳ હેડ ઽ ઈમહે

અસૌ યો ઽવસર્પતિ નીલગ્રીવો વિલોહિતઃ ।
ઉતૈનં ગોપા ઽ અદૃશ્રન્ન્ અદૃશ્રન્ન્ ઉદહાર્યઃ સ દૃષ્ટો મૃડયાતિ નઃ

નમો ઽસ્તુ નીલગ્રીવાય સહસ્રાક્ષાય મીઢુષે ।
અથો યે ઽ અસ્ય સત્વાનો ઽહં તેભ્યો ઽકરં નમઃ

પ્ર મુઞ્ચ ધન્વનસ્ ત્વમ્ ઉભયોર્ આર્ત્ન્યોર્ જ્યામ્ ।
યાશ્ ચ તે હસ્ત ઽ ઇષવઃ ઽ પરા તા ભગવો વપ

વિજ્યં ધનુઃ કપર્દિનો વિશલ્યો વાણવાꣳ૨ઽ ઉત ।
અનેશન્ન્ અસ્ય યાઽઇષવ ઽઆભુર્ અસ્ય નિષઙ્ગધિઃ

યા તે હેતિર્ મીઢુષ્ટમ હસ્તે બભૂવ તે ધનુઃ ।
તયાસ્માન્ વિશ્વતસ્ ત્વમ્ અયક્ષ્મયા પરિ ભુજ

પરિ તે ધન્વનો હેતિર્ અસ્માન્ વૃણક્તુ વિશ્વતઃ ।
અથો ય ઽઇષુધિસ્ તવારે ઽ અસ્મિન્ નિ ધેહિ તમ્

અવતત્ય ધનુષ્ ટ્વꣳ સહસ્રાક્ષ શતેષુધે ।
નિશીર્ય શલ્યાનાં મુખા શિવો નઃ સુમના ભવ

નમસ્ ત ઽ આયુધાયાનાતતાય ધૃષ્ણવે ।
ઉભાભ્યામ્ ઉત તે નમો બાહુભ્યાં તવ ધન્વને

મા નો મહાન્તમ્ ઉત મા નો ઽ અર્ભકં મા ન ઽ ઉક્ષન્તમ્ ઉત મા ન ઽ ઉક્ષિતમ્ ।
મા નો વધીઃ પિતરં મોત માતરં મા નઃ પ્રિયાસ્ તન્વો રુદ્ર રીરિષઃ

મા નસ્ તોકે તનયે મા ન ઽ આયુષિ મા નો ગોષુ મા નો ઽ અશ્વેષુ રીરિષઃ ।
મા નો વીરાન્ રુદ્ર ભામિનો વધીર્ હવિષ્મન્તઃ સદમ્ ઇત્ ત્વા હવામહે

નમો હિરણ્યબાહવે સેનાન્યે દિશાં ચ પતયે નમો નમો વૃક્ષેભ્યો હરિકેશેભ્યઃ પશૂનાં પતયે નમો નમઃ શષ્પિઞ્જરાય ત્વિષીમતે પથીનાં પતયે નમો નમો હરિકેશાયોપવીતિને પુષ્ટાનાં પતયે નમઃ

નમો બભ્લુશાય વ્યાધિને ઽન્નાનાં પતયે નમો નમો ભવસ્ય હેત્યૈ જગતાં પતયે નમો નમો રુદ્રાયાતતાયિને ક્ષેત્રાણાં પતયે નમો નમઃ સૂતાયાહન્ત્યૈ વનાનાં પતયે નમઃ

નમો રોહિતાય સ્થપતયે વૃક્ષાણાં પતયે નમો નમો ભુવન્તયે વારિવસ્કૃતાયૌષધીનાં પતયે નમો નમો મન્ત્રિણે વાણિજાય કક્ષાણાં પતયે નમો નમ ઽ ઉચ્ચૈર્ઘોષાયાક્રન્દયતે પત્તીનાં પતયે નમઃ

નમઃ કૃત્સ્નાયતયા ધાવતે સત્વનાં પતયે નમો નમઃ સહમાનાય નિવ્યાધિનઽ આવ્યાધિનીનાં પતયે નમો નમો નિષઙ્ગિણે કકુભાય સ્તેનાનાં પતયે નમો નમો નિચેરવે પરિચરાયારણ્યાનાં પતયે નમઃ

નમો વઞ્ચતે પરિવઞ્ચતે સ્તાયૂનાં પતયે નમો નમો નિષઙ્ગિણ ઽ ઇષુધિમતે તસ્કરાણાં પતયે નમો નમઃ સૃકાયિભ્યો જિઘાꣳસદ્ભ્યો મુષ્ણતાં પતયે નમો નમો ઽસિમદ્ભ્યો નક્તં ચરદ્ભ્યો વિકૃન્તાનાં પતયે નમઃ

નમ ઽ ઉષ્ણીષિણે ગિરિચરાય કુલુઞ્ચાનાં પતયે નમો નમ ઽ ઇષુમદ્ભ્યો ધન્વાયિભ્યશ્ ચ વો નમો નમ ઽ આતન્વાનેભ્યઃ પ્રતિદધાનેભ્યશ્ ચ વો નમો નમ ઽ આયચ્છદ્ભ્યો સ્યદ્ભ્યશ્ ચ વો નમઃ

નમો વિસૃજદ્ભ્યો વિધ્યદ્ભ્યશ્ ચ વો નમો નમઃ સ્વપદ્ભ્યો જાગ્રદ્ભ્યશ્ ચ વો નમો નમઃ શયાનેભ્ય ઽ આસીનેભ્યશ્ ચ વો નમો નમસ્ તિષ્ઠદ્ભ્યો ધાવદ્ભ્યશ્ ચ વો નમઃ

નમઃ સભાભ્યઃ સભાપતિભ્યશ્ ચ વો નમો નમો ઽશ્વેભ્યો ઽશ્વપતિભ્યશ્ ચ વો નમો નમ ઽ આવ્યાધિનીભ્યો વિવિધ્યન્તીભ્યશ્ ચ વો નમો નમ ઽ ઉગણાભ્યસ્ તૃꣳહતીભ્યશ્ ચ વો નમઃ

નમો ગણેભ્યો ગણપતિભ્યશ્ ચ વો નમો નમો વ્રાતેભ્યો વ્રાતપતિભ્યશ્ ચ વો નમો નમો ગૃત્સેભ્યો ગૃત્સપતિભ્યશ્ ચ વો નમો નમો વિરૂપેભ્યો વિશ્વરૂપેભ્યશ્ ચ વો નમઃ

નમઃ સેનાભ્યઃ સેનાનિભ્યશ્ ચ વો નમો નમો રથિભ્યો ઽ અરથેભ્યશ્ ચ વો નમો નમઃ ક્ષત્તૃભ્યઃ સંગ્રહીતૃભ્યશ્ ચ વો નમો નમો મહદ્ભ્યો ઽ અર્ભકેભ્યશ્ ચ વો નમઃ

નમસ્ તક્ષભ્યો રથકારેભ્યશ્ ચ વો નમો નમઃ કુલાલેભ્યઃ કર્મારેભ્યશ્ ચ વો નમો નમો નિષાદેભ્યઃ પુઞ્જિષ્ઠેભ્યશ્ ચ વો નમો નમઃ શ્વનિભ્યો મૃગયુભ્યશ્ ચ વો નમઃ

નમઃ શ્વભ્યઃ શ્વપતિભ્યશ્ ચ વો નમો નમો ભવાય ચ રુદ્રાય ચ નમઃ શર્વાય ચ પશુપતયે ચ નમો નીલગ્રીવાય ચ શિતિકણ્ઠાય ચ

નમઃ કપર્દિને ચ વ્યુપ્તકેશાય ચ નમઃ સહસ્રાક્ષાય ચ શતધન્વને ચ નમો ગિરિશયાય ચ શિપિવિષ્ટાય ચ નમો મીઢુષ્ટમાય ચેષુમતે ચ

નમો હ્રસ્વાય ચ વામનાય ચ નમો બૃહતે ચ વર્ષીયસે ચ નમો વૃદ્ધાય ચ સવૃધે ચ નમો ઽગ્ર્યાય ચ પ્રથમાય ચ

નમ ઽ આશવે ચાજિરાય ચ નમઃ શીઘ્ર્યાય ચ શીભ્યાય ચ નમ ઽ ઊર્મ્યાય ચાવસ્વન્યાય ચ નમો નાદેયાય ચ દ્વીપ્યાય ચ

નમો જ્યેષ્ઠાય ચ કનિષ્ઠાય ચ નમઃ પૂર્વજાય ચાપરજાય ચ નમો મધ્યમાય ચાપગલ્ભાય ચ નમો જઘન્યાય ચ બુધ્ન્યાય ચ

નમઃ સોભ્યાય ચ પ્રતિસર્યાય ચ નમો યામ્યાય ચ ક્ષેમ્યાય ચ નમઃ શ્લોક્યાય ચાવસાન્યાય ચ નમ ઽ ઉર્વર્યાય ચ ખલ્યાય ચ

નમો વન્યાય ચ કક્ષ્યાય ચ નમઃ શ્રવાય ચ પ્રતિશ્રવાય ચ નમ ઽ આશુષેણાય ચાશુરથાય ચ નમઃ શૂરાય ચાવભેદિને ચ

નમો બિલ્મિને ચ કવચિને ચ નમો વર્મિણે ચ વરૂથિને ચ નમઃ શ્રુતાય ચ શ્રુતસેનાય ચ નમો દુન્દુભ્યાય ચાહનન્યાય ચ

નમો ધૃષ્ણવે ચ પ્રમૃશાય ચ નમો નિષઙ્ગિણે ચેષુધિમતે ચ નમસ્ તીક્ષ્ણેષવે ચાયુધિને ચ નમઃ સ્વાયુધાય ચ સુધન્વને ચ

નમઃ સ્રુત્યાય ચ પથ્યાય ચ નમઃ કાટ્યાય ચ નીપ્યાય ચ નમઃ કુલ્યાય ચ સરસ્યાય ચ નમો નાદેયાય ચ વૈશન્તાય ચ

નમઃ કૂપ્યાય ચાવટ્યાય ચ નમો વીધ્ર્યાય ચાતપ્યાય ચ નમો મેધ્યાય ચ ચ વિદ્યુત્યાય નમો વર્ષ્યાય ચાવર્ષ્યાય ચ

નમો વાત્યાય ચ રેષ્મ્યાય ચ નમો વાસ્તવ્યાય ચ વાસ્તુપાય ચ નમઃ સોમાય ચ રુદ્રાય ચ નમસ્ તામ્રાય ચારુણાય ચ

નમઃ શંગવે ચ પશુપતયે ચ નમ ઽ ઉગ્રાય ચ ભીમાય ચ નમોઽગ્રેવધાય ચ દૂરેવધાય ચ નમો હન્ત્રે ચ હનીયસે ચ નમો વૃક્ષેભ્યો હરિકેશેભ્યો નમસ્ તારાય

નમઃ શમ્ભવાય ચ મયોભવાય ચ નમઃ શંકરાય ચ મયસ્કરાય ચ નમઃ શિવાય ચ શિવતરાય ચ

નમઃ પાર્યાય ચાવાર્યાય ચ નમઃ પ્રતરણાય ચોત્તરણાય ચ નમસ્ તીર્થ્યાય ચ કૂલ્યાય ચ નમઃ શષ્પ્યાય ચ ફેન્યાય ચ

નમઃ સિકત્યાય ચ પ્રવાહ્યાય ચ નમઃ કિꣳશિલાય ચ ક્ષયણાય ચ નમઃ કપર્દિને ચ પુલસ્તયે ચ નમ ઽ ઇરિણ્યાય ચ પ્રપથ્યાય ચ

નમો વ્રજ્યાય ચ ગોષ્ઠ્યાય ચ નમસ્ તલ્પ્યાય ચ ગેહ્યાય ચ નમો હૃદય્યાય ચ નિવેષ્યાય ચ નમઃ કાટ્યાય ચ ગહ્વરેષ્ઠાય ચ

નમઃ શુષ્ક્યાય ચ હરિત્યાય ચ નમઃ પાꣳસવ્યાય ચ રજસ્યાય ચ નમો લોપ્યાય ચોલપ્યાય ચ નમ ઽ ઊર્વ્યાય ચ સૂર્વ્યાય ચ

નમઃ પર્ણાય ચ પર્ણશદાય ચ નમ ઽ ઉદ્ગુરમાણાય ચાભિઘ્નતે ચ નમ ઽ આખિદતે ચ પ્રખિદતે ચ નમ ઽ ઇષુકૃદ્ભ્યો ધનુષ્કૃદ્ભ્યસ્ ચ વો નમો નમો વઃ કિરિકેભ્યો દેવાનાꣳ હૃદયેભ્યો નમો વિચિન્વત્કેભ્યો નમો વિક્ષિણત્કેભ્યો નમ ઽ આનિર્હતેભ્યઃ

દ્રાપે ઽ અન્ધસસ્ પતે દરિદ્ર નીલલોહિત ।
આસાં પ્રજાનામ્ એષાં પશૂનાં મા ભેર્ મા રોઙ્ મો ચ નઃ કિં ચનામમત્

ઇમા રુદ્રાય તવસે કપર્દિને ક્ષયદ્વીરાય પ્ર ભરામહે મતીઃ ।
યથા શમ્ અસદ્ દ્વિપદે ચતુષ્પદે વિશ્વં પુષ્ટં ગ્રામે ઽ અસ્મિન્ન્ અનાતુરમ્

યા તે રુદ્ર શિવા તનૂઃ શિવા વિશ્વાહા ભેષજી ।
શિવા રુતસ્ય ભેષજી તયા નો મૃડ જીવસે

પરિ નો રુદ્રસ્ય હેતિર્ વૃણક્તુ પરિ ત્વેષસ્ય દુર્મતિર્ અઘાયોઃ ।
અવ સ્થિરા મઘવદ્ભ્યસ્ તનુષ્વ મીઢ્વસ્ તોકાય તનયાય મૃડ

મીઢુષ્ટમ શિવતમ શિવો નઃ સુમના ભવ ।
પરમે વૃક્ષ ઽ આયુધં નિધાય કૃત્તિં વસાન ઽ આ ચર પિનાકં બિભ્રદ્ આ ગહિ

વિકિરિદ્ર વિલોહિત નમસ્ તે ઽ અસ્તુ ભગવઃ ।
યાસ્ તે સહસ્રꣳ હેતયો ઽન્યમ્ અસ્મન્ નિ વપન્તુ તાઃ

સહસ્રાણિ સહસ્રશો બાહ્વોસ્ તવ હેતયઃ ।
તાસામ્ ઈશાનો ભગવઃ પરાચીના મુખા કૃધિ

અસંખ્યાતા સહસ્રાણિ યે રુદ્રા ઽ અધિ ભૂમ્યામ્ ।
તેષાꣳ સહસ્રયોજનેઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ

અસ્મિન્ મહત્ય્ અર્ણવે ઽન્તરિક્ષે ભવા ઽ અધિ ।
તેષાꣳ સહસ્રયોજનેઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ

નીલગ્રીવાઃ શિતિકણ્ઠા દિવꣳ રુદ્રા ઽ ઉપશ્રિતાઃ ।
તેષાꣳ સહસ્રયોજનેઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ

નીલગ્રીવાઃ શિતિકણ્ઠાઃ શર્વા ઽ અધઃ ક્ષમાચરાઃ ।
તેષાꣳ સહસ્રયોજને ઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ

યે વૃક્ષેષુ શષ્પિઞ્જરા નીલગ્રીવા વિલોહિતાઃ ।
તેષાꣳ સહસ્રયોજને ઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ

યે ભૂતાનામ્ અધિપતયો વિશિખાસઃ કપર્દિનઃ ।
તેષાꣳ સહસ્રયોજને ઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ

યે પથાં પથિરક્ષસ ઽ ઐલબૃદા ઽ આયુર્યુધઃ ।
તેષાꣳ સહસ્રયોજને ઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ

યે તીર્થાનિ પ્રચરન્તિ સૃકાહસ્તા નિષઙ્ગિણઃ ।
તેષાꣳ સહસ્રયોજને ઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ

યે ઽન્નેષુ વિવિધ્યન્તિ પાત્રેષુ પિબતો જનાન્ ।
તેષાꣳ સહસ્રયોજને ઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ

યે એતાવન્તશ્ ચ ભૂયાꣳસશ્ ચ દિશો રુદ્રા વિતસ્થિરે ।
તેષાꣳ સહસ્રયોજને ઽવ ધન્વાનિ તન્મસિ

નમો ઽસ્તુ રુદ્રેભ્યો યે દિવિ યેષાં વર્ષમ્ ઇષવઃ ।
તેભ્યો દશ પ્રાચીર્ દશ દક્ષિણા દશ પ્રતીચીર્ દશોદીચીર્ દશોર્ધ્વાઃ ।
તેભ્યો નમો ઽ અસ્તુ તે નો ઽવન્તુ તે નો મૃડયન્તુ તે યં દ્વિષ્મો યશ્ ચ નો દ્વેષ્ટિ તમ્ એષાં જમ્ભે દધ્મઃ

નમો ઽસ્તુ રુદ્રેભ્યો યે ઽન્તરિક્ષે યેષાં વાત ઽ ઇષવઃ ।
તેભ્યો દશ પ્રાચીર્ દશ દક્ષિણા દશ પ્રતીચીર્ દશોદીચીર્ દશોર્ધ્વાઃ ।
તેભ્યો નમો ઽ અસ્તુ તે નો ઽવન્તુ તે નો મૃડયન્તુ તે યં દ્વિષ્મો યશ્ ચ નો દ્વેષ્ટિ તમ્ એષાં જમ્ભે દધ્મઃ

નમો ઽસ્તુ રુદ્રેભ્યો યે પૃથિવ્યાં યેષામ્ અન્નમ્ ઇષવઃ ।
તેભ્યો દશ પ્રાચીર્ દશ દક્ષિણા દશ પ્રતીચીર્ દશોદીચીર્ દશોર્ધ્વાઃ ।
તેભ્યો નમો ઽ અસ્તુ તે નો ઽવન્તુ તે નો મૃડયન્તુ તે યં દ્વિષ્મો યશ્ ચ નો દ્વેષ્ટિ તમ્ એષાં જમ્ભે દધ્મઃ ॥