શિવ પુરાણ · અધ્યાય 7.34

ઉપમન્યુરુવાચ
નિત્યનૈમિત્તિકાત્કામ્યાદ્યા સિદ્ધિરિહ કીર્તિતા

સા સર્વા લભ્યેત સદ્યો લિંગબેરપ્રતિષ્ઠયા

સર્વો લિંગમયો લોકસ્સર્વં લિંગે પ્રતિષ્ઠિતમ્

તસ્માત્પ્રતિષ્ઠિતે લિંગે ભવેત્સર્વં પતિષ્ઠિતમ્

બ્રહ્મણા વિષ્ણુના વાપિ રુદ્રેણાન્યેન કેન વા

લિંગપ્રતિષ્ઠામુત્સૃજ્ય ક્રિયતે સ્વપદસ્થિતિઃ

કિમન્યદિહ વક્તવ્યં પ્રતિષ્ઠાં પ્રતિ કારણમ્

પર્તિષ્ઠિતં શિવેનાપિ લિંગં વૈશ્વેશ્વરં યતઃ

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન પરત્રેહ ચ શર્મણે

સ્થાપયેત્પરમેશસ્ય લિંગં બેરમથાપિ વા

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ
કિમિદં લિંગમાખ્યાતં કથં લિંગી મહેશ્વરઃ

કથં ચ લિંગભાવો ઽસ્ય કસ્માદસ્મિઞ્છિવો ઽર્ચ્યતે

ઉપમન્યુરુવાચ
અવ્યક્તં લિંગમાખ્યાતં ત્રિગુણપ્રભવાપ્યયમ્

અનાદ્યનંતં વિશ્વસ્ય યદુપાદાનકારણમ્

તદેવ મૂલપ્રકૃતિર્માયા ચ ગગનાત્મિકા

તત એવ સમુત્પન્નં જગદેતચ્ચરાચરમ્

અશુદ્ધં ચૈવ શુદ્ધં યચ્છુદ્ધાશુદ્ધં ચ તત્ત્રિધા

તતઃ શિવો મહેશશ્ચ રુદ્રો વિષ્ણુઃ પિતામહઃ

ભૂતાનિ ચેન્દ્રિયૈર્જાતા લીયન્તે ઽત્ર શિવાજ્ઞયા

અત એવ શિવો લિંગો લિંગમાજ્ઞાપયેદ્યતઃ

યતો ન તદનાજ્ઞાતં કાર્યાય પ્રભવેત્સ્વતઃ

તતો જાતસ્ય વિશ્વસ્ય તત્રૈવ વિલયો યતઃ

અનેન લિંગતાં તસ્ય ભવેન્નાન્યેન કેનચિત્

લિંગં ચ શિવયોર્દેહસ્તાભ્યાં યસ્માદધિષ્ઠિતમ્

અતસ્તત્ર શિવઃ સામ્બો નિત્યમેવ સમર્ચયેત્

લિંગવેદી મહાદેવી લિંગં સાક્ષાન્મહેશ્વરઃ

તયોઃ સંપૂજનાદેવ સ ચ સા ચ સમર્ચિતૌ

ન તયોર્લિંગદેહત્વં વિદ્યતે પરમાર્થતઃ

યતસ્ત્વેતૌ વિશુદ્ધૌ તૌ દેહસ્તદુપચારતઃ

તદેવ પરમા શક્તિઃ શિવસ્ય પરમાત્મનઃ

શક્તિરાજ્ઞાં યદાદત્તે પ્રસૂતે તચ્ચરાચરમ્

ન તસ્ય મહિમા શક્યો વક્તું વર્ષશતૈરપિ

યેનાદૌ મોહિતૌ સ્યાતાં બ્રહ્મનારાયણાવપિ

પુરા ત્રિભુવનસ્યાસ્ય પ્રલયે સમુપસ્થિતે

વારિશય્યાગતો વિષ્ણુઃ સુષ્વાપાનાકુલઃ સુખમ્

યદૃચ્છયા ગતસ્તત્ર બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ

દદર્શ પુણ્ડરીકાક્ષં સ્વપન્તં તમનાકુલમ્

માયયા મોહિતઃ શમ્ભોર્વિષ્ણુમાહ પિતામહઃ

કસ્ત્વં વદેત્યમર્ષેણ પ્રહૃત્યોત્થાપ્ય માધવમ્

સ તુ હસ્તપ્રહારેણ તીવ્રેણાભિહતઃ ક્ષણાત્

પ્રબુદ્ધોત્થાય શયનાદ્દદર્શ પરમેષ્ઠિનમ્

તમાહ ચાંતસ્સંક્રુદ્ધઃ સ્વયમક્રુદ્ધવદ્ધરિઃ

કુતસ્ત્વમાગતો વત્સ કસ્માત્ત્વં વ્યાકુલો વદ

ઇતિ વિષ્ણુવચઃ શ્રુત્વા પ્રભુત્વગુણસૂચકમ્

રજસા બદ્ધવૈરસ્તં બ્રહ્મા પુનરભાષત

વત્સેતિ માં કુતો બ્રૂષે ગુરુઃ શિષ્યમિવાત્મનઃ

માં ન જાનાસિ કિં નાથં પ્રપઞ્ચો યસ્ય મે કૃતિઃ

ત્રિધાત્માનં વિભજ્યેદં સૃષ્ટ્વાથ પરિપાલ્યતે

સંહરામિ નમે કશ્ચિત્સ્રષ્ટા જગતિ વિદ્યતે

ઇત્યુક્તે સતિ સો ઽપ્યાહ બ્રહ્માણં વિષ્ણુરવ્યયઃ

અહમેવાદિકર્તાસ્ય હર્તા ચ પરિપાલકઃ

ભવાનપિ મમૈવાંગાદવતીર્ણઃ પુરાવ્યયાત્

મન્નિયોગાત્ત્વમાત્માનં ત્રિધા કૃત્વા જગત્ત્રયમ્

સૃજસ્યવસિ ચાંતે તત્પુનઃ પ્રતિસૃજસ્યપિ

વિસ્મૃતોસિ જગન્નાથં નારાયણમનામયમ્

તવાપિ જનકં સાક્ષાન્મામેવમવમન્યસે

તવાપરાધો નાસ્ત્યત્ર ભ્રાંતોસિ મમ માયયા

મત્પ્રસાદાદિયં ભ્રાંતિરપૈષ્યતિ તવાચિરાત્

શૃણુ સત્યં ચતુર્વક્ત્ર સર્વદેવેશ્વરો હ્યહમ્

કર્તા ભર્તા ચ હર્તા ચ ન મયાસ્તિ સમો વિભુઃ

એવમેવ વિવાદોભૂદ્બ્રહ્મવિષ્ણ્વોઃ પરસ્પરમ્

અભવચ્ચ મહાયુદ્ધં ભૈરવં રોમહર્ષણમ્

મુષ્ટિભિર્ન્નિઘ્નતોસ્તીવ્રં રજસા બદ્ધવૈરયોઃ

તયોર્દર્પાપહારાય પ્રબોધાય ચ દેવયોઃ

મધ્યે સમાવિરભવલ્લિંગમૈશ્વરમદ્ભુતમ્

જ્વાલામાલાસહસ્રાઢ્યમપ્રમેયમનૌપમમ્

ક્ષયવૃદ્ધિવિનિર્મુક્તમાદિમધ્યાંતવર્જિતમ્

તસ્ય જ્વાલાસહસ્રેણ બ્રહ્મવિષ્ણૂ વિમોહિતૌ

વિસૃજ્ય યુદ્ધં કિં ત્વેતદિત્યચિંતયતાં તદા

ન તયોસ્તસ્ય યાથાત્મ્યં પ્રબુદ્ધમભવદ્યદા

તદા સમુદ્યતૌ સ્યાતાં તસ્યાદ્યંતં પરીક્ષિતુમ્

તત્ર હંસાકૃતિર્બ્રહ્મા વિશ્વતઃ પક્ષસંયુતઃ

મનોનિલજવો ભૂત્વા ગતસ્તૂર્ધ્વં પ્રયત્નતઃ

નારાયણોપિ વિશ્વાત્મા લીલાઞ્જનચયોપમમ્

વારાહમમિતં રૂપમસ્થાય ગતવાનધઃ

એવં વર્ષસહસ્રં તુ ત્વરન્ વિષ્ણુરધોગતઃ

નાપશ્યદલ્પમપ્યસ્ય મૂલં લિંગસ્ય સૂકરઃ

તાવત્કાલં ગતશ્ચોર્ધ્વં તસ્યાંતં જ્ઞાતુમિચ્છયા

શ્રાંતોત્યંતમદૃષ્ટ્વાંતં પાપતાધઃ પિતામહઃ

તથૈવ ભગવાન્ વિષ્ણુઃ શ્રાંતઃ સંવિગ્નલોચનઃ

ક્લેશેન મહતા તૂર્ણમધસ્તાદુત્થિતો ઽભવત્

સમાગતાવથાન્યોન્યં વિસ્મયસ્મેરવીક્ષણૌ

માયયા મોહિતૌ શંભોઃ કૃત્યાકૃત્યં ન જગ્મતુઃ

પૃષ્ઠતઃ પાર્શ્વતસ્તસ્ય ચાગ્રતશ્ચ સ્થિતાવુભૌ

પ્રણિપત્ય કિમાત્મેદમિત્યચિંતયતાં તદા

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે સપ્તમ્યાં વાયવીયસંહિતાયામુત્તરખણ્ડે હરિવિધિમોહવર્ણનં નામ ચતુસ્ત્રિંશોઽધ્યાયઃ