શિવ પુરાણ · અધ્યાય 7.32

ઉપમન્યુરુવાચ
એતત્તે કથિતં કૃષ્ણ કર્મેહામુત્ર સિદ્ધિદમ્

ક્રિયાતપોજપધ્યાનસમુચ્ચયમયં પરમ્

અથ વક્ષ્યામિ શૈવાનામિહૈવ ફલદં નૃણામ્

પૂજાહોમજપધ્યાનતપોદાનમયં મહત્

તત્ર સંસાધયેત્પૂર્વં મન્ત્રં મન્ત્રાર્થવિત્તમઃ

દૃષ્ટસિદ્ધિકરં કર્મ નાન્યથા ફલદં યતઃ

સિદ્ધમન્ત્રો ઽપ્યદૃષ્ટેન પ્રબલેન તુ કેનચિત્

પ્રતિબન્ધફલં કર્મ ન કુર્યાત્સહસા બુધઃ

તસ્ય તુ પ્રતિબન્ધસ્ય કર્તું શક્યેહ નિષ્કૃતિઃ

પરીક્ષ્ય શકુનાદ્યૈસ્તદાદૌ નિષ્કૃતિમાચરેત્

યો ઽન્યથા કુરુતે મોહાત્કર્મૈહિકફલં નરઃ

ન તેન ફલભાક્સ સ્યાત્પ્રાપ્નુયાચ્ચોપહાસ્યતામ્

અબિસ્રબ્ધો ન કુર્વીત કર્મ દૃષ્ટફલં ક્વચિત્

સ ખલ્વશ્રદ્ધધાનઃ સ્યાન્નાશ્રદ્ધઃ ફલમૃચ્છતિ

નાપરાધોસ્તિ દેવસ્ય કર્મણ્યપિ તુ નિષ્ફલે

યથોક્તકારિણાં પુંસામિહૈવ ફલદર્શનાત્

સાધકઃ સિદ્ધમંત્રશ્ચ નિરસ્તપ્રતિબંધકઃ

વિશ્વસ્તઃ શ્રદ્ધધાનશ્ચ કુર્વન્નાપ્નોતિ તત્ફલમ્

અથવા તત્ફલાવાપ્ત્યૈ બ્રહ્મચર્યરતો ભવેત્

રાત્રૌ હવિષ્યમશ્નીયાત્પાયસં વા ફલાનિ વા

હિંસાદિ યન્નિષિદ્ધં સ્યાન્ન કુર્યાન્મનસાપિ તત્

સદા ભસ્માનુલિપ્તાં ગસ્સુવેષશ્ચ શુચિર્ભવેત્

ઇત્થમાચારવાન્ભૂત્વા સ્વાનુકૂલે શુભે ઽહનિ

પૂર્વોક્તલક્ષણે દેશે પુષ્પદામાદ્યલંકૃતે

આલિપ્ય શકૃતા ૧ ભૂમિં હસ્તમાનાવરાં યથા

વિલિખેત્કમલે ભદ્રે દીપ્યમાનં સ્વતેજસા

તપ્તજાંબૂનદમયમષ્ટપત્રં સકેસરમ્

મધ્યે કર્ણિકયા યુક્તં સર્વરત્નૈરલંકૃતમ્

સ્વાકારસદૃશેનૈવ નાલેન ચ સમન્વિતમ્

તાદૃશે સ્વર્ણનિર્માણે કંદે સમ્યગ્વિધાનતઃ

તત્રાણિમાદિકં સર્વં સંકલ્પ્ય મનસા પુનઃ

રત્નજં વાથ સૌવર્ણં સ્ફટિકં વા સલક્ષણમ્

લિઙ્ગં સવેદિકં ચૈવ સ્થાપયિત્વા વિધાનતઃ

તત્રાવાહ્ય યજેદ્દેવં સાંબં સગણમવ્યયમ્

તત્ર માહેશ્વરી કલ્પ્યા મૂર્તિર્મૂર્તિમતઃ પ્રભોઃ

ચતુર્ભુજા ચતુર્વક્ત્રા સર્વાભરણભૂષિતા

શાર્દૂલચર્મવસના કિંચિદ્વિહસિતાનના

વરદાભયહસ્તા ચ મૃગટંકધરા તથા

અથ વાષ્ટભુજા ચિંત્યા ચિંતકસ્ય યથારુચિ

તદા ત્રિશૂલપરશુખડ્ગવજ્રાણિ દક્ષિણે

વામે પાશાંકુશૌ તદ્વત્ખેટં નાગં ચ બિભ્રતી

બાલાર્કસદૃશપ્રખ્યા પ્રતિવક્ત્રં ત્રિલોચના

તસ્યાઃ પૂર્વમુખં સૌમ્યં સ્વાકારસદૃશપ્રભમ્

દક્ષિણં નીલજીમૂતસદૃશં ઘોરદર્શનમ્

ઉત્તરં વિદ્રુમપ્રખ્યં નીલાલકવિભૂષિતમ્

પશ્ચિમં પૂર્ણચંદ્રાભં સૌમ્યમિંદુકલાધરમ્

તદંકમંડલારૂઢા શક્તિર્માહેશ્વરી પરા

મહાલક્ષ્મીરિતિ ખ્યાતા શ્યામા સર્વમનોહરા

મૂર્તિં કૃત્વૈવમાકારાં સકલીકૃત્ય ચ ક્રમાત્

મૂર્તિમંતમથાવાહ્ય યજેત્પરમકારણમ્

સ્નાનાર્થે કલ્પયેત્તત્ર પઞ્ચગવ્યં તુ કાપિલમ્

પઞ્ચામૃતં ચ પૂર્ણાનિ બીજાનિ ચ વિશેષતઃ

પુરસ્તાન્મણ્ડલં કૃત્વા રત્નચૂર્ણાદ્યલંકૃતમ્

કર્ણિકાયાં પ્રવિન્યસ્યેદીશાનકલશં પુનઃ

સદ્યાદિકલશાન્પશ્ચાત્પરિતસ્તસ્ય કલ્પયેત્

તતો વિદ્યેશકલશાનષ્ટૌ પૂર્વાદિવત્ક્રમાત્

તીર્થામ્બુપૂરિતાન્કૃત્વા સૂત્રેણાવેષ્ટ્ય પૂર્વવત્

પુણ્યદ્રવ્યાણિ નિક્ષિપ્ય સમન્ત્રં સવિધાનકમ્

દુકૂલાદ્યેન વસ્ત્રેણ સમાચ્છાદ્ય સમંતતઃ

સર્વત્ર મંત્રં વિન્યસ્ય તત્તન્મંત્રપુરસ્સરમ્

સ્નાનકાલે તુ સંપ્રાપ્તે સર્વમઙ્ગલનિસ્વનૈઃ

પઞ્ચગવ્યાદિભિશ્ચૈવ સ્નાપયેત્પરમેશ્વરમ્

તતઃ કુશોદકાદ્યાનિ સ્વર્ણરત્નોદકાન્યપિ

ગંધપુષ્પાદિસિદ્ધાનિ મન્ત્રસિદ્ધાનિ ચ ક્રમાત્

ઉદ્ધૃત્યોદ્ધૃત્ય મન્ત્રેણ તૈસ્તૈસ્સ્નાપ્ય મહેશ્વરમ્

ગંધં પુષ્પાદિદીપાંશ્ચ પૂજાકર્મ સમાચરેત્

પલાવરઃ સ્યાદાલેપ એકાદશપલોત્તરઃ

સુવર્ણરત્નપુષ્પાણિ શુભાનિ સુરભીણિ ચ

નીલોત્પલાદ્યુત્પલાનિ બિલ્વપત્રાણ્યનેકશઃ

કમલાનિ ચ રક્તાનિ શ્વેતાન્યપિ ચ શંભવે

કૃષ્ણાગુરૂદ્ભવો ધૂપઃ સકર્પૂરાજ્યગુગ્ગુલઃ

કપિલાઘૃતસંસિદ્ધા દીપાઃ કર્પૂરવર્તિજાઃ

પઞ્ચબ્રહ્મષડંગાનિ પૂજ્યાન્યાવરણાનિ ચ

નૈવેદ્યઃ પયસા સિદ્ધઃ સ ગુડાજ્યો મહાચરુઃ

પાટલોત્પલપદ્માદ્યૈઃ પાનીયં ચ સુગન્ધિતમ્

પઞ્ચસૌગંધિકોપેતં તાંબૂલં ચ સુસંસ્કૃતમ્

સુવર્ણરત્નસિદ્ધાનિ ભૂષણાનિ વિશેષતઃ

વાસાંસિ ચ વિચિત્રાણિ સૂક્ષ્માણિ ચ નવાનિ ચ

દર્શનીયાનિ દેયાનિ ગાનવાદ્યાદિભિસ્સહ

જપશ્ચ મૂલમંત્રસ્ય લક્ષઃ પરમસંખ્યયા

એકાવરા ત્ર્યુત્તરા ચ પૂજા ફલવશાદિહ

દશસંખ્યાવરો હોમઃ પ્રતિદ્રવ્યં શતોત્તરઃ

ઘોરરૂપશ્શિવશ્ચિંત્યો મારણોચ્ચાટનાદિષુ

શિવલિંગે શિવાગ્નૌ ચ હ્યન્યાસુ પ્રતિમાસુ ચ

ચિંત્યસ્સૌમ્યતનુશ્શંભુઃ કાર્યે શાંતિકપૌષ્ટિકે

આયસૌ સ્રુક્સ્રુવૌ કાર્યૌ મારણાદિષુ કર્મસુ

તદન્યત્ર તુ સૌવર્ણૌ શાંતિકાદ્યેષુ કૃત્સ્નશઃ

દૂર્વયા ઘૃતગોક્ષીરમિશ્રયા મધુના તથા

ચરુણા સઘૃતેનૈવ કેવલં પયસાપિ વા

જુહુયાન્મૃત્યુવિજયે તિલૈ રોગોપશાંતયે

ઘૃતેન પયસા ચૈવ કમલૈર્વાથ કેવલૈઃ

સમૃદ્ધિકામો જુહુયાન્મહાદારિદ્ર્યશાંતયે

જાતીપુષ્પેણ વશ્યાર્થી જુહુયાત્સઘૃતેન તુ

ઘૃતેન કરવીરૈશ્ચ કુર્યાદાકર્ષણં દ્વિજઃ

તૈલેનોચ્ચાટનં કુર્યાત્સ્તંભનં મધુના પુનઃ

સ્તંભનં સર્ષપેણાપિ લશુનેન તુ પાતનમ્

તાડનં રુધિરેણ સ્યાત્ખરસ્યોષ્ટ્રસ્ય ચોભયોઃ

મારણોચ્ચાટને કુર્યાદ્રોહિબીજૈસ્તિલાન્વિતૈઃ

વિદ્વેષણં ચ તૈલેન કુર્યાલ્લાંગલકસ્ય તુ

બંધનં રોહિબીજેન સેનાસ્તંભનમેવ ચ

રક્તસર્ષપસંમિશ્રૈર્હોમદ્રવ્યૈરશેષતઃ

હસ્તયંત્રોદ્ભવૈસ્તૈલૈર્જુહુયાદાભિચારિકે

કટુકીતુષસંયુક્તૈઃ કાર્પાસાસ્થિભિરેવ ચ

સર્ષપૈસ્તૈલસંમિશ્રૈર્જુહુયાદાભિચારિકે

જ્વરોપશાંતિદં ક્ષીરં સૌભાગ્યફલદં તથા

સર્વસિદ્ધિકરો હોમઃ ક્ષૌદ્રાજ્યદધિભિર્યુતૈઃ

ક્ષીરેણ તંદુલૈશ્ચૈવ ચરુણા કેવલેન વા

શાંતિકં પૌષ્ટિકં વાપિ સપ્તભિઃ સમિદાદિભિઃ

દ્રવ્યૈર્વિશેષતો હોમે વશ્યમાકર્ષણં તથા

વશ્યમાકર્ષણં ચૈવ શ્રીપદં ચ વિશેષતઃ

બિલ્વપત્રૈસ્તુ હવનં શત્રોર્વિજયદં તથા

સમિધઃ શાંતિકાર્યેષુ પાલાશખદિરાદિકાઃ

કરવીરાર્કજાઃ ક્રૌર્યે કણ્ટકિન્યશ્ચ વિગ્રહે

પ્રશાંતઃ શાંતિકં કુર્યાત્પૌષ્ટિકં ચ વિશેષતઃ

નિર્ઘૃણઃ ક્રુદ્ધચિત્તસ્તુ પ્રકુર્યાદાભિચારિકમ્

અતીવદુરવસ્થાયાં પ્રતીકારાંતરં ન ચેત્

આતતાયિનમુદ્દિશ્ય પ્રકુર્યાદાભિચારિકમ્

સ્વરાષ્ટ્રપતિમુદ્દિશ્ય ન કુર્યાદાભિચારિકમ્

યદ્યાસ્તિકસ્સુધર્મિષ્ઠો માન્યો વા યો ઽપિ કોપિ વા

તમુદ્દિશ્યાપિ નો કુર્યાદાતતાયિનમપ્યુત

મનસા કર્મણા વાચા યો ઽપિ કોપિ શિવાશ્રિતઃ

સ્વરાષ્ટ્રપતિમુદ્દિશ્ય શિવા શ્રિતમથાપિ વા

કૃત્વાભિચારિકં કર્મ સદ્યો વિનિપતેન્નરઃ

સ્વરાષ્ટ્રપાલકં તસ્માચ્છિવભક્તં ચ કઞ્ચન

ન હિંસ્યાદભિચારાદ્યૈર્યદીચ્છેત્સુખમાત્મનઃ

અન્યં કમપિ ચોદ્દિશ્ય કૃત્વા વૈ મારણાદિકમ્

પશ્ચાત્તાપેન સંયુક્તઃ પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્

બાણલિંગે ઽપિ વા કુર્યાન્નિર્ધનો ધનવાનપિ

સ્વયંભૂતે ઽથ વા લિંગે આર્ષકે વૈદિકે ઽપિ વા

અભાવે હેમરત્નાનામશક્તૌ ચ તદર્જને

મનસૈવાચરેદેતદ્દ્રવ્યૈર્વા પ્રતિરૂપકૈઃ

ક્વચિદંશે તુ યઃ શક્તસ્ત્વશક્તઃ ક્વચિદંશકે

સો ઽપિ શક્ત્યનુસારેણ કુર્વંશ્ચેત્ફલમૃચ્છતિ

કર્મણ્યનુષ્ઠિતે ઽપ્યસ્મિન્ફલં યત્ર ન દૃશ્યતે

દ્વિસ્ત્રિર્વાવર્તયેત્તત્ર સર્વથા દૃશ્યતે ફલમ્

પૂજોપયુક્તં યદ્દ્રવ્યં હેમરત્નાદ્યનુત્તમમ્

તત્સર્વં ગુરવે દદ્યાદ્દક્ષિણાં ચ તતઃ પૃથક્

સ ચેન્નેચ્છતિ તત્સર્વં શિવાય વિનિવેદયેત્

અથવા શિવભક્તેભ્યો નાન્યેભ્યસ્તુ પ્રદીયતે

યઃ સ્વયં સાધયેચ્છક્ત્યા ગુર્વાદિનિરપેક્ષયા

સો ઽપ્યેવમાચરેદત્ર ન ગૃહ્ણીયાત્સ્વયં પુનઃ

સ્વયં ગૃહ્ણાતિ યો લોભાત્પૂજાંગદ્રવ્યમુત્તમમ્

કાંક્ષિતં ન લભેન્મૂઢો નાત્ર કાર્યા વિચારણા

અર્ચિતં યત્તુ તલ્લિંગં ગૃહ્ણીયાદ્વા નવા સ્વયમ્

ગૃહ્ણીયાદ્યદિ તન્નિત્યં સ્વયં વાન્યો ઽપિ વાર્ચયેત્

યથોક્તમેવ કર્મૈતદાચરેદ્યો ઽનપાયતઃ

ફલં વ્યભિચરેન્નૈવમિત્યતઃ કિં પ્રરોચકમ્

તથાપ્યુદ્દેશતો વક્ષ્યે કર્મણઃ સિદ્ધિમુત્તમમ્

અપિ શત્રુભિરાક્રાંતો વ્યાધિભિર્વાપ્યનેકશઃ

મૃત્યોરાસ્યગતશ્ચાપિ મુચ્યતે નિરપાયતઃ

પૂજાયતે ઽતિકૃપણો રિક્તો વૈશ્રવણાયતે

કામાયતે વિરૂપો ઽપિ વૃદ્ધો ઽપિ તરુણાયતે

શત્રુર્મિત્રાયતે સદ્યો વિરોધી કિંકરાયતે

વિષાયતે યદમૃતં વિષમપ્યમૃતાયતે

સ્થલાયતે સમુદ્રો ઽપિ સ્થલમપ્યર્ણવાયતે

મહીધરાયતે શ્વભ્રં સ ચ શ્વભ્રાયતે ગિરિઃ

પદ્માકરાયતે વહ્નિઃ સરો વૈશ્વાનરાયતે

વનાયતે યદુદ્યાનં તદુદ્યાનાયતે વનમ્

સિંહાયતે મૃગઃ ક્ષુદ્રઃ સિંહઃ ક્રીડામૃગાયતે

સ્ત્રિયો ઽભિસારિકાયન્તે લક્ષ્મીઃ સુચરિતાયતે

સ્વૈરપ્રેષ્યાયતે વાણી કીર્તિસ્તુ ગણિકાયતે

સ્વૈરાચારાયતે મેધા વજ્રસૂચીયતે મનઃ

મહાવાતાયતે શક્તિર્બલં મત્તગજાયતે

સ્તમ્ભાયતે સમુદ્યોગૈઃ શત્રુપક્ષે સ્થિતા ક્રિયા

શત્રુપક્ષાયતે ઽરીણાં સર્વ એવ સુહૃજ્જનઃ

શત્રવઃ કુણપાયન્તે જીવન્તોપિ સબાંધવાઃ

આપન્નો ઽપિ ગતારિષ્ટઃ સ્વયં ખલ્વમૃતાયતે

રસાય નાયતે નિત્યમપથ્યમપિ સેવિતમ્

અનિશં ક્રિયમાણાપિ રતિસ્ત્વભિનવાયતે

અનાગતાદિકં સર્વં કરસ્થામલકાયતે

યાદૃચ્છિકફલાયન્તે સિદ્ધયો ઽપ્યણિમાદયઃ

બહુનાત્ર કિમુક્તેન સર્વકામાર્થસિદ્ધિષુ

અસ્મિન્કર્મણિ નિર્વૃત્તે ત્વનવાપ્યં ન વિદ્યતે

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે સપ્તમ્યાં વાયવીયસંહિતાયામુત્તરખણ્ડે ઐહિકસિદ્ધિકર્મવર્ણનં નામ દ્વાત્રિંશો ઽધ્યાયઃ