શિવ પુરાણ · શ્લોક 7.25-2

વાયુરુવાચ
તતઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પતિમમ્બા પતિવ્રતા

નિયમ્ય ચ વિયોગાર્તિં જગામ હિમવદ્ગિરિમ્

તપઃકૃતવતી પૂર્વં દેશે યસ્મિન્સખીજનૈઃ

તમેવ દેશમવૃનોત્તપસે પ્રણયાત્પુનઃ

તતઃ સ્વપિતરં દૃષ્ટ્વા માતરં ચ તયોર્ગૃહે

પ્રણમ્ય વૃત્તં વિજ્ઞાપ્ય તાભ્યાં ચાનુમતા સતી

પુનસ્તપોવનં ગત્વા ભૂષણાનિ વિસૃજ્ય ચ

સ્નાત્વા તપસ્વિનો વેષં કૃત્વા પરમપાવનમ્

સંકલ્પ્ય ચ મહાતીવ્રં તપઃ પરમદુશ્ચરમ્

સદા મનસિ સન્ધાય ભર્તુશ્ચરણપંકજમ્

તમેવ ક્ષણિકે લિંગે ધ્યાત્વા બાહ્યવિધાનતઃ

ત્રિસન્ધ્યમભ્યર્ચયન્તી વન્યૈઃ પુષ્પૈઃ ફલાદિભિઃ

સ એવ બ્રહ્મણો મૂર્તિમાસ્થાય તપસઃ ફલમ્

પ્રદાસ્યતિ મમેત્યેવં નિત્યં કૃત્વા ઽકરોત્તપઃ

તથા તપશ્ચરન્તીં તાં કાલે બહુતિથે ગતે

દૃષ્ટઃ કશ્ચિન્મહાવ્યાઘ્રો દુષ્ટભાવાદુપાગમત્

તથૈવોપગતસ્યાપિ તસ્યાતીવદુરાત્મનઃ

ગાત્રં ચિત્રાર્પિતમિવ સ્તબ્ધં તસ્યાસ્સકાશતઃ

તં દૃષ્ટ્વાપિ તથા વ્યાઘ્રં દુષ્ટભાવાદુપાગતમ્

ન પૃથગ્જનવદ્દેવી સ્વભાવેન વિવિચ્યતે

સ તુ વિષ્ટબ્ધસર્વાંગો બુભુક્ષાપરિપીડિતઃ

મમામિષં તતો નાન્યદિતિ મત્વા નિરન્તરમ્

નિરીક્ષ્યમાણઃ સતતં દેવીમેવ તદા ઽનિશમ્

અતિષ્ઠદગ્રતસ્તસ્યા ઉપાસનમિવાચરત્

દેવ્યાશ્ચ હૃદયે નિત્યં મમૈવાયમુપાસકઃ

ત્રાતા ચ દુષ્ટસત્ત્વેભ્ય ઇતિ પ્રવવૃતે કૃપા

તસ્યા એવ કૃપા યોગાત્સદ્યોનષ્ટમલત્રયઃ

બભૂવ સહસા વ્યાઘ્રો દેવીં ચ બુબુધે તદા

ન્યવર્તત બુભુક્ષા ચ તસ્યાંગસ્તમ્ભનં તથા

દૌરાત્મ્યં જન્મસિદ્ધં ચ તૃપ્તિશ્ચ સમજાયત

તદા પરમભાવેન જ્ઞાત્વા કાર્તાર્થ્યમાત્મનઃ

સદ્યોપાસક એવૈષ સિષેવે પરમેશ્વરીમ્

દુષ્ટાનામપિ સત્ત્વાનાં તથાન્યેષાન્દુરાત્મનામ્

સ એવ દ્રાવકો ભૂત્વા વિચચાર તપોવને

તપશ્ચ વવૃધે દેવ્યાસ્તીવ્રં તીવ્રતરાત્મકમ્

દેવાશ્ચ દૈત્યનિર્બન્ધાદ્બ્રહ્માણં શરણં ગતાઃ

ચક્રુર્નિવેદનં દેવાઃ સ્વદુઃખસ્યારિપીડનાત્

યથા ચ દદતુઃ શુમ્ભનિશુમ્ભૌ વરસમ્મદાત્

સો ઽપિ શ્રુત્વા વિધિર્દુઃખં સુરાણાં કૃપયાન્વિતઃ

આસીદ્દૈત્યવધાયૈવ સ્મૃત્વા હેત્વાશ્રયાં કથામ્

સામરઃ પ્રાર્થિતો બ્રહ્મા યયૌ દેવ્યાસ્તપોવનમ્

સંસ્મરન્મનસા દેવદુઃખમોક્ષં સ્વયત્નતઃ

દદર્શ ચ સુરશ્રેષ્ઠઃ શ્રેષ્ઠે તપસિ નિષ્ઠિતામ્

પ્રતિષ્ઠામિવ વિશ્વસ્ય ભવાનીં પરમેશ્વરીમ્

નનામ ચાસ્ય જગતો માતરં સ્વસ્ય વૈ હરેઃ

રુદ્રસ્ય ચ પિતુર્ભાર્યામાર્યામદ્રીશ્વરાત્મજામ્

બ્રહ્માણમાગતં દૃષ્ટ્વા દેવી દેવગણૈઃ સહ

અર્ઘ્યં તદર્હં દત્ત્વા ઽસ્મૈ સ્વાગતાદ્યૈરુપાચરત્

તાં ચ પ્રત્યુપચારોક્તિં પુરસ્કૃત્યાભિનંદ્ય ચ

પપ્રચ્છ તપસો હેતુમજાનન્નિવ પદ્મજઃ

બ્રહ્મોવાચ
તીવ્રેણ તપસાનેન દેવ્યા કિમિહ સાધ્યતે

તપઃફલાનાં સર્વેષાં ત્વદધીના હિ સિદ્ધયઃ

યશ્ચૈવ જગતાં ભર્તા તમેવ પરમેશ્વરમ્

ભર્તારમાત્મના પ્રાપ્ય પ્રાપ્તઞ્ચ તપસઃ ફલમ્

અથવા સર્વમેવૈતત્ક્રીડાવિલસિતં તવ

ઇદન્તુ ચિત્રં દેવસ્ય વિરહં સહસે કથમ્

દેવ્યુવાચ
સર્ગાદૌ ભવતો દેવાદુત્પત્તિઃ શ્રૂયતે યદા

તદા પ્રજાનાં પ્રથમસ્ત્વં મે પ્રથમજઃ સુતઃ

યદા પુનઃ પ્રજાવૃદ્ધ્યૈ લલાટાદ્ભવતો ભવઃ

ઉત્પન્નો ઽભૂત્તદા ત્વં મે ગુરુઃ શ્વશુરભાવતઃ

યદા ભવદ્ગિરીન્દ્રસ્તે પુત્રો મમ પિતા સ્વયમ્

તદા પિતામહસ્ત્વં મે જાતો લોકપિતામહ

તદીદૃશસ્ય ભવતો લોકયાત્રાવિધાયિનઃ

વૃત્તવન્તઃપુરે ભર્તા કથયિષ્યે કથં પુનઃ

કિમત્ર બહુના દેહે યશ્ચાયં મમ કાલિમા

ત્યક્ત્વા સત્ત્વવિધાનેન ગૌરી ભવિતુમુત્સહે

બ્રહ્મોવાચ
એતાવતા કિમર્થેન તીવ્રં દેવિ તપઃ કૃતમ્

સ્વેચ્છૈવ કિમપર્યાપ્તા ક્રીડેયં હિ તવેદૃશી

ક્રીડા ઽપિ ચ જગન્માતસ્તવ લોકહિતાય વૈ

અતો મમેષ્ટમનયા ફલં કિમપિ સાધ્યતામ્

નિશુંભશુંભનામાનૌ દૈત્યૌ દત્તવરૌ મયા

દૃપ્તૌ દેવાન્પ્રબાધેતે ત્વત્તો લબ્ધસ્તયોર્વધઃ

અલં વિલંબનેનાત્ર ત્વં ક્ષણેન સ્થિરા ભવ

શક્તિર્વિસૃજ્યમાના ઽદ્ય તયોર્મૃત્યુર્ભવિષ્યતિ

બ્રાહ્મણાભ્યર્થિતા ચૈવ દેવી ગિરિવરાત્મજા

ત્વક્કોશં સહસોત્સૃજ્ય ગૌરી સા સમજાયત

સા ત્વક્કોશાત્મનોત્સૃષ્ટા કૌશિકી નામ નામતઃ

કાલી કાલામ્બુદપ્રખ્યા કન્યકા સમપદ્યત

સા તુ માયાત્મિકા શક્તિર્યોગનિદ્રા ચ વૈષ્ણવી

શંખચક્રત્રિશૂલાદિસાયુધાષ્ટમહાભુજા

સૌમ્યા ઘોરા ચ મિશ્રા ચ ત્રિનેત્રા ચન્દ્રશેખરા

અજાતપુંસ્પર્શરતિરધૃષ્યા ચાતિસુન્દરી

દત્તા ચ બ્રહ્મણે દેવ્યા શક્તિરેષા સનાતની

નિશુંભસ્ય ચ શુંભસ્ય નિહંત્રી દૈત્યસિંહયોઃ

બ્રહ્મણાપિ પ્રહૃષ્ટેન તસ્યૈ પરમશક્તયે

પ્રબલઃ કેસરી દત્તો વાહનત્વે સમાગતઃ

વિન્ધ્યે ચ વસતિં તસ્યાઃ પૂજામાસવપૂર્વકૈઃ

માંસૈર્મત્સ્યૈરપૂપૈશ્ચ નિર્વર્ત્યાસૌ સમાદિશત્

સા ચૈવ સંમતા શક્તિર્બ્રહ્મણો વિશ્વકર્મણઃ

પ્રણમ્ય માતરં ગૌરીં બ્રહ્માણં ચાનુપૂર્વશઃ

શક્તિભિશ્ચાપિ તુલ્યાભિઃ સ્વાત્મજાભિરનેકશઃ

પરીતા પ્રયયૌ વિન્ધ્યં દૈત્યેન્દ્રૌ હન્તુમુદ્યતા

નિહતૌ ચ તયા તત્ર સમરે દૈત્યપુંગવૌ

તદ્બાણૈઃ કામબાણૈશ્ચ ચ્છિન્નભિન્નાંગમાનસૌ

તદ્યુદ્ધવિસ્તરશ્ચાત્ર ન કૃતો ઽન્યત્ર વર્ણનાત્

ઊહનીયં પરસ્માચ્ચ પ્રસ્તુતં વર્ણયામિ વઃ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે સપ્તમ્યાં વાયવીયસંહિતાયાં પૂર્વખણ્ડે દેવીગૌરત્વભવનં નામ પઞ્ચવિંશો ઽધ્યાયઃ