શિવ પુરાણ · શ્લોક 7.20-2

વાયુરુવાચ
તતો વિષ્ણુપ્રધાનાનાં સુરાણામમિતૌજસામ્

દદર્શ ચ મહત્સત્રં ચિત્રધ્વજપરિચ્છદમ્

સુદર્ભઋતુસંસ્તીર્ણં સુસમિદ્ધહુતાશનમ્

કાંચનૈર્યજ્ઞભાંડૈશ્ચ ભ્રાજિષ્ણુભિરલંકૃતમ્

ઋષિભિર્યજ્ઞપટુભિર્યથાવત્કર્મકર્તૃભિઃ

વિધિના વેદદૃષ્ટેન સ્વનુષ્ઠિતબહુક્રમમ્

દેવાંગનાસહસ્રાઢ્યમપ્સરોગણસેવિતમ્

વેણુવીણારવૈર્જુષ્ટં વેદઘોષૈશ્ચ બૃંહિતમ્

દૃષ્ટ્વા દક્ષાધ્વરે વીરો વીરભદ્રઃ પ્રતાપવાન્

સિંહનાદં તદા ચક્રે ગંભીરો જલદો યથા

તતઃ કિલકિલાશબ્દ આકાશં પૂરયન્નિવ

ગણેશ્વરૈઃ કૃતો જજ્ઞે મહાન્ન્યક્કૃતસાગરઃ

તેન શબ્દેન મહતાઃ ગ્રસ્તા સર્વેદિવૌકસઃ

દુદ્રુવુઃ પરિતો ભીતાઃ સ્રસ્તવસ્ત્રવિભૂષણાઃ

કિંસ્વિદ્ભગ્નો મહામેરુઃ કિંસ્વિત્સંદીર્યતે મહી

કિમિદં કિમિદં વેતિ જજલ્પુસ્ત્રિદશા ભૃશમ્

મૃગેન્દ્રાણાં યથા નાદં ગજેંદ્રા ગહને વને

શ્રુત્વા તથાવિધં કેચિત્તત્યજુર્જીવિતં ભયાત્

પર્વતાશ્ચ વ્યશીર્યંત ચકમ્પે ચ વસુંધરા

મરુતશ્ચ વ્યઘૂર્ણંત ચુક્ષુભે મકરાલયઃ

અગ્નયો નૈવ દીપ્યંતે ન ચ દીપ્યતિ ભાસ્કરઃ

ગ્રહાશ્ચ ન પ્રકાશંતે નક્ષત્રાણિ ચ તારકાઃ

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ યજ્ઞવાટં તદુજ્જ્વલમ્

સંપ્રાપ ભગવાન્ભદ્રો ભદ્રૈશ્ચ સહ ભદ્રયા

તં દૃષ્ટ્વા ભીતભીતો ઽપિ દક્ષો દૃઢ ઇવ સ્થિતઃ

ક્રુદ્ધવદ્વચનં પ્રાહ કો ભવાન્ કિમિહેચ્છસિ

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા દક્ષસ્ય ચ દુરાત્મનઃ

વીરભદ્રો મહાતેજા મેઘસંભીરનિસ્સ્વનઃ

સ્મયન્નિવ તમાલોક્ય દક્ષં દેવાશ્ચ ઋત્વિજઃ

અર્થગર્ભમસંભ્રાન્તમવોચદુચિતં વચઃ

વીરભદ્ર ઉવાચ
વયં હ્યનુચરાઃ સર્વે શર્વસ્યામિતતેજસઃ

ભાગાભિલિપ્સયા પ્રાપ્તા ભાગો નસ્સંપ્રદીયતામ્

અથ ચેદધ્વરે ઽસ્માકં ન ભાગઃ પરિકલ્પિતઃ

કથ્યતાં કારણં તત્ર યુધ્યતાં વા મયામરૈઃ

ઇત્યુક્તાસ્તે ગણેંદ્રેણ દેવા દક્ષપુરોગમાઃ

ઊચુર્મન્ત્રાઃ પ્રમાણં નો ન વયં પ્રભવસ્ત્વિતિ

મન્ત્રા ઊચુસ્સુરા યૂયં મોહોપહતચેતસઃ

યેન પ્રથમભાગાર્હં ન યજધ્વં મહેશ્વરમ્

મંત્રોક્તા અપિ તે દેવાઃ સર્વે સંમૂઢચેતસઃ

ભદ્રાય ન દદુર્ભાગં તત્પ્રહાણમભીપ્સવઃ

યદા તથ્યં ચ પથ્યં ચ સ્વવાક્યં તદ્વૃથા ઽભવત્

તદા તતો યયુર્મંદા બ્રહ્મલોકં સનાતનમ્

અથોવાચ ગણાધ્યક્ષો દેવાન્વિષ્ણુપુરોગમાન્

મન્ત્રાઃ પ્રમાણં ન કૃતા યુષ્માભિર્બલગર્વિતૈઃ

યસ્માદસ્મિન્મખે દેવૈરિત્થં વયમસત્કૃતાઃ

તસ્માદ્વો જીવિતૈસ્સાર્ધમપનેષ્યામિ ગર્વિતમ્

ઇત્યુક્ત્વા ભગવાન્ ક્રુદ્ધો વ્યદહન્નેત્રવહ્નિના

યક્ષવાટં મહાકૂટં યથાતિસ્રઃ પુરો હરઃ

તતો ગણેશ્વરાસ્સર્વે પર્વતોદગ્રવિગ્રહાઃ

યૂપાનુત્પાટ્ય હોત્ઃણાં કંઠેષ્વાબધ્ય રજ્જુભિઃ

યજ્ઞપાત્રાણિ ચિત્રાણિ ભિત્ત્વા સંચૂર્ણ્ય વારિણિ

ગૃહીત્વા ચૈવ યજ્ઞાંગં ગંગાસ્રોતસિ ચિક્ષિપુઃ

તત્ર દિવ્યાન્નપાનાનાં રાશયઃ પર્વતોપમાઃ

ક્ષીરનદ્યો ઽમૃતસ્રાવાઃ સુસ્નિગ્ધદધિકર્દમાઃ

ઉચ્ચાવચાનિ માંસાનિ ભક્ષ્યાણિ સુરભીણિ ચ

રસવન્તિ ચ પાનાનિ લેહ્યચોષ્યાણિ તાનિ વૈ

વીરાસ્તદ્ભુજતે વક્ત્રૈર્વિલુંપંતિ ક્ષિપંતિ ચ

વજ્રૈશ્ચક્રૈર્મહાશૂલૈશ્શક્તિભિઃ પાશપટ્ટિશૈઃ

મુસલૈરસિભિષ્ટંકૈર્ભિધિપાલૈઃ પરશ્વધૈઃ

ઉદ્ધતાંસ્ત્રિદશાન્સર્વાંલ્લોકપાલપુરસ્સરાન્

બિભિદુર્બલિનો વીરા વીરભદ્રાંગસંભવાઃ

છિંધિ ભિંધિ ક્ષિપ ક્ષિપ્રં માર્યતાં દાર્યતામિતિ

હરસ્વ પ્રહરસ્વેતિ પાટયોત્પાટયેતિ ચ

સંરંભપ્રભવાઃ ક્રૂરાશ્શબ્દાઃ શ્રવણશંકવઃ

યત્રતત્ર ગણેશાનાં જજ્ઞિરે સમરોચિતાઃ

વિવૃત્તનયનાઃ કેચિદ્દષ્ટદંષ્ટ્રોષ્ઠતાલવઃ

આશ્રમસ્થાન્સમાકૃષ્ય મારયન્તિ તપોધનાત્

સ્રુવાનપહરન્તશ્ચ ક્ષિપન્તોગ્નિં જલેષુ ચ

કલશાનપિ ભિન્દંતશ્છિંદંતો મણિવેદિકાઃ

ગાયંતશ્ચ નદન્તશ્ચ હસન્તશ્ચ મુહુર્મુહુઃ

રક્તાસવં પિબન્તશ્ચ નનૃતુર્ગણપુંગવાઃ

નિર્મથ્ય સેંદ્રાનમરાન્ ગણેન્દ્રાન્વૃષેન્દ્રનાગેન્દ્રમૃગેન્દ્રસારાઃ

ચક્રુર્બહૂન્યપ્રતિમભાવાઃ સહર્ષરોમાણિ વિચેષ્ટિતાનિ

નન્દંતિ કેચિત્પ્રહરન્તિ કેચિદ્ધાવન્તિ કેચિત્પ્રલપન્તિ કેચિત્

નૃત્યન્તિ કેચિદ્વિહસન્તિ કેચિદ્વલ્ગન્તિ કેચિત્પ્રમથા બલેન

કેચિજ્જિઘૃક્ષંતિ ઘનાન્સ તોયાન્કેચિદ્ગ્રહીતું રવિમુત્પતંતિ

કેચિત્પ્રસર્તું પવનેન સાર્ધમિચ્છંતિ ભીમાઃ પ્રમથા વિયત્સ્થાઃ

આક્ષિપ્ય કેચિચ્ચ વરાયુધાનિ મહા ભુજંગાનિવ વૈનતેયાઃ

ભ્રમંતિ દેવાનપિ વિદ્રવંતઃ ખમંડલે પર્વતકૂટકલ્પાઃ

ઉત્પાટ્ય ચોત્પાટ્યગૃહાણિ કેચિત્સજાલવાતાયનવેદિકાનિ

વિક્ષિપ્ય વિક્ષિપ્ય જલસ્ય મધ્યે કાલાંબુદાભાઃ પ્રમથા નિનેદુઃ

ઉદ્વર્તિતદ્વારકપાટકુડ્યં વિધ્વસ્તશાલાવલભીગવાક્ષમ્

અહો બતાભજ્યત યજ્ઞવાટમનાથવદ્વાક્યમિવાયથાર્થમ્

હા નાથ તાતેતિ પિતુઃ સુતેતિ ભ્રતર્મમામ્બેતિ ચ માતુલેતિ

ઉત્પાટ્યમાનેષુ ગૃહેષુ નાર્યો હ્યાનાથશબ્દાન્બહુશઃ પ્રચક્રુઃ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે સપ્તમ્યાં વાયવીયસંહિતાયાં પૂર્વખણ્ડે યજ્ઞવિધ્વંસનો નામ વિંશો ઽધ્યાયઃ