શિવ પુરાણ · અધ્યાય 3.7

॥ નન્દિકેશ્વર ઉવાચ ॥
તત્ર ગત્વા મુનેઽહં વૈ સ્થિત્વૈકાન્તસ્થલે સુધીઃ ॥
અતપં તપ ઉગ્રં સન્મુનીનામપિ દુષ્કરમ્

હૃત્પુણ્ડરીકસુષિરે ધ્યાત્વા દેવં ત્રિયમ્બકમ્ ॥
ત્ર્યક્ષં દશભુજં શાન્તં પઞ્ચવક્ત્રં સદા શિવમ્

રુદ્રજાપ્યમકાર્ષં વૈ પરમધ્યાનમાસ્થિતઃ ॥
સરિતશ્ચોત્તરે પુણ્યે હ્યેકચિત્તઃ સમાહિતઃ

તસ્મિઞ્જાપ્યેઽથ સંપ્રીતઃ સ્થિતં માં પરમેશ્વરઃ ॥
તુષ્ટોઽબ્રવીન્મહાદેવઃ સોમઃ સોમાર્દ્ધભૂષણઃ

શિવ ઉવાચ॥
શૈલાદે વરદોહં તે તપસાનેન તોષિતઃ ॥
સાધુ તપ્તં ત્વયા ધીમન્ બ્રૂહિ યત્તે મનોગતમ્

સ એવમુક્તો દેવેન શિરસા પાદયોર્નતઃ॥
અસ્તવં પરમેશાનં જરાશોકવિનાશનમ્

અથ માં નન્દિનં શમ્ભુર્ભક્ત્યા પરામયા યુતમ્ ॥
અશ્રુપૂર્ણેક્ષણં સમ્યક્ પાદયોઃ શિરસા નતમ્

ઉત્થાય પરમેશાનઃ પસ્પર્શ પરમાર્તિહા॥
કરાભ્યાં સંમુખાભ્યાન્તુ સંગૃહ્ય વૃષભધ્વજઃ

નિરીક્ષ્ય ગણપાંશ્ચૈવ દેવીં હિમવતઃ સુતામ્ ॥
ઉવાચ માં કૃપાદૃષ્ટ્યા સમીક્ષ્ય જગતામ્પતિઃ

વત્સ નન્દિન્મહાપ્રાજ્ઞ મૃત્યોર્ભીતિઃ કુતસ્તવ ॥
મયૈવ પ્રેષિતૌ વિપ્રૌ મત્સમસ્ત્વં ન સંશયઃ

અમરો જરયા ત્યક્તોઽદુઃખી ગણપતિઃ સદા ॥
અવ્યયશ્ચાક્ષયશ્ચેષ્ટઃ સ પિતા સ સુહૃજ્જનઃ

મદ્બલઃ પાર્શ્વગો નિત્યં મમેષ્ટો ભવિતાનિશમ્ ॥
ન જરા જન્મ મૃત્યુર્વૈ મત્પ્રસાદાદ્ભવિષ્યતિ

નન્દીશ્વર ઉવાચ ॥
એવમુક્ત્વા શિરોમાલાં કુશેશયમયીં નિજામ્॥
સમુન્મુચ્ય બબન્ધાશુ મમ કણ્ઠે કૃપાનિધિઃ

તયાહં માલયા વિપ્ર શુભયા કણ્ઠસક્તયા॥।
ત્ર્યક્ષો દશભુજશ્ચાસં દ્વિતીય ઇવ શઙ્કર

તત એવ સમાદાય હસ્તેન પરમેશ્વરઃ॥
ઉવાચ બ્રૂહિ કિં તેઽદ્ય દદામિ વરમુત્તમમ્

તતો જટાશ્રિતં વારિ ગૃહીત્વા હાર નિર્મલમ્ ॥
ઉક્ત્વા નન્દી ભવેતીહ વિસસર્જ વૃષધ્વજઃ

તતઃ પઞ્ચમિતા નદ્યઃ પ્રાવર્તત શુભાવહાઃ॥
સુતોયાશ્ચ મહાવેગા દિવ્ય રૂપા ચ સુન્દરી

જટોદકા ત્રિસ્રોતાશ્ચ વૃષધ્વનિરિતીવ હિ॥
સ્વર્ણોદકા જમ્બુનદી પઞ્ચનદ્યઃ પ્રકીર્તિતાઃ

એતત્પઞ્ચનદં નામ શિવપૃષ્ઠતમં શુભમ્॥
જપેશ્વરસમીપે તુ પવિત્રં પરમં મુને

યઃ પઞ્ચનદમાસાદ્ય સ્નાત્વા જપ્ત્વેશ્વરેશ્વરમ્॥
પૂજયેચ્છિવસાયુજ્યં પ્રયાત્યેવ ન સંશયઃ

અથ શમ્ભુરુવાચોમામભિષિઞ્ચામિ નન્દિનમ્।
ગણેન્દ્રં વ્યાહરિષ્યામિ કિં વા ત્વં મન્યસેઽવ્યયે

ઉમોવાચ ॥
દાતુમર્હસિ દેવેશ નન્દિને પરમેશ્વર ॥
મહાપ્રિયતમો નાથ શૈલાદિસ્તનયો મમ

નન્દીશ્વર ઉવાચ ॥
તતસ્સ શઙ્કરઃ સ્વીયાન્સસ્માર ગણપાન્વરાન્ ॥
સ્વતન્ત્રઃ પરમેશાનસ્સર્વદો ભક્તવત્સલઃ

સ્મરણાદેવ રુદ્રસ્ય સમ્પ્રાપ્તાશ્ચ ગણેશ્વરાઃ ॥
અસઙ્ખ્યાતા મહામોદાશ્શઙ્કરાકૃતયોઽખિલાઃ

તે ગણેશાશ્શિવં દેવીં પ્રણમ્યાહુઃ શુભં વચઃ ॥
તે પ્રણમ્ય કરૌ બદ્ધ્વા નતસ્કન્ધા મહાબલાઃ

ગણેશા ઊચુઃ ॥
કિમર્થં ચ સ્મૃતા દેવ હ્યાજ્ઞાપય મહાપ્રભો ॥
કિઙ્કરાન્નઃ સમાયાતાંસ્ત્રિપુરાર્દન કામદ

કિં સાગરાઞ્શોષયામો યમં વા સહ કિંકરૈઃ ॥
હન્મો મૃત્યું મહામૃત્યું વિશેષં વૃદ્ધપદ્મજમ્

બદ્ધ્વેન્દ્રં સહ દેવૈશ્ચ વિષ્ણું વા પાર્ષદૈઃ સહ॥
આનયામઃ સુસંકુદ્ધાન્દૈત્યાન્વા દાનવૈઃ સહ

કસ્યાદ્ય વ્યસનં ઘોરં કરિષ્યામસ્તવાજ્ઞયા ॥
કસ્ય વાદ્યોત્સવો દેવ સર્વકામસમૃદ્ધયે

નન્દીશ્વર ઉવાચ ॥
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તેષાં ગણાનાં વીરવાદિનામ્ ॥
ઉવાચ તાન્સ પ્રશંસ્ય ગણેશાન્પરમેશ્વરઃ

શિવ ઉવાચ॥
નન્દીશ્વરોયં પુત્રો મે સર્વેષામીશ્વરેશ્વરઃ॥
પ્રિયો ગણામગ્રણીસ્સર્વૈઃ ક્રિયતાં વચનં મમ

સર્વે પ્રીત્યાભિષિઞ્ચધ્વં મદ્ગણાનાં ગતિમ્પતિમ્ ॥
અદ્યપ્રભૃતિ યુષ્માકમયં નન્દીશ્વરઃ પ્રભુઃ

નન્દીશ્વર ઉવાચ ॥
એવમુક્તાઃ શઙ્કરેણ ગણપાસ્સર્વ્વ એવ તે ॥
એવમસ્ત્વિતિ સમ્પ્રોચ્ય સમ્ભારાનાહરઁસ્તતઃ

તતો દેવાશ્ચ સેન્દ્રાશ્ચ નારાયણમુખાસ્તથા ॥
મુનયઃ સર્વતો લોકા આજગ્મુર્મુદિતાનનાઃ

પિતામહોપિ ભગવન્નિયોગાચ્છઙ્કરસ્ય વૈ ॥
ચકાર નંદિનસ્સર્વ્વમભિષેકં સમાહિતઃ

તતો વિષ્ણુસ્તતશ્શક્રો લોકપાલાસ્તથૈવ ચ ॥
ઋષયસ્તુષ્ટુવુશ્ચૈવ પિતામહપુરોગમાઃ

સ્તુતિમત્સુ તતસ્તેષુ વિષ્ણુઃ સર્વજગત્પતિઃ ॥
શિરસ્યઞ્જલિમાધાય તુષ્ટાવ ચ સમાહિતઃ

પ્રાઞ્જલિઃ પ્રણતો ભૂત્વા જયશબ્દં ચકાર ચ ॥
તતો ગણાધિપાસ્સર્વ્વે તતો દેવાસ્તતોઽસુરાઃ

એવં સ્તુતશ્ચાભિષિક્તો દેવૈસ્સ બ્રહ્મકૈસ્તદા ॥
નન્દીશ્વરોહં વિપ્રેન્દ્ર નિયોગાત્પ રમેશિતુઃ

ઉદ્વાહશ્ચ કૃતસ્તત્ર નિયોગાત્પરમેષ્ઠિનઃ ॥
મહોત્સવયુતઃ પ્રીત્યા વિષ્ણુબ્રહ્માદિભિર્મમ

મરુતાં ચ સુતા દેવી સુયશાસ્તુ મનોહરા ॥
પત્ની સા મેઽભવદ્દિવ્યા મનોનયનનન્દિની

લબ્ધં શશિપ્રભં છત્રં તયા તત્ર વિભૂષિતમ્ ॥
ચામરૈશ્ચામરાસક્તહસ્તાગ્રૈઃ સ્ત્રીગણૈર્યુતમ્

સિંહાસનં ચ પરમં તયા ચાધિષ્ઠિતં મયા॥
અલંકૃતો મહાલક્ષ્મ્યા મુકુટાદ્યૈસ્સુભૂષણૈઃ

લબ્ધો હારશ્ચ પરમો દેવ્યાઃ કણ્ઠગતસ્તથા ॥
વૃષેન્દ્રશ્ચ શિતો નાગસ્સિંહસ્સિંહધ્વજસ્તથા

રથશ્ચ હેમહારશ્ચ ચન્દ્રબિંબસમઃ શુભઃ ॥
અન્યાન્યપિ ચ વસ્તૂનિ લબ્ધાનિ હિ મયા મુને

એવં કૃતવિવાહોઽહં તયા પત્ન્યા મહામુને ॥
પાદૌ વવન્દે શમ્ભોશ્ચ શિવાયા બ્રહ્મણો હરેઃ

તથાવિધં ત્રિલોકેશસ્સપત્નીકં ચ મામ્પ્રભુઃ ॥
પ્રોવાચ પરયા પ્રીત્યા સ શિવો ભક્તવત્સલઃ

ઈશ્વર ઉવાચ ॥
શૃણુ સત્પુત્ર તાતસ્ત્વં સુયશેયન્તવ પ્રિયા ॥
દદામિ તે વરમ્પ્રીત્યા યત્તે મનસિ વાઞ્છિતમ્

સદાહન્તવ નન્દીશ સન્તુષ્ટોઽસ્મિ ગણેશ્વર ॥
દેવ્યા ચ સહિતો વત્સ શૃણુ મે પરમં વચઃ

સદેષ્ટશ્ચ વિશિષ્ટશ્ચ પરમૈશ્વર્ય્યસંયુતઃ॥
મહાયોગી મહેષ્વાસઃ સ પિતા સ પિતામહઃ

અજેયસ્સર્વજેતા ચ સદા પૂજ્યો મહાબલઃ ॥
અહં યત્ર ભવાંસ્તત્ર યત્ર ત્વં તત્ર ચાપ્યહમ્

અયં ચ તે પિતા પુત્ર પરમૈશ્વર્ય્યસંયુતઃ ॥
ભવિષ્યતિ ગણાધ્યક્ષો મમ ભક્તો મહાબલઃ

પિતામહોઽપિ તે વત્સ તથાસ્તુ નિયમા ઇમે ॥
મત્સમીપં ગમિષ્યન્તિ મયા દત્તવરાસ્તથા

નન્દીશ્વર ઉવાચ॥
તતો દેવી મહાભાગા નન્દિનં વરદાબ્રવીત્॥
વરં બ્રૂહીતિ મામ્પુત્ર સર્વ્વાન્કામાન્યથેસિતાન્

તચ્છ્રુત્વા વચનં દેવ્યાઃ પ્રાવોચત્સાઞ્જલિસ્તદા॥
ભક્તિર્ભવતુ મે દેવિ પાદયોસ્તે સદા વરા

શ્રુત્વા મમ વચો દેવી હ્યેવમસ્ત્વિતિ સાબ્રવીત્॥
સુયશાં તાઞ્ચ સુપ્રીત્યા નન્દિપ્રિયતમાં શિવામ્

દેવ્યુવાચ ॥
વત્સે વરં યથેષ્ટં હિ ત્રિનેત્રા જન્મવર્જિતા ॥
પુત્રપૌત્રેસ્તુ ભક્તિર્મે તથા ચ ભર્તુરેવ હિ

નન્દ્યુવાચ ॥
તદા બ્રહ્મા ચ વિષ્ણુશ્ચ સર્વ્વે દેવગણાશ્ચ વૈ ॥
તાભ્યાં વરાન્દદુઃ પ્રીત્યા સુપ્રસન્નાશ્શિવાજ્ઞયા

સાન્વયં માં ગૃહીત્વેશસ્તતસ્સમ્બન્ધિબાન્ધવૈઃ॥
આરુહ્ય વૃષમીશાનો ગતો દેવ્યા નિજં ગૃહમ્

વિષ્ણ્વાદયઃ સુરાસ્સર્વ્વે પ્રશંસન્તો હ્યમી તદા॥
સ્વધામાનિ યયુઃ પ્રીત્યા સંસ્તુવન્તઃ શિવં શિવમ્

ઇતિ તે કથિતો વત્સ સ્વાવતારો મહામુને ॥
સદાનન્દકરઃ પુંસાં શિવભક્તિપ્રવર્દ્ધનઃ

ય ઇદન્નન્દિનો જન્મ વરદાનન્તથા મમ ॥
અભિષેકં વિવાહં ચ શૃણુયાચ્છ્રાવયેત્તથા

પઠેદ્વા પાઠયેદ્વાપિ શ્રદ્ધાવાન્ભક્તિસંયુતઃ ॥
ઇહ સર્વ્વસુખમ્ભુક્ત્વા પરત્ર લભતે ગતિમ્

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે તૃતીયાયાં શતરુદ્રસંહિતાયાં નન્દિકેશ્વરાવતારાભિષેકવિવાહ વર્ણનં નામ સપ્તમોઽધ્યાયઃ

ઇતિ ત્રિચત્વારિંશોવતારઃ