શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.5.49

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
ૐ નમસ્તે દેવેશાય સુરાસુરનમ સ્કૃતાય ભૂતભવ્યમહાદેવાય હરિતપિગલલોચનાય બલાય બુદ્ધિરૂપિણે વૈયાઘ્રવસનચ્છદાયારણેયાય ત્રૈલોક્યપ્રભવે ઈશ્વરાય હરાય હરિતનેત્રાય યુગાન્તકરણાયાનલાયગણેશાયલોકપાલાય મહાભુજાયમહાહસ્તાય શૂલિને મહાદંષ્ટ્રિણે કાલાય મહેશ્વરાયઅવ્યયાય કાલરૂપિણે નીલગ્રીવાય મહોદરાય ગણાધ્યક્ષાય સર્વાત્મને સર્વભાવનાય સર્વગાય મૃત્યુહંત્રે પારિયાત્રસુવ્રતાય બ્રહ્મચારિણે વેદાન્ત ગાય તપોંતગાય પશુપતયે વ્યંગાય શૂલપાણયે વૃષકેતવે હરયે જટિને શિખંડિને લકુટિને મહાયશસે ભૂતેશ્વરાય ગુહાવાસિને વીણા પણવતાલંબતે અમરાય દર્શનીયાય બાલસૂર્યનિભાય શ્મશાનવાસિને ભગવતે ઉમાપતયે અરિન્દમાય ભગસ્યાક્ષિપાતિને પૂષ્ણોર્દશનનાશનાય કૂરકર્તકાય પાશહસ્તાય પ્રલયકાલાય ઉલ્કામુખાયાગ્નિકેતવે મુનયે દીપ્તાય વિશાંપતયે ઉન્નયતે જનકાય ચતુર્થકાય લોક સત્તમાય વામદેવાય વાગ્દાક્ષિણ્યાય વામતો ભિક્ષવે ભિક્ષુરૂપિણે જટિને સ્વયંજટિલાય શક્રહસ્તપ્રતિસ્તંભકાય વસૂનાં સ્તંભાય ક્રતવે ક્રતુકરાય કાલાય મેધાવિને મધુકરાય ચલાય વાનસ્પત્યાય વાજસનેતિ સમાશ્રમપૂજિતાય જગદ્ધાત્રે જગત્કર્ત્રે પુરુષાય શાશ્વતાય ધ્રુવાય ધર્માધ્યક્ષાય ત્રિવર્ત્મને ભૂતભાવનાય ત્રિનેત્રાય બહુરૂપાય સૂર્યાયુતસમપ્રભાય દેવાય સર્વતૂર્યનિનાદિને સર્વબાધાવિમોચનાય બંધનાય સર્વધારિણે ધર્મ્મોત્તમાય પુષ્પદંતાયાપિ ભાગાય મુખાય સર્વહરાય હિરણ્યશ્રવસે દ્વારિણે ભીમાય ભીમપરાક્રમાય ૐનમો નમઃ ॥
સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
ઇમં મન્ત્રવરં જપ્ત્વા શુક્રો જઠરપંજરાત્ ॥
નિષ્ક્રાન્તો લિંગમાર્ગેણ શંભોશ્શુક્રમિવોત્કટમ્

ગૌર્યા ગૃહીતઃ પુત્રાર્થં વિશ્વેશેન તતઃ કૃતઃ ॥
અજરશ્ચામરઃ શ્રીમાન્દ્વિતીય ઇવ શંકરઃ

ત્રિભિર્વર્ષસહસ્રૈસ્તુ?? સમતીતૈર્મહીતલે ॥
મહેશ્વરાત્પુનર્જાતઃ શુક્રો વેદનિધિર્મુનિઃ

દદર્શ શૂલે સંશુષ્કં ધ્યાયંતં પરમેશ્વરમ્ ॥
અંધકં ધૈર્યસદ્વન્ય??દાનવેશં તપસ્વિનમ્

મહાદેવં વિરૂપાક્ષં ચન્દ્રાર્દ્ધકૃતશેખરમ્ ॥
અમૃતં શાશ્વતં સ્થાણું નીલકંઠં પિનાકિનમ્

વૃષભાક્ષં મહાજ્ઞેયં પુરુષં સર્વકામદમ્ ॥
કામારિં કામદહનં કામરૂપં કપર્દિનમ્

વિરૂપં ગિરિશં ભીમં સ્રગ્વિણં રક્તવાસસમ્ ॥
યોગિનં કાલદહનં ત્રિપુરઘ્નં કપાલિનમ્

ગૂઢવ્રતં ગુપ્તમંત્રં ગંભીરં ભાવગોચરમ્ ॥
અણિમાદિગુણાધારત્રિલોક્યૈશ્વર્ય્યદાયકમ્

વીરં વીરહણં ઘોરં વિરૂપં માંસલં પટુમ્ ॥
મહામાંસાદમુન્મત્તં ભૈરવં વૈ મહેશ્વરમ્

ત્રૈલોક્યદ્રાવણં લુબ્ધં લુબ્ધકં યજ્ઞસૂદનમ્ ॥
કૃત્તિકાનાં સુતૈર્યુક્તમુન્મત્તકૃત્તિવાસસમ્

ગજકૃત્તિપરીધાનં ક્ષુબ્ધં ભુજગભૂષણમ્ ॥
દદ્યાલંબં ચ વેતાલં ઘોરં શાકિનિપૂજિતમ્

અઘોરં ઘોરદૈત્યઘ્નં ઘોરઘોષં વનસ્પતિમ્ ॥
ભસ્માંગં જટિલં શુદ્ધં ભેરુંડશતસેવિતમ્

ભૂતેશ્વરં ભૂતનાથં પઞ્ચભૂતાશ્રિતં ખગમ્ ॥
ક્રોધિતં નિષ્ઠુરં ચણ્ડં ચણ્ડીશં ચણ્ડિકાપ્રિયમ્

ચણ્ડં તુંગં ગરુત્મંતં નિત્યમાસવભોજનમ્ ॥
લેલિહાનં મહારૌદ્રં મૃત્યું મૃત્યોરગોચરમ્

મૃત્યોર્મૃત્યું મહાસેનં શ્મશાનારણ્યવાસિનમ્ ॥
રાગં વિરાગં રાગાંધં વીતરાગશતાચિતમ્

સત્ત્વં રજસ્તમોધર્મમધર્મં વાસવાનુજમ્ ॥
સત્યં ત્વસત્યં સદ્રૂપમસદ્રૂપમહેતુકમ્

અર્દ્ધનારીશ્વરં ભાનું ભાનુકોટિશતપ્રભમ્ ॥
યજ્ઞં યજ્ઞપતિં રુદ્રમીશાનં વરદં શિવમ્

અષ્ટોત્તરશતં હ્યેતન્મૂર્તીનાં પરમાત્મનઃ ॥
શિવસ્ય દાનવો ધ્યાયન્મુક્તસ્તસ્માન્મહાભયાત્

દિવ્યેનામૃતવર્ષેણ સોઽભિષિક્તઃ કપર્દિના ॥
તુષ્ટેન મોચિતં તસ્માચ્છૂલાગ્રાદવરોપિતઃ

ઉક્તશ્ચાથ મહાદૈત્યો મહેશાનેન સોંઽધકઃ ॥
અસુરસ્સાંત્વપૂર્વં યત્કૃતં સર્વં મહાત્મના

ઈશ્વર ઉવાચ ॥
ભો ભો દૈત્યેન્દ્રતુષ્ટોઽસ્મિ દમેન નિયમેન ચ ॥
શૌર્યેણ તવ ધૈર્યેણ વરં વરય સુવ્રત

આરાધિતસ્ત્વયા નિત્યં સર્વનિર્ધૂતકલ્મષઃ ॥
વરદોઽહં વરાર્હસ્ત્વં મહાદૈત્યેન્દ્રસત્તમ

પ્રાણસંધારણાદસ્તિ યચ્ચ પુણ્યફલં તવ ॥
ત્રિભિર્વર્ષસહસ્રૈસ્તુ તેનાસ્તુ તવ નિર્વૃતિઃ

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
એતચ્છ્રુત્વાંધકઃ પ્રાહ વેપમાનઃ કૃતાંજલિઃ ॥
ભૂમૌ જાનુદ્વયં કૃત્વા ભગવંતમુમાપતિમ્

અંધક ઉવાચ ॥
ભગવન્યન્મયોક્તોઽસિ દીનોદીનઃ પરાત્પરઃ ॥
હર્ષગદ્ગદયા વાચા મયા પૂર્વં રણાજિરે

યદ્યત્કૃતં વિમૂઢત્વાત્કર્મ લોકેષુ ગર્હિતમ્ ॥
અજાનતા ત્વાં તત્સર્વં પ્રભો મનસિ મા કૃથાઃ

પાર્વત્યામપિ દુષ્ટં યત્કામદોષાત્કૃતં મયા ॥
ક્ષમ્યતાં મે મહાદેવ કૃપણો દુઃખિતો ભૃશમ્

દુઃખિતસ્ય દયા કાર્યા કૃપણસ્ય વિશેષતઃ ॥
દીનસ્ય ભક્તિયુક્તસ્ય ભવતા નિત્યમેવ હિ

સોહં દીનો ભક્તિયુક્ત આગતશ્શરણં તવ ॥
રક્ષા મયિ વિધાતવ્યા રચિતોઽયં મયાંજલિઃ

ઇયં દેવી જગન્માતા પરિતુષ્ટા મમોપરિ ॥
ક્રોધં વિહાય સકલં પ્રસન્ના માં નિરીક્ષતામ્

ક્વાસ્યાઃ ક્રોધઃ ક્વ કૃપણો દૈત્યોઽહં ચન્દ્રશેખર॥
તત્સોઢા નાહમર્દ્ધેન્દુચૂડ શંભો મહેશ્વર

ક્વ ભવાન્પરમોદારઃ ક્વ ચાહં વિવશીકૃતઃ ॥
કામક્રોધાદિભિર્દોષૈર્જરસા મૃત્યુના તથા

અયં તે વીરકઃ પુત્રો યુદ્ધશૌંડો મહાબલઃ ॥
કૃપણં માં સમાલક્ષ્ય મા મન્યુવશમન્વગાઃ

તુષારહારશીતાંશુશંખકુન્દેન્દુવર્ણ ભાક્ ॥
પશ્યેયં પાર્વતીં નિત્યં માતરં ગુરુગૌરવાત્

નિત્યં ભવદ્ભ્યાં ભક્તસ્તુ નિર્વૈરો દૈવતૈઃ સહ ॥
નિવસેયં ગણૈસ્સાર્દ્ધં શાંતા ત્મા યોગચિંતકઃ

મા સ્મરેયં પુનર્જાતં વિરુદ્ધં દાનવોદ્ભવમ્ ॥
ત્વત્કૃપાતો મહેશાન દેહ્યેતદ્વરમુત્તમમ્

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
એતાવદુક્ત્વા વચનં દૈત્યેન્દ્રો મૌનમાસ્થિતઃ ॥
ધ્યાયંસ્ત્રિલોચનં દેવં પાર્વતીં પ્રેક્ષ્ય માતરમ્

તતો દૃષ્ટસ્તુ રુદ્રેણ પ્રસન્નેનૈવ ચક્ષુષા ॥
સ્મૃતવાન્પૂર્વવૃત્તાંતમાત્મનો જન્મ ચાદ્ભુતમ્

તસ્મિન્સ્મૃતે ચ વૃત્તાંતે તતઃ પૂર્ણમનોરથઃ ॥
પ્રણમ્ય માતાપિતરૌ કૃતકૃત્યોઽભવત્તતઃ

પાર્વત્યા મૂર્ધ્ન્યુપાઘ્રાતશ્શંકરેણ ચ ધીમતા ॥
તથાઽભિલષિતં લેભે તુષ્ટાદ્બાલેન્દુશેખરાત્ ॥2.5.49.૪ ૦ ॥
એતદ્વસ્સર્વમાખ્યાતમન્ધકસ્ય પુરાતનમ્ ॥
ગાણપત્યં મહાદેવપ્રસાદાત્પરસૌખ્યદમ્

મૃત્યુંજયશ્ચ કથિતો મંત્રો મૃત્યુવિનાશનઃ ॥
પઠિતવ્યઃ પ્રયત્નેન સર્વકામફલપ્રદઃ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં પઞ્ચમે યુદ્ધખણ્ડે અંધકગણ જીવિતપ્રાપ્તિવર્ણનં નામૈકોનપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ