શિવ પુરાણ · શ્લોક 1.7-2

ઈશ્વર ઉવાચ
વત્સકાઃ સ્વસ્તિવઃ કચ્ચિદ્વર્તતે મમ શાસનાત્

જગચ્ચ દેવતાવંશઃ સ્વસ્વકર્મણિ કિં નવા

પ્રાગેવ વિદિતં યુદ્ધં બ્રહ્મવિષ્ણ્વોર્મયાસુરાઃ

ભવતામભિતાપેન પૌનરુક્ત્યેન ભાષિતમ્

ઇતિ સસ્મિતયા માધ્વ્યા કુમારપરિભાષયા

સમતોષયદંબાયાઃ સ પતિસ્તત્સુરવ્રજમ્

અથ યુદ્ધાંગણં ગંતું હરિધાત્રોરધીશ્વરઃ

આજ્ઞાપયદ્ગણેશાનાં શતં તત્રૈવ સંસદિ

તતો વાદ્યં બહુવિધં પ્રયાણાય પરેશિતુઃ

ગણેશ્વરાશ્ચ સંનદ્ધા નાનાવાહનભૂષણાઃ

પ્રણવાકારમાદ્યંતં પઞ્ચમંડલમંડિતમ્

આરુરોહ રથં ભદ્રમંબિકાપતિરીશ્વરઃ

સસૂનુગણમિંદ્રાદ્યાઃ સર્વેપ્યનુયયુઃ સુરાઃ

ચિત્રધ્વજવ્યજનચામરપુષ્પવર્ષસંગતિનૃત્યનિવહૈરૈપિ વાદ્યવર્ગૈઃ ॥ ૧,૭.

સંમાનિતઃ પશુપતિઃ પરયા ચ દેવ્યા સાકં તયોઃ સમરભૂમિમગાત્સસૈન્યઃ

સમીક્ષ્યં તુ તયોર્યુદ્ધં નિગૂઢો ઽભ્રં સમાસ્થિતઃ

સમાપ્તવાદ્યનિર્ઘોષઃ શાંતોરુગણનિઃસ્વનઃ

અથ બ્રહ્માચ્યુતૌ વીરૌ હંતુકામૌ પરસ્પરમ્

માહેશ્વરેણ ચાઽસ્ત્રેણ તથા પાશુપતેન ચ

અસ્ત્રજ્વાલૈરથો દગ્ધં બ્રહ્મવિષ્ણ્વોર્જગત્ત્રયમ્

ઈશોપિ તં નિરીક્ષ્યાથ હ્યકાલપ્રલયં ભૃશમ્

મહાનલસ્તંભવિભીષણાકૃતિર્બભૂવ તન્મધ્યતલે સ નિષ્કલઃ

તે અસ્ત્રે ચાપિ સજ્વાલે લોકસંહરણક્ષમે

નિપતેતુઃ ક્ષણે નૈવ હ્યાવિર્ભૂતે મહાનલે

દૃષ્ટ્વા તદદ્ભુતં ચિત્રમસ્ત્રશાંતિકરં શુભમ્

કિમેતદદ્ભુતાકારમિત્યૂચુશ્ચ પરસ્પરમ્

અતીંદ્રિયમિદં સ્તંભમગ્નિરૂપં કિમુત્થિતમ્

અસ્યોર્ધ્વમપિ ચાધશ્ચાવયોર્લક્ષ્યમેવ હિ

ઇતિ વ્યવસિતૌ વીરૌ મિલિતૌ વીરમાનિનૌ

તત્પરૌ તત્પરીક્ષાર્થં પ્રતસ્થાતે ઽથ સત્વરમ્

આવયોર્મિશ્રયોસ્તત્ર કાર્યમેકં ન સંભવેત્

ઇત્યુક્ત્વા સૂકરતનુર્વિષ્ણુસ્તસ્યાદિમીયિવાન્

તથા બ્રહ્માહં સતનુસ્તદંતં વીક્ષિતું યયૌ

ભિત્ત્વા પાતાલનિલયં ગત્વા દૂરતરં હરિઃ

ના ઽપિ શ્યાત્તસ્ય સંસ્થાનં સ્તંભસ્યાનલવર્ચસઃ

શ્રાંતઃ સ સૂકરહરીઃ પ્રાપ પૂર્વં રણાંગણમ્

અથ ગચ્છંસ્તુ વ્યોમ્ના ચ વિધિસ્તાત પિતા તવ

દદર્શ કેતકી પુષ્પં કિંચિદ્વિચ્યુતમદ્ભુતમ્

અતિસૌરભ્યમમ્લાનં બહુવર્ષચ્યુતં તથા

અન્વીક્ષ્ય ચ તયોઃ કૃત્યં ભગવાન્પરમેશ્વરઃ

પરિહાસં તુ કૃતવાન્કંપનાચ્ચલિતં શિરઃ

તસ્માત્તાવનુગૃહ્ણાતું ચ્યુતં કેતકમુત્તમમ્

કિં ત્વં પતસિ પુષ્પેશ પુષ્પરાટ્કેન વા ધૃતમ્

આદિમસ્યાપ્રમેયસ્ય સ્તંભમધ્યાચ્ચ્યુતશ્ચિરમ્

ન સંપશ્યામિ તસ્માત્ત્વં જહ્યાશામંતદર્શને

અસ્યાં તસ્ય ચ સેવાર્થં હંસમૂર્તિરિહાગતઃ

ઇતઃ પરં સખે મે ઽદ્ય ત્વયા કર્તવ્યમીપ્સિતમ્

મયા સહ ત્વયા વાચ્યમેતદ્વિષ્ણોશ્ચ સન્નિધૌ

સ્તંભાંતો વીક્ષિતો ધાત્રા તત્ર સાક્ષ્યહમચ્યુત

ઇત્યુક્ત્વા કેતકં તત્ર પ્રણનામ પુનઃ નઃ

અસત્યમપિ શસ્તં સ્યાદાપદીત્યનુશાસનમ્

સમીક્ષ્ય તત્રાઽચ્યુતમાયતશ્રમં પ્રનષ્ટહર્ષં તુ નનર્ત હર્ષાત્

ઉવાચ ચૈનં પરમાર્થમચ્યુતં ષંઢાત્તવાદઃ સ વિધિસ્તતો ઽચ્યુતમ્

સ્તંભાગ્રમેતત્સમુદીક્ષિતં હરે તત્રૈવ સાક્ષી નનુ કેતકં ત્વિદમ્

તતો ઽવદત્તત્ર હિ કેતકં મૃષા તથેતિ તદ્ધાતૃવચસ્તદંતિકે

હરિશ્ચ તત્સત્યમિતીવ ચિંતયંશ્ચકાર તસ્મૈ વિધયે નમઃ સ્વયમ્

ષોડશૈરુપચારૈશ્ચ પૂજયામાસ તં વિધિમ્

વિધિં પ્રહર્તું શઠમગ્નિલિંગતઃ સ ઈશ્વરસ્તત્ર બભૂવ સાકૃતિઃ

સમુત્થિતઃ સ્વામિ વિલોકનાત્પુનઃ પ્રકંપપાણિઃ પરિગૃહ્ય તત્પદમ્

આદ્યંતહીનવપુષિ ત્વયિ મોહબુદ્ધ્યા ભૂયાદ્વિમર્શ ઇહ નાવતિ કામનોત્થઃ

સ ત્વં પ્રસીદ કરુણાકર કશ્મલં નૌ મૃષ્ટં ક્ષમસ્વ વિહિતં ભવતૈવ કેલ્યા

ઈશ્વર ઉવાચ
વત્સપ્રસન્નો ઽસ્મિ હરે યતસ્ત્વમીશત્વમિચ્છન્નપિ સત્યવાક્યમ્

બ્રૂયાસ્તતસ્તે ભવિતા જનેષુ સામ્યં મયા સત્કૃતિરપ્યલપ્થાઃ

ઇતઃ પરં તે પૃથગાત્મનશ્ચ ક્ષેત્રપ્રતિષ્ઠોત્સવપૂજનં ચ

ઇતિ દેવઃ પુરા પ્રીતઃ સત્યેન હરયે પરમ્

દદૌ સ્વસામ્યમત્યર્થં દેવસંઘે ચ પશ્યતિ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે વિદ્યેશ્વરસંહિતાયાં સપ્તમો ઽધ્યાયઃ