શિવ પુરાણ · અધ્યાય 1.7

ઈશ્વર ઉવાચ ।
વત્સકાઃ સ્વસ્તિવઃ કચ્ચિદ્વર્તતે મમ શાસનાત્ ।
જગચ્ચ દેવતાવંશઃ સ્વસ્વકર્મણિ કિં નવા

પ્રાગેવ વિદિતં યુદ્ધં બ્રહ્મવિષ્ણ્વોર્મયાસુરાઃ ।
ભવતામભિતાપેન પૌનરુક્ત્યેન ભાષિતમ્

ઇતિ સસ્મિતયા માધ્વ્યા કુમારપરિભાષયા ।
સમતોષયદંબાયાઃ સ પતિસ્તત્સુરવ્રજમ્

અથ યુદ્ધાંગણં ગંતું હરિધાત્રોરધીશ્વરઃ ।
આજ્ઞાપયદ્ગણેશાનાં શતં તત્રૈવ સંસદિ

તતો વાદ્યં બહુવિધં પ્રયાણાય પરેશિતુઃ ।
ગણેશ્વરાશ્ચ સંનદ્ધા નાનાવાહનભૂષણાઃ

પ્રણવાકારમાદ્યંતં પંચમંડલમંડિતમ્।
આરુરોહ રથં ભદ્ર મંબિકાપતિરીશ્વરઃ ।
સસૂનુગણમિંદ્રા દ્યાઃ સર્વેપ્યનુયયુઃ સુરાઃ

ચિત્રધ્વજવ્યજનચામરપુષ્પવર્ષસંગતિનૃત્યનિવહૈરપિ વાદ્યવર્ગૈઃ ।
સંમાનિતઃ પશુપતિઃ પરયા ચ દેવ્યા સાકં તયોઃ સમરભૂમિમગાત્સસૈન્યઃ

સમીક્ષ્યં તુ તયોર્યુદ્ધં નિગૂઢોઽભ્રં સમાસ્થિતઃ ।
સમાપ્તવાદ્યનિર્ઘોષઃ શાંતોરુગણનિઃસ્વનઃ

અથ બ્રહ્માચ્યુતૌ વીરૌ હંતુકામૌ પરસ્પરમ્ ।
માહેશ્વરેણ ચાઽસ્ત્રેણ તથા પાશુપતેન ચ

અસ્ત્રજ્વાલૈરથો દગ્ધં બ્રહ્મવિષ્ણ્વોર્જગત્ત્રયમ્ ।
ઈશોપિ તં નિરીક્ષ્યાથ હ્યકાલપ્રલયં ભૃશમ્

મહાનલસ્તંભવિભીષણાકૃતિર્બભૂવ તન્મધ્યતલે સ નિષ્કલઃ

તે અસ્ત્રે ચાપિ સજ્વાલે લોકસંહરણક્ષમે ।
નિપતેતુઃ ક્ષણે નૈવ હ્યાવિર્ભૂતે મહાનલે

દૃષ્ટ્વા તદદ્ભુતં ચિત્રમસ્ત્રશાંતિકરં શુભમ્ ।
કિમેતદદ્ભુતાકારમિત્યૂચુશ્ચ પરસ્પરમ્

અતીંદ્રિ યમિદં સ્તંભમગ્નિરૂપં કિમુત્થિતમ્ ।
અસ્યોર્ધ્વમપિ ચાધશ્ચ આવયોર્લક્ષ્યમેવ હિ

ઇતિ વ્યવસિતૌ વીરૌ મિલિતૌ વીરમાનિનૌ ।
તત્પરૌ તત્પરીક્ષાર્થં પ્રતસ્થાતેઽથ સત્વરમ્

આવયોર્મિશ્રયોસ્તત્ર કાર્યમેકં ન સંભવેત્ ।
ઇત્યુક્ત્વા સૂકરતનુર્વિષ્ણુસ્તસ્યાદિમીયિવાન્

તથા બ્રહ્માહં સતનુસ્તદંતં વીક્ષિતું યયૌ ।
ભિત્ત્વા પાતાલનિલયં ગત્વા દૂરતરં હરિઃ

નાઽપશ્યત્તસ્ય સંસ્થાનં સ્તંભસ્યાનલવર્ચસઃ ।
શ્રાંતઃ સ સૂકરહરિઃ પ્રાપ પૂર્વં રણાંગણમ્

અથ ગચ્છંસ્તુ વ્યોમ્ના ચ વિધિસ્તાત પિતા તવ ।
દદર્શ કેતકી પુષ્પં કિંચિદ્વિચ્યુતમદ્ભુતમ્

અતિસૌરભ્યમમ્લાનં બહુવર્ષચ્યુતં તથા ।
અન્વીક્ષ્ય ચ તયોઃ કૃત્યં ભગવાન્પરમેશ્વરઃ

પરિહાસં તુ કૃતવાન્કંપનાચ્ચલિતં શિરઃ ।
તસ્માત્તાવનુગૃહ્ણાતું ચ્યુતં કેતકમુત્તમમ્

કિં ત્વં પતસિ પુષ્પેશ પુષ્પરાટ્ કેન વા ધૃતમ્ ।
આદિમસ્યાપ્રમેયસ્ય સ્તંભમધ્યાચ્ચ્યુતશ્ચિરમ્

ન સંપશ્યામિ તસ્માત્ત્વં જહ્યાશામંતદર્શને ।
અસ્યાં તસ્ય ચ સેવાર્થં હંસમૂર્તિરિહાગતઃ

ઇતઃ પરં સખે મેઽદ્ય ત્વયા કર્તવ્યમીપ્સિતમ્ ।
મયા સહ ત્વયા વાચ્યમેતદ્વિષ્ણોશ્ચ સન્નિધૌ

સ્તંભાંતો વીક્ષિતો ધાત્રા તત્ર સાક્ષ્યહમચ્યુત ।
ઇત્યુક્ત્વા કેતકં તત્ર પ્રણનામ પુનઃ નઃ ।
અસત્યમપિ શસ્તં સ્યાદાપદીત્યનુશાસનમ્ ૨૫૑!।
સમીક્ષ્ય તત્રાઽચ્યુતમાયતશ્રમં પ્રનષ્ટહર્ષં તુ નનર્ત હર્ષાત્ ।
ઉવાચ ચૈનં પરમાર્થમચ્યુતં ષંઢાત્તવાદઃ સ વિધિસ્તતોઽચ્યુતમ્

સ્તંભાગ્રમેતત્સમુદીક્ષિતં હરે તત્રૈવ સાક્ષી નનુ કેતકં ત્વિદમ્ ।
તતોઽવદત્તત્ર હિ કેતકં મૃષા તથેતિ તદ્ધાતૃવચસ્તદંતિકે

હરિશ્ચ તત્સત્યમિતીવ ચિંતયંશ્ચકાર તસ્મૈ વિધયે નમઃ સ્વયમ્ ।
ષોડશૈરુપચારૈશ્ચ પૂજયામાસ તં વિધિમ્

વિધિં પ્રહર્તું શઠમગ્નિલિંગતઃ સ ઈશ્વરસ્તત્ર બભૂવ સાકૃતિઃ ।
સમુત્થિતઃ સ્વામિ વિલોકનાત્પુનઃ પ્રકંપપાણિઃ પરિગૃહ્ય તત્પદમ્

આદ્યંતહીનવપુષિ ત્વયિ મોહબુદ્ધ્યા ભૂયાદ્વિમર્શ ઇહ નાવતિ કામનોત્થઃ ।
સ ત્વં પ્રસીદ કરુણાકર કશ્મલં નૌ મૃષ્ટં ક્ષમસ્વ વિહિતં ભવતૈવ કેલ્યા

ઈશ્વર ઉવાચ ।
વત્સપ્રસન્નોઽસ્મિ હરે યતસ્ત્વમીશત્વમિચ્છન્નપિ સત્યવાક્યમ્ ।
બ્રૂયાસ્તતસ્તે ભવિતા જનેષુ સામ્યં મયા સત્કૃતિરપ્યલપ્થાઃ

ઇતઃ પરં તે પૃથગાત્મનશ્ચ ક્ષેત્રપ્રતિષ્ઠોત્સવપૂજનં ચ

ઇતિ દેવઃ પુરા પ્રીતઃ સત્યેન હરયે પરમ્ ।
દદૌ સ્વસામ્યમત્યર્થં દેવસંઘે ચ પશ્યતિ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે વિદ્યેશ્વરસંહિતાયાં સપ્તમોઽધ્યાયઃ