શિવ પુરાણ · અધ્યાય 1.5

સૂત ઉવાચ ।
શ્રવણાદિત્રિકેઽશક્તો લિંગં બેરં ચ શાંકરમ્ ।
સંસ્થાપ્ય નિત્યમભ્યર્ચ્ય તરેત્સંસારસાગરમ્

અપિ દ્ર વ્યં વહેદેવ યથાબલમવંચયન્ ।
અર્પયેલ્લિંગબેરાર્થમર્ચયેદપિ સંતતમ્

મંડપં ગોપુરં તીર્થં મઠં ક્ષેત્રં તથોત્સવમ્ ।
વસ્ત્રં ગંધં ચ માલ્યં ચ ધૂપં દીપં ચ ભક્તિતઃ

વિવિધાન્નં ચ નૈવેદ્યમપૂપવ્યંજનૈર્યુતમ્ ।
છત્રં ધ્વજં ચ વ્યજનં ચામરં ચાપિ સાંગકમ્

રાજોપચારવત્સર્વં ધારયેલ્લિંગબેરયોઃ ।
પ્રદક્ષિણાં નમસ્કારં યથાશક્તિ જપં તથા

આવાહનાદિસર્ગાંતં નિત્યં કુર્યાત્સુભક્તિતઃ ।
ઇત્થમભ્યર્ચ્ય યન્દેવં લિંગેબેરે ચ શાંકરે

સિદ્ધિમેતિ શિવપ્રીત્યા હિત્વાપિ શ્રવણાદિકમ્ ।
લિંગબેરાર્ચનામાત્રાન્મુક્તાઃ પુર્વે મહાજનાઃ

મનુય ઊચુઃ ।
બેરમાત્રે તુ સર્વત્ર પૂજ્યંતે દેવતાગણાઃ ।
લિંગેબેરે ચ સર્વત્ર કથં સંપૂજ્યતે શિવઃ

સૂત ઉવાચ ।
અહો મુનીશ્વરાઃ પુણ્યં પ્રશ્નમેતન્મહાદ્ભુતમ્ ।
અત્ર વક્તા મહાદેવો નાન્યોઽસ્તિ પુરુષઃ ક્વચિત્

શિવેનોક્તં પ્રવક્ષ્યામિ ક્રમાદ્ગુરુમુખાચ્છ્રુતમ્ ।
શિવૈકો બ્રહ્મરૂપત્વાન્નિષ્કલઃ પરિકીર્તિતઃ

રૂપિત્વાત્સકલસ્તદ્વત્તસ્માત્સકલનિષ્કલઃ ।
નિષ્કલત્વાન્નિરાકારં લિંગં તસ્ય સમાગતમ્

સકલત્વાત્તથા બેરં સાકારં તસ્ય સંગતમ્ ।
સકલાકલરૂપત્વાદ્બ્રહ્મશબ્દાભિધઃ પરઃ

અપિ લિંગે ચ બેરે ચ નિત્યમભ્યર્ચ્યતે જનૈઃ ।
અબ્રહ્મત્વાત્તદન્યેષાં નિષ્કલત્વં ન હિ ક્વચિત્

તસ્માત્તે નિષ્કલે લિંગે નારાધ્યંતે સુરેશ્વરાઃ ।
અબ્રહ્મત્વાચ્ચ જીવત્વાત્તથાન્યે દેવતાગણાઃ

તૂષ્ણીં સકલમાત્રત્વાદર્ચ્યંતે બેરમાત્રકે ।
જીવત્વં શંકરાન્યેષાં બ્રહ્મત્વં શંકરસ્ય ચ

વેદાંતસારસંસિદ્ધં પ્રણવાર્થે પ્રકાશનાત્ ।
એવમેવ પુરા પૃષ્ટો મંદરે નંદિકેશ્વરઃ

સનત્કુમારમુનિના બ્રહ્મપુત્રેણ ધીમતા ૧૭બ્।
સનત્કુમાર ઉવાચ ।
શિવાન્યદેવવશ્યાનાં સર્વેષામપિ સર્વતઃ

બેરમાત્રં ચ પૂજાર્થં શ્રુતં દૃષ્ટં ચ ભૂરિશઃ ।
શિવમાત્રસ્ય પૂજાયાં લિંગં બેરં ચ દૃશ્યતે

અતસ્તદ્બ્રૂહિ કલ્યાણ તત્ત્વં મે સાધુબોધનમ્ ।
નંદિકેશ્વર ઉવાચ ।
અનુત્તરમિમં પ્રશ્નં રહસ્યં બ્રહ્મલક્ષણમ્

કથયામિ શિવેનોક્તં ભક્તિયુક્તસ્ય તેઽનઘ ।
શિવસ્ય બ્રહ્મરૂપત્વાન્નિષ્કલત્વાચ્ચ નિષ્કલમ્

લિંગં તસ્યૈવ પૂજાયાં સર્વવેદેષુ સંમતમ્ ।
તસ્યૈવ સકલત્વાચ્ચ તથા સકલનિષ્કલમ્

સકલં ચ તથા બેરં પૂજાયાં લોકસંમતમ્ ।
શિવાન્યેષાં ચ જીવત્વાત્સકલત્વાચ્ચ સર્વતઃ

બેરમાત્રં ચ પૂજાયાં સંમતં વેદનિર્ણયે ।
સ્વાવિર્ભાવે ચ દેવાનાં સકલં રૂપમેવ હિ

શિવસ્ય લિંગં બેરં ચ દર્શને દૃશ્યતે ખલુ ।
સનત્કુમાર ઉવાચ।
ઉક્તં ત્વયા મહાભાગ લિંગબેરપ્રચારણમ્

શિવસ્ય ચ તદન્યેષાં વિભજ્ય પરમાર્થતઃ ।
તસ્માત્તદેવ પરમં લિંગબેરાદિસંભવમ્

શ્રોતુમિચ્છામિ યોગીંદ્ર લિંગાવિર્ભાવલક્ષણમ્ ।
નંદિકેશ્વર ઉવાચ ।
શૃણુ વત્સ ભવત્પ્રીત્યા વક્ષ્યામિ પરમાર્થતઃ

પુરા કલ્પે મહાકાલે પ્રપન્ને લોકવિશ્રુતે ।
આયુધ્યેતાં મહાત્માનૌ બ્રહ્મવિષ્ણૂ પરસ્પરમ્

તયોર્માનં નિરાકર્તું તન્મધ્યે પરમેશ્વરઃ ।
નિષ્કલસ્તંભરૂપેણ સ્વરૂપં સમદર્શયત્

તતઃ સ્વલિંગચિહ્નત્વાત્સ્તંભતો નિષ્કલં શિવઃ ।
સ્વલિંગં દર્શયામાસ જગતાં હિતકામ્યયા

તદાપ્રભૃતિ લોકેષુ નિષ્કલં લિંગમૈશ્વરમ્ ।
સકલં ચ તથા બેરં શિવસ્યૈવ પ્રકલ્પિતમ્

શિવાન્યેષઃ તુ દેવાનાં બેરમાત્રં પ્રકલ્પિતમ્ ।
તત્તદ્બેરં તુ દેવાનાં તત્તદ્ભોગપ્રદં શુભમ્ ।
શિવસ્ય લિંગબેરત્વં ભોગમોક્ષપ્રદં શુભમ્

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે વિદ્યેશ્વરસંહિતાયાં પંચમોઽધ્યાયઃ