શિવ ગીતા · અધ્યાય 1

અથાતઃ સંપ્રવક્ષ્યામિ શુદ્ધકૈવલ્યમુક્તિદમ્ ॥
અનુગ્રહાન્મહેશસ્ય ભવદુઃખસ્ય ભેષજમ્

ન કર્મણામનુષ્ઠાનૈર્ન દાનૈસ્તપસાપિ વા ।
કૈવલ્યં લભતે મર્ત્યઃ કિંતુ જ્ઞાનેન કેવલમ્

રામાય દણ્ડકારણ્યે પાર્વતીપતિના પુરા ।
યા પ્રોક્ત્તા શિવગીતાખ્યા ગુહ્યાગુહ્યતમાપિ સા

યસ્યાઃ સ્મરણમાત્રેણ નૃણાં મુક્તિર્ધુવા હિ સા ।
પુરા સનત્કુમારાય સ્કન્દેનાભિહિતા હિ સા

સનત્કુમારઃ પ્રોવાચ વ્યાસાય મુનિસત્તમાઃ ।
મહ્યં કૃતા(પા)તિરેકેણ પ્રદદૌ બાદરાયણઃ

ઉક્તં ચ તેન કસ્મૈચિન્ન દાતવ્યમિદં ત્વયા ।
સૂતપુત્રાન્યથા દેવાઃ ક્ષુભ્યન્તિ ચ શપન્તિ ચ

અથ પૃષ્ટો મયા વિપ્રો ભગવાન્બાદરાયણઃ ।
ભગવન્દેવતાઃ સર્વાઃ કિં ક્ષુભ્યન્તિ શપન્તિ ચ ॥
તાસામત્રાસ્તિ કા હાનિર્યયા કુપ્યન્તિ દેવતાઃ

પારાશર્યોઽથ મામાહ યત્પૃષ્ટં શ્રૃણુ વત્સલ ।
નિત્યાગ્નિહોત્રિણો વિપ્રાઃ સન્તિ યે ગૃહમેધિનઃ

ત એવ સર્વફલદાઃ સુરાણાં કામધેનવઃ ॥
ભક્ષ્યં ભોજ્યં ચ પેયં ચ યદ્યદિષ્ટં સુપર્વણામ્

અગ્નૌ હુતેન હવિષા તત્સર્વં લભ્યતે દિવિ ।
નાન્યદસ્તિ સુરેશાનામિષ્ટસિદ્ધિપ્રદં દિવિ

દોગ્ધ્રી ધેનુર્યથા નીતા દુઃખદા ગૃહમેધિનામ્ ।
તથૈવ જ્ઞાનવાન્વિપ્રો દેવાનાં દુ:ખદો ભવેત્

ત્રિદશાસ્તેન વિઘ્નન્તિ પ્રવિષ્ટાવિષયં નૃણામ્ ।
તતો ન જાયતે ભક્તિઃ શિવે કસ્યાપિ દેહિનઃ

તસ્માદવિદુષાં નૈવ જાયતે શૂલપાણિનઃ ।
યથાકથંચિજ્જાતાપિ મધ્યે વિચ્છિદ્યતે નૃણામ્

જાતં વાપિ શિવજ્ઞાનં વિશ્વાસં ન ભજત્યલમ્

ઋષય ઊચુઃ ।
યદ્યેવં દેવતા વિઘ્નમાચરન્તિ તનૂભૃતામ્ ।
પૌરુષં તત્ર કસ્યાસ્તિ યેન મુક્તિર્ભવિષ્યતિ

સત્યં સૂતાત્મજ બ્રૂહિ તત્રોપાયોઽસ્તિ વા ન વા ॥
સૂત ઉવાચ ।
કોટિજન્માર્જિતૈઃ પુણ્યૈઃ શિવે ભક્તિઃ પ્રજાયતે

ઇષ્ટાપૂર્તાનિ કર્માણિ તેનાચરતિ માનવઃ ।
શિવાર્પણધિયા કામાન્પરિત્યજ્ય યથાવિધિ

અનુગ્રહાત્તેન શંભોર્જાયતે સુદૃઢો નરઃ ।
તતો ભીતાઃ પલાયન્તે વિઘ્નં હિત્વા સુરેશ્વરાઃ

જાયતે તેન શુશ્રૂષા ચરિતે ચન્દ્રમૌલિનઃ ।
શૃણ્વતો જાયતે જ્ઞાનં જ્ઞાનાદેવ વિમુચ્યતે

બહુનાત્ર કિમુક્તેન યસ્ય ભક્તિઃ શિવે દૃઢા ।
મહાપાપૌઘપાપૌઘકોટિગ્રસ્તો વિમુચ્યતે

સંસારબન્ધનાત્તસ્માદન્યઃ કો વા વિમૂઢધીઃ

નિયમાદ્યસ્તુ કુર્વીત ભક્તિંં વા દ્રોહમેવ વા ॥
તસ્યાપિ ચેત્પ્રસન્નોઽસૌ ફલં યચ્છતિ વાઞ્છિતમ્

ઋદ્ધં કિંચિત્સમાદાય ક્ષુલ્લકં જલમેવ વા ।
યો દત્તે નિયમેનાસૌ તસ્મૈ દત્તે જગત્ત્રયમ્

તત્રાપ્યશક્તો નિયમાન્નમસ્કારં પ્રદક્ષિણામ્ ॥
યઃ કરોતિ મહેશસ્ય તસ્મૈ તુષ્ટો ભવેચ્છિવઃ

પ્રદક્ષિણાસ્વશક્તોઽપિ યઃ સ્વાન્તે ચિન્તયેચ્છિવમ્ ॥
ગચ્છન્સમુપવિષ્ટો વા તસ્યાભીષ્ટં પ્રયચ્છતિ

ચન્દનં બિલ્વકાષ્ઠસ્ય પુષ્પાણિ વનજાન્યપિ ।
ફલાનિ તાદૃશાન્યેવ યસ્ય પ્રીતિકરાણિ વૈ ॥
દુષ્કરં તસ્ય સેવાયાં કિમસ્તિ ભુવનત્રયે

વન્યેષુ યાદૃશી પ્રીતિર્વર્તતે પરમેશિતુઃ ।
ઉત્તમેષ્વપિ નાસ્ત્યેવ ગ્રામજેષ્વપિ તાદૃશી

તં ત્યક્ત્વા તાદૃશં દેવં યઃ સેવેતાન્યદેવતામ્ ।
સ હિ ભાગીરથીં ત્યક્ત્વા કાઙ્ક્ષતે મૃગતૃષ્ણિકામ્

કિંતુ યસ્યાસ્તિ દુરિતં કોટિજન્મસુ સંચિતમ્ ।
તસ્ય પ્રકાશતે નાયં ત્વર્થો મોહાન્ધચેતસઃ

ન કાલનિયમો યત્ર ન દેશસ્ય સ્થલસ્ય ચ ।
યત્રાસ્ય રમતે ચિત્તં તત્ર ધ્યાનેન કેવલમ્ ॥
સ્વાત્મત્વેન શિવસ્યાસૌ શિવસાયુજ્યમાપ્નુયાત્

અતિસ્વલ્પતરાયુઃશ્રીર્ભૂતેશાંશાધિપોઽપિ યઃ॥
સ તુ રાજાહમસ્મીતિ વાદિનં હન્તિ સાન્વયમ્

કર્તાપિ સર્વલોકાનામક્ષયૈશ્વર્યવાનપિ ।
શિવઃ શિવોઽહમસ્મીતિ વાદિનં યં ચ કંચન ।
આત્મના સહ તાદાત્મ્યભાગિનં કુરુતે ભૃશમ્

ધર્માર્થકામમોક્ષાણાં પરં યાસ્યન્તિ યેન વૈ ॥
મુનયસ્તત્પ્રવક્ષ્યામિ વ્રતં પાશુપતાભિધમ્

કૃત્વા તુ વિરજાં દીક્ષાં ભૂતિરુદ્રાક્ષધારિણઃ ॥
જપન્તો વેદસારાખ્યં શિવનામસહસ્રકમ્

સંત્યજ્ય તેન મર્ત્યત્વં શૈવીંં તનુમવાપ્ય ચ ।
તતઃ પ્રસન્નો ભગવાઞ્છંકરો લોકશંકરઃ ॥
ભવતાં દૃશ્યતામેત્ય કૈવલ્યં વઃ પ્રદાસ્યતિ

રામાય દણ્ડકારણ્યે યત્પ્રાદાત્કુમ્ભસંભવઃ ।
તત્સર્વં વઃ પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુધ્વં ભક્તિયોગિનઃ