શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 8.2.2

૮.૨.૨ અથ પઞ્ચવૈશ્વદેવેષ્ટકોપધાનમ્
અથ વૈશ્વદેવીરુપદધાતિ । એષા વૈ સા દ્વિતીયા ચિતિર્યામેભ્યસ્તદશ્વિના ઉપાધત્તાં તામુપધાયેદં સર્વમભવતાં યદિદં કિં ચ -

તે દેવા અબ્રુવન્ । અશ્વિનૌ વા ઇદં સર્વમભૂતામુપ તજ્જાનીત યથા વયમિહાપ્યસામેતિ તેઽબ્રુવંશ્ચેતયધ્વમિતિ ચિતિમિચ્છતેતિ વાવ તદબ્રુવંસ્તદિચ્છત યથા વયમિહાપ્યસામેતિ તે ચેતયમાના એતા ઇષ્ટકા અપશ્યન્વૈશ્વદેવીઃ -

તેઽબ્રુવન્ । અશ્વિનૌ વા ઇદં સર્વમભૂતામશ્વિભ્યામેવાશ્વિનોશ્ચિતિમનૂપદધામહા ઇતિ તે ઽશ્વિભ્યામેવાશ્વિનોશ્ચિતિમનૂપાદધત તસ્માદેતામાશ્વિની ચિતિરિત્યાચક્ષતે તસ્માદ્યથૈવ પૂર્વાસામુદર્ક એવમેતાસામશ્વિભ્યાં હ્યેવાશ્વિનોશ્ચિતિમનૂપાદધત -

યદ્વેવ વૈશ્વદેવીરુપદધાતિ । યે વૈ તે વિશ્વે દેવા એતાં દ્વિતીયાં ચિતિમપશ્યન્યે ત એતેન રસેનોપાયંસ્ત એતે તાનેવૈતદુપદધાતિ તા એતાઃ સર્વાઃ પ્રજાસ્તા રેતઃસિચોર્વેલયોપદધાતીમે વૈ રેતઃસિચાવનયોસ્તત્પ્રજા દધાતિ તસ્માદનયોઃ પ્રજાઃ સર્વત ઉપદધાતિ સર્વતસ્તત્પ્રજા દધાતિ તસ્માત્સર્વતઃ પ્રજા દિશ્યા અનૂપદધાતિ દિક્ષુ તત્પ્રજા દધાતિ તસ્માત્સર્વાસુ દિક્ષુ પ્રજાઃ -

યદ્વેવ વૈશ્વદેવીરુપદધાતિ । પ્રજાપતેર્વિસ્રસ્તાત્સર્વાઃ પ્રજા મધ્યત ઉદક્રામન્નેતસ્યા અધિ યોનેસ્તા એનમેતસ્મિન્નાત્મનઃ પ્રતિહિતે પ્રાપદ્યન્ત -

સ યઃ સ પ્રજાપતિર્વ્યસ્રંસત । અયમેવ સ યોઽયમગ્નિશ્ચીયતેઽથ યા અસ્માત્તાઃ પ્રજા મધ્યત ઉદક્રામન્નેતાસ્તા વૈશ્વદેવ્ય ઇષ્ટકાસ્તદ્યદેતા ઉપદધાતિ યા એવાસ્માત્તાઃ પ્રજા મધ્યત ઉદક્રામંસ્તા અસ્મિન્નેતત્પ્રપાદયતિ રેતઃસિચોર્વેલયા પૃષ્ટયો વૈ રેતઃસિચૌ મધ્યમુ પૃષ્ટયો મધ્યત એવાસ્મિન્નેતાઃ પ્રજાઃ પ્રપાદયતિ સર્વત ઉપદધાતિ સર્વત એવાસ્મિન્નેતાઃ પ્રજાઃ પ્રપાદયતિ -

યદ્વેવ વૈશ્વદેવીરુપદધાતિ । એતદ્વૈ પ્રજાપતિરેતસ્મિન્નાત્મનઃ પ્રતિહિતેઽકામયત પ્રજાઃ સૃજેય પ્રજાયેયેતિ સ ઋતુભિરદ્ભિઃ પ્રાણૈઃ સંવત્સરેણાશ્વિભ્યાં સયુગ્ભૂત્વૈતાઃ પ્રજાઃ પ્રાજનયત્તથૈવૈતદ્યજમાન એતાભિર્દેવતાભિઃ સયુગ્ભૂત્વૈતાઃ પ્રજાઃ પ્રજનયતિ તસ્માદુ સર્વાસ્વેવ સજૂઃ સજૂરિત્યનુવર્તતે -

સજૂરૃતુભિરિતિ । તદૃતૂન્પ્રાજનયદૃતુભિર્વૈ સયુગ્ભૂત્વા પ્રાજનયત્સજૂર્વિધાભિરિત્યાપો વૈ વિધા અદ્ભિર્હીદં સર્વં વિહિતમદ્ભિર્વૈ સયુગ્ભૂત્વા પ્રાજનયત્સજૂર્દેવૈરિતિ તદ્દેવાન્પ્રાજનયદ્યદ્દેવા ઇત્યાચક્ષતે સજૂર્દેવૈર્વયોનાધૈરિતિ પ્રાણા વૈ દેવા વયોનાધાઃ પ્રાણૈર્હીદં સર્વં વયુનં નદ્ધમથો ચ્છન્દાંસિ વૈ દેવા વયોનાધાશ્છન્દોભિર્હીદં સર્વં વયુનં નદ્ધં પ્રાણૈર્વૈ સયુગ્ભૂત્વા પ્રાજનયદગ્નયે ત્વા વૈશ્વાનરાયેતિ સંવત્સરો વા અગ્નિર્વૈશ્વાનરઃ સંવત્સરેણ વૈ સયુગ્ભૂત્વા પ્રાજનયદશ્વિનાધ્વર્યૂ સાદયતામિહ ત્વેત્યશ્વિભ્યાં વૈ સયુગ્ભૂત્વા પ્રાજનયત્ -

સજૂર્વસુભિરિતિ દક્ષિણતઃ । તદ્વસૂન્પ્રાજનયત્સજૂ રુદ્રૈરિતિ પશ્ચાત્તદ્રુદ્રાન્પ્રાજનયત્ સજૂરાદિત્યૈરિત્યુત્તરતસ્તદાદિત્યાન્પ્રાજનયત્ સજૂર્વિશ્વૈર્દેવૈરિત્યુપરિષ્ટાત્ તદ્વિશ્વાન્દેવાન્પ્રાજનયત્તા વૈ સમાનપ્રભૃતયઃ સમાનોદર્કા નાના મધ્યતસ્તા યત્સમાનપ્રભૃતયઃ સમાનોદર્કાઃ સમાનીભિર્હિ દેવતાભિઃ પુરસ્તાચ્ચોપરિષ્ટાચ્ચ સયુગ્ભૂત્વા પ્રાજનયદથ યન્નાના મધ્યતોઽન્યા અન્યા હિ પ્રજા મધ્યતઃ પ્રાજનયત્ -