શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 5.2.5

૫.૨.૫ ત્રિષંયુક્તાદિયાગાઃ
આગ્નાવૈષ્ણવમેકાદશકપાલં પુરોડાશં નિર્વપતિ । ઐન્દ્રાવૈષ્ણવં ચરું વૈષ્ણવં ત્રિકપાલં વા પુરોડાશં ચરું વા તેન ત્રિષંયુક્તેન યજતે પુરુષાનેતદ્દેવા ઉપાયંસ્તથો એવૈષ એતત્પુરુષાનેવોપૈતિ -

સ યદાગ્નાવૈષ્ણવઃ । એકાદશકપાલઃ પુરોડાશો ભવત્યગ્નિર્વૈ દાતા વૈષ્ણવાઃ પુરુષાસ્તદસ્મા અગ્નિર્દાતા પુરુષાન્દદાતિ -

અથ યદૈન્દ્રાવૈષ્ણવઃ । ચરુર્ભવતીન્દ્રો વૈ યજમાનો વૈષ્ણવાઃ પુરુષાસ્તદસ્મા અગ્નિર્દાતા પુરુષાન્દદાતિ તૈરેવૈતત્સંસ્પૃશતે તાનાત્મન્કુરુતે -

અથ યદ્વૈષ્ણવઃ । ત્રિકપાલો વા પુરોડાશો ભવતિ ચરુર્વા યાનેવાસ્મા અગ્નિર્દાતા પુરુષાન્દદાતિ તેષ્વેવૈતદન્તતઃ પ્રતિતિષ્ઠતિ યદ્વૈ પુરુષવાન્કર્મ ચિકીર્ષતિ શક્નોતિ વૈ તત્કર્તું તત્પુરુષાનેવૈતદુપૈતિ પુરુષવાન્ત્સૂયા ઇતિ તસ્ય વામનો ગૌર્દક્ષિણા સ હિ વૈષ્ણવો યદ્વામનઃ -

અથાપરેણ ત્રિષંયુક્તેન યજતે । સ આગ્નાપૌષ્ણમેકાદશકપાલં પુરોડાશં નિર્વપત્યૈન્દ્રાપૌષ્ણં ચરું પૌષ્ણં ચરું તેન ત્રિષંયુક્તેન યજતે પશૂનેવ તદ્દેવા ઉપાયંસ્તથો એવૈષ એતત્પશૂનેવોપૈતિ -

સ યદાગ્નાપૌષ્ણઃ । એકાદશકપાલઃ પુરોડાશો ભવત્યગ્નિર્વૈ દાતા પૌષ્ણાઃ પશવસ્તદસ્મા અગ્નિરેવ દાતા પશૂન્દદાતિ -

અથ યદૈન્દ્રાપૌષ્ણઃ । ચરુર્ભવતીન્દ્રો વૈ યજમાનઃ પૌષ્ણાઃ પશવઃ સ યાનેવાસ્મા અગ્નિર્દાતા પશૂન્દદાતિ તૈરેવૈતત્સંસ્પૃશતે તાનાત્મન્કુરુતે -

અથ યત્પૌષ્ણઃ । ચરુર્ભવતિ યાનેવાસ્મા અગ્નિર્દાતા પશૂન્દદાતિ તેષ્વેવૈતદન્તતઃ પ્રતિતિષ્ઠતિ યદ્વૈ પશુમાન્કર્મ ચિકીર્ષતિ શક્નોતિ વૈ તત્કર્તું તત્પશૂનેવૈતદુપૈતિ પશુમાન્ત્સૂયા ઇતિ તસ્ય શ્યામો ગૌર્દક્ષિણા સ હિ પૌષ્ણો યચ્છ્યામો દ્વે વૈ શ્યામસ્ય રૂપે શુક્લં ચૈવ લોમ કૃષ્ણં ચ દ્વન્દ્વં વૈ મિથુનં પ્રજનનં વૈ પૂષા પશવો હિ પૂષા પશવો હિ પ્રજનનમ્મિથુનમેવૈતત્પ્રજનનં ક્રિયતે તસ્માચ્છ્યામો ગૌર્દક્ષિણા -

અથાપરેણ ત્રિષંયુક્તેન યજતે । સોઽગ્નીષોમીયમેકાદશકપાલં પુરોડાશં નિર્વપત્યૈન્દ્રાસૌમ્યં ચરું સૌમ્યં ચરું તેન ત્રિષંયુક્તેન યજતે વર્ચ એવ તદ્દેવા ઉપાયંસ્તથો એવૈષ એતદ્વર્ચ એવોપૈતિ -

સ યદગ્નીષોમીયઃ । એકાદશકપાલઃ પુરોડાશો ભવત્યગ્નિર્વૈ દાતા વર્ચઃ સોમસ્તદસ્મા અગ્નિરેવ દાતા વર્ચો દદાતિ -

અથ યદૈન્દ્રાસૌમ્યઃ । ચરુર્ભવતીન્દ્રો વૈ યજમાનો વર્ચઃ સોમઃ સ યદેવાસ્માઅગ્નિર્દાતા વર્ચો દદાતિ તેનૈવૈતત્સંસ્પૃશતે તદાન્મન્કુરુતે -

અથ યત્સૌમ્યઃ । ચરુર્ભવતિ યદેવાસ્મા અગ્નિર્દાતા વર્ચો દદાતિ તસ્મિન્નેવૈતદન્તતઃ પ્રતિતિષ્ઠતિ યદ્વૈ વર્ચસ્વી કર્મ ચિકીર્ષતિ શક્નોતિ વૈ તત્કર્તું તદ્વર્ચ એવૈતદુપૈતિ વર્ચસ્વી સૂયા ઇતિ નો હ્યવર્ચસો વ્યાપ્ત્યા ચનાર્થોઽસ્તિ તસ્ય બભ્રુર્ગૌર્દક્ષિણા સ હિ સૌમ્યો યદ્બભ્રુઃ -

અથ શ્વોભૂતે । વૈશ્વાનરં દ્વાદશકપાલં પુરોડાશં નિર્વપતિ વારુણં યવમયં ચરું તાભ્યામનૂચીનાહં વેષ્ટિભ્યાં યજતે સમાનબર્હિર્ભ્યાં વા -

સ યદ્વૈશ્વાનરો ભવતિ । સંવત્સરો વૈ વૈશ્વાનરઃ સંવત્સરઃ પ્રજાપતિઃ પ્રજાપતિરેવ તદ્ભૂમાનં પ્રજાઃ સસૃજે ભૂમાનં પ્રજાઃ સૃષ્ટ્વા સૂયા ઇતિ તથો એવૈષ એતદ્ભૂમાનં પ્રજાઃ સૃજતે ભૂમાનં પ્રજાઃ સૃષ્ટ્વા સૂયા ઇતિ -

અથ યદ્દ્વાદશકપાલો ભવતિ । દ્વાદશ વૈ માસાઃ સંવત્સરસ્ય સંવત્સરો વૈશ્વાનરસ્તસ્માદ્દ્વાદશકપાલો ભવતિ -

અથ યદ્વારુણો યવમયશ્ચરુર્ભવતિ ।તત્સર્વસ્માદેવૈતદ્વરુણપાશાત્સર્વસ્માદ્વરુણ્યાત્પ્રજાઃ પ્રમુઞ્ચતિ તા અસ્યાનમીવા અકિલ્વિષાઃ પ્રજાઃ પ્રજાયન્તેઽનમીવા અકિલ્વિષાઃ પ્રજા અભિ સૂયા ઇતિ -

ઋષભો વૈશ્વાનરસ્ય દક્ષિણા । સંવત્સરો વૈ વૈશ્વાનરઃ સંવત્સરઃ પ્રજાપતિરૃષભો વૈ પશૂનાં પ્રજાપતિસ્તસ્માદૃષભો વૈશ્વાનરસ્ય દક્ષિણા કૃષ્ણં વાસો વારુણસ્ય તદ્ધિ વારુણં યત્કૃષ્ણં યદિ કૃષ્ણં ન વિન્દેદપિ યદેવ કિં ચ વાસઃ સ્યાદ્ગ્રન્થિભિર્હિ વાસો વારુણં વરુણ્યો હિ ગ્રન્થિઃ -