શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 4.5.1

૪.૫.૧ ઉદયનીયેષ્ટિઃ
આદિત્યેન ચરુણોદયનીયેન પ્રચરતિ । તદ્યદાદિત્યશ્ચરુર્ભવતિ યદેવૈનામદો દેવા અબ્રુવંસ્તવૈવ પ્રાયણીયસ્તવોદયનીય ઇતિ તમેવાસ્યા એતદુભયત્ર ભાગં કરોતિ -

સ યદમુત્ર રાજાનં ક્રેષ્યન્નુપપ્રૈષ્યન્યજતે । તસ્માત્તત્પ્રાયણીયં નામાથ યદત્રાવભૃથાદુદેત્ય યજતે તસ્માદેતદુદયનીયં નામ તદ્વા એતત્સમાનમેવ હવિરદિત્યા એવ પ્રાયણીયમદિત્યા ઉદયનીયમિયં હ્યેવાદિતિઃ -

સ વૈ પથ્યામેવાગ્રે સ્વસ્તિં યજતિ । તદ્દેવા અપ્રજ્ઞાયમાને વાચૈવ પ્રત્યપદ્યન્ત વાચા હિ મુગ્ધં પ્રજ્ઞાયતેઽથાત્ર પ્રજ્ઞાતે યથાપૂર્વં કરોતિ -

સોઽગ્નિમેવ પ્રથમં યજતિ । અથ સોમમથ સવિતારમથ પથ્યાં સ્વસ્તિમથાદિતિં વાગ્વૈ પથ્યા સ્વસ્તિરિયમદિતિરસ્યામેવ તદ્દેવા વાચમ્પ્રત્યષ્ઠાપયન્ત્સેયં વાગસ્યાં પ્રતિષ્ઠિતા વદતિ -

અનુબન્ધ્યાયાગઃ
અથ મૈત્રાવરુણીં વશામનૂબન્ધ્યામાલભતે । સ એષોઽન્ય એવ યજ્ઞસ્તાયતે પશુબન્ધ એવ સમિષ્ટયજૂંષિ હ્યેવાન્તો યજ્ઞસ્ય -

તદ્યન્મૈત્રાવરુણી વશા ભવતિ । યદ્વા ઈજાનસ્ય સ્વિષ્ટં ભવતિ મિત્રોઽસ્ય તદ્ગૃહ્ણાતિ યદ્વસ્ય દુરિષ્ટં ભવતિ વરુણોઽસ્ય તદ્ગૃહ્ણાતિ -

તદાહુઃ । ક્વે જાનોઽભૂદિતિ તદ્યદેવાસ્યાત્ર મિત્રઃ સ્વિષ્ટં ગૃહ્ણાતિ તદેવાસ્મા એતયા પ્રીતઃ પ્રત્યવસૃજતિ યદુ ચાસ્ય વરુણો દુરિષ્ટં ગૃહ્ણાતિ તચ્ચૈવાસ્મા એતયા પ્રીતઃ સ્વિષ્ટં કરોતિ તદુ ચાસ્મૈ પ્રત્યવસૃજતિ સોઽસ્યૈષ સ્વ એવ યજ્ઞો ભવતિ સ્વં સુકૃતમ્ -

તદ્યન્મૈત્રાવરુણી વશા ભવતિ । યત્ર વૈ દેવા રેતઃ સિક્તમ્પ્રાજનયંસ્તદાગ્નિમારુતમિત્યુક્થં તસ્મિંસ્તદ્વ્યાખ્યાયતે યથા તદ્દેવા રેતઃ પ્રાજનયંસ્તતોઽઙ્ગારાઃ સમભવન્નઙ્ગારેભ્યોઽઙ્ગિરસસ્તદન્વન્યે પશવઃ -

અથ યદાસાઃ પાંસવઃ પર્યશિષ્યન્ત । તતો ગર્દભઃ સમભવત્તસ્માદ્યત્ર પાંસુલં ભવતિ ગર્દભસ્થાનમિવ બતેત્યાહુરથ યદા ન કશ્ચન રસઃ પર્યશિષ્યત તત એષા મૈત્રાવરુણી વશા સમભવત્તસ્માદેષા ન પ્રજાયતે રસાદ્ધિ રેતઃ સમ્ભવતિ રેતસઃ પશવસ્તદ્યદન્તતઃ સમભવત્તસ્માદન્તં યજ્ઞસ્યાનુવર્તતે તસ્માદ્વા એષાત્ર મૈત્રાવરુણી વશાવકૢપ્તતમા ભવતિ યદિ વશાં ન વિન્દેદપ્યુક્ષવશ એવ સ્યાત્ -

અથેતરં વિશ્વે દેવા અમરીમૃશ્યન્ત । તતો વૈશ્વદેવી સમભવદથ બાર્હસ્પત્યાસોઽન્તોઽન્તો હિ બૃહસ્પતિઃ -

સ યઃ સહસ્રં વા ભૂયો વા દદ્યાત્ । સ એનાઃ સર્વા આલભેત સર્વં વૈ તસ્યાપ્તમ્ભવતિ સર્વં જિતં યઃ સહસ્રં વા ભૂયો વા દદાતિ સર્વમેતા એવમેવ યથાપૂર્વમ્મૈત્રાવરુણીમેવાગ્રેઽથ વૈશ્વદેવીમથ બાર્હસ્પત્યમ્ -

અથો યે દીર્ઘસત્ત્રમાસીરન્ । સંવત્સરં વા ભૂયો વા ત એનાઃ સર્વા આલભેરન્ત્સર્વં વૈ તેષામાપ્તં ભવતિ સર્વં જિતં યે દીર્ઘસત્ત્રમાસતે સંવત્સરં વા ભૂયો વા સર્વમેતા એવમેવ યથાપૂર્વમ્ -

ઉદવસાનીયેષ્ટિઃ
અથોદવસાનીયયેષ્ટ્યા યજતે । સ આગ્નેયં પઞ્ચકપાલં પુરોડાશં નિર્વપતિ તસ્ય પઞ્ચપદાઃ પઙ્ક્તયો યાજ્યાનુવાક્યા ભવન્તિ યાતયામેવ વા એતદીજાનસ્ય યજ્ઞો ભવતિ સોઽસ્માત્પરાઙિવ ભવત્યગ્નિર્વૈ સર્વે યજ્ઞા અગ્નૌ હિ સર્વાન્યજ્ઞાંસ્તન્વતે યે ચ પાકયજ્ઞા યે ચેતરે તદ્યજ્ઞમેવૈતત્પુનરારભતે તથાસ્યાયાતયામા યજ્ઞો ભવતિ તથો અસ્માન્ન પરાઙ્ભવતિ -

તદ્યત્પઞ્ચકપાલઃ પુરોડાશો ભવતિ । પઞ્ચપદાઃ પઙ્ક્તયો યાજ્યાનુવાક્યાઃ પાઙ્ક્તો વૈ યજ્ઞસ્તદ્યજ્ઞમેવૈતત્પુનરારભતે તથાસ્યાયાતયામા યજ્ઞો ભવતિ તથો અસ્માન્ન પરાઙ્ભવતિ -

તસ્ય હિરણ્યં દક્ષિણા । આગ્નેયો વા એષ યજ્ઞો ભવત્યગ્ને રેતો હિરણ્યં તસ્માદ્ધિરણ્યં દક્ષિણાનડ્વાન્વા સ હિ વહેનાગ્નેયોઽગ્નિદગ્ધમિવ હ્યસ્ય વહમ્ભવતિ -

અથો ચતુર્ગૃહીતમેવાજ્યં ગૃહીત્વા । વૈષ્ણવ્યર્ચા જુહોત્યુરુ વિષ્ણો વિક્રમસ્વોરુક્ષયાય નસ્કૃધિ ઘૃતં ઘૃતયોને પિબ પ્રપ્ર યજ્ઞપતિં તિર સ્વાહેતિ યજ્ઞો વૈ વિષ્ણુસ્તદ્યજ્ઞમેવૈતત્પુનરારભતે તથાસ્યાયાતયામા યજ્ઞો ભવતિ તથો અસ્માન્ન પરાઙ્ભવતિ તત્રો યચ્છક્નુયાત્તદ્દદ્યાન્નાદક્ષિણં હવિઃ સ્યાદિતિ હ્યાહુરથ યદેવૈષોદવસાનીયેષ્ટિઃ સંતિષ્ઠતેઽથ સાયમાહુતિં જુહોતિ કાલ એવ પ્રાતરાહુતિમ્ -