શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 3.4.2

૩.૪.૨. પ્રવર્ગ્યકર્મણિ તાનૂનપ્ત્રમ્
આતિથ્યેન વૈ દેવા ઇષ્ટ્વા । તાન્ત્સમદવિન્દત્તે ચતુર્ધા વ્યદ્રવન્નન્યોઽન્યસ્ય શ્રિયાઽઅતિષ્ઠમાના અગ્નિર્વસુભિઃ સોમો રુદ્રૈર્વરુણ આદિત્યૈરિન્દ્રો મરુદ્ભિર્બૃહસ્પતિર્વિશ્વૈર્દેવૈરિત્યુ હૈક આહુરેતે હ ત્વેવ તે વિશ્વે દેવા યે તે ચતુર્ધા વ્યદ્રવંસ્તાન્વિદ્રુતાનસુરરક્ષાન્યનુવ્યવેયુઃ -

તેઽવિદુઃ । પાપીયાંસો વૈ ભવામોઽસુરરક્ષસાનિ વૈ નોઽનુવ્યવાગુર્દ્વિષદ્ભ્યો વૈ રધ્યામો હન્ત સંજાનામહા એકસ્ય શ્રિયૈ તિષ્ઠામહા ઇતિ ત ઇન્દ્રસ્ય શ્રિયા અતિષ્ઠન્ત તસ્માદાહુરિન્દ્રઃ સર્વા દેવતા ઇન્દ્રશ્રેષ્ઠા દેવા ઇતિ -

તસ્માદુ હ ન સ્વા ઋતીયેરન્ । ય એષાં પરસ્તરામિવ ભવતિ સ એનાનનુવ્યવૈતિ તે પ્રિયં દ્વિષતાં કુર્વન્તિ દ્વિષદ્ભ્યો રધ્યન્તિ તસ્માન્નઽર્તીયેરન્ત્સ યો હૈવં વિદ્વાન્નઽર્તીયતેઽપ્રિયં દ્વિષતાં કરોતિ ન દ્વિષદ્ભ્યો રધ્યતિ તસ્માન્નઽર્તીયેત -

તે હોચુઃ । હન્તેદં તથા કરવામહૈ યથા ન ઇદમાપ્રદિવમેવાજર્યમસદિતિ -

તે દેવાઃ । જુષ્ટાસ્તનૂઃ પ્રિયાણિ ધામાનિ સાર્ધં સમવદદિરે તે હોચુરેતેન નઃ સ નાનાસદેતેન વિષ્વઙ્યો ન એતદતિક્રામાદિતિ કસ્યોપદ્રષ્ટુરિતિ તનૂનપ્તુરેવ શાક્વરસ્યેતિ યો વા અયમેષ તનૂનપાચ્છાક્વરઃ સોઽયં પ્રજાનામુપદ્રષ્ટા પ્રવિષ્ટસ્તાવિમૌ પ્રાણોદાનૌ -

તસ્માદાહુઃ । મનો દેવા મનુષ્યસ્યાજાનન્તીતિ મનસા સંકલ્પયતિ તત્પ્રાણમપિપદ્યતે પ્રાણો વાતં વાતો દેવેભ્ય આચષ્ટે યથા પુરુષસ્ય મનઃ -

તસ્માદેતદૃષિણાભ્યનૂક્તમ્ । મનસા સંકલ્પયતિ તદ્વાતમપિગચ્છતિ વાતો દેવેભ્ય આચષ્ટે યથા પુરુષ તે મન ઇતિ -

તે દેવાઃ । જુષ્ટાસ્તનૂઃ પ્રિયાણિ ધામાનિ સાર્ધં સમવદદિરે તે હોચુરેતેન નઃ સ નાનાસદેતેન વિષ્વઙ્યો ન એતદતિક્રામાદિતિ તદ્દેવા અપ્યેતર્હિ નાતિક્રામન્તિ કે હિ સ્યુર્યદતિક્રામેયુરનૃતં હિ વદેયુરેકં હ વૈ દેવા વ્રતં ચરન્તિ સત્યમેવ તસ્માદેષાં જિતમનપજય્યં તસ્માદ્યશ એવં હ વા અસ્ય જિતમનપજય્યમેવં યશો ભવતિ ય એવં વિદ્વાન્ત્સત્યં વદતિ તદેતત્તાનૂનપ્ત્રં નિદાનેન -

તે દેવાઃ । જુષ્ટાસ્તનૂઃ પ્રિયાણિ ધામાનિ સાર્ધં સમવદદિરેઽથૈત આજ્યાન્યેવ ગૃહ્ણાના જુષ્ટાસ્તનૂઃ પ્રિયાણિ ધામાનિ સાર્ધં સમવદ્યન્તે તસ્માદુ હ ન સર્વેણેવ સમભ્યવેયાન્નેન્મે જુષ્ટાસ્તન્વઃ પ્રિયાણિ ધામાનિ સાર્ધં સમભ્યવાયાનિતિ યેનો હ સમભ્યવેયાન્નાસ્મૈ દ્રુહ્યેદિદં હ્યાહુર્ન સતાનુનપ્ત્રિણે દ્રોગ્ધવ્યમિતિ -

અથાતો ગૃહ્ણાત્યેવ । આપતયે ત્વા પરિપતયે ગૃહ્ણામીતિ યો વા અયં પવત એષ આ ચ પતતિ પરિ ચ પતત્યેતસ્મા ઉ હિ ગૃહ્ણાતિ તસ્માદાહાપતયે ત્વા પરિપતયે ગૃહ્ણામીતિ -

તનૂનપ્ત્રે શાક્વરાયેતિ । યો વા અયં પવત એષ તનૂનપ્તા શાક્વર એતસ્મા ઉ હિ ગૃહ્ણાતિ તસ્માદાહ તનૂનપ્ત્રે શાક્વરાયેતિ -

શક્વન ઓજિષ્ઠાયેતિ । એષ વૈ શક્વૌજિષ્ઠ એતસ્મા ઉ હિ ગૃહ્ણાતિ તસ્માદાહ શક્વન ઓજિષ્ઠાયેતિ -

અથાતઃ સમવમૃશન્ત્યેવ । એતદ્ધ દેવા ભૂયઃ સમામિર ઇત્થં નઃ સોઽમુથાસદ્યો ન એતદતિક્રામાદિતિ તથો એવૈત એતત્સમમન્ત ઇત્થં નઃ સોઽમુથાસદ્યો ન એતદતિક્રામાદિતિ -

તે સમવમૃશન્તિ । અનાધૃષ્ટમસ્યનાધૃષ્યં દેવાનામોજ ઇત્યનાધૃષ્ટા હિ દેવા આસન્નનાધૃષ્યાઃ સહ સન્તઃ સમાનં વદન્તઃ સમાનં દધ્રાણા દેવાનામોજ ઇતિ દેવાનાં વૈ જુષ્ટાસ્તન્વઃ પ્રિયાણિ ધામાન્યનભિશસ્ત્યભિશસ્તિપા અનભિશસ્તેન્યમિતિ સર્વાં હિ દેવા અભિશસ્તિં તીર્ણા અઞ્જસા સત્યમુપગેષમિતિ સત્યં વદાનિ મેદમતિક્રમિષમિત્યેવૈતદાહ સ્વિતે મા ધા ઇતિ સ્વિતે હિ તદ્દેવા આત્માનમદધત યત્સત્યમવદન્યત્સત્યમકુર્વંસ્તસ્માદાહ સ્વિતે મા ધા ઇતિ -

અથ યાસ્તદ્દેવાઃ । જુષ્ટાસ્તનૂઃ પ્રિયાણિ ધામાનિ સાર્ધં સમવદદિરે તદિન્દ્રે સંન્યદધતૈષ વા ઇન્દ્રો ય એષ તપતિ ન હ વા એષોઽગ્રે તતાપ યથા હૈવૈદમન્યત્કૃષ્ણમેવં હૈવાસ તેનૈવૈતદ્વીર્યેણ તપતિ તસ્માદ્યદિ બહવો દીક્ષેરન્ગૃહપતય એવ વ્રતમભ્યુત્સિચ્ય પ્રયચ્છેયુઃ સ હિ તેષામિન્દ્રભાજનમ્ભવતિ યદ્યુ દક્ષિણાવતા દીક્ષેત યજમાનાયૈવ વ્રતમભ્યુત્સિચ્ય પ્રયચ્છેયુરિદં હ્યાહુરિન્દ્રો યજમાન ઇતિ -

અથ યાસ્તદ્દેવાઃ । જુષ્ટાસ્તનૂઃ પ્રિયાણિ ધામાનિ સાર્ધં સમવદદિરે તત્સાર્ધં સંજઘ્ને તત્સામાભવત્તસ્માદાહુઃ સત્યં સામ દેવજં સામેતિ -