શતપથબ્રાહ્મણમ્ · શ્લોક 3.3-3

૩.૩.૩.
સ વૈ રાજાનં પણતે । સ યદ્રાજાનં પણતે તસ્માદિદં સકૃત્સર્વં પણ્યં સ આહ સોમવિક્રયિન્ક્રય્યસ્તે સોમો રાજા૩ ઇતિ ક્રય્ય ઇત્યાહ સોમવિક્રયી તં વૈ તે ક્રીણાનીતિ ક્રીણીહીત્યાહ સોમવિક્રયી કલયા તે ક્રીણાનીતિ ભૂયો વા અતઃ સોમો રાજાર્હતીત્યાહ સોમવિક્રયી ભૂય એવાતઃ સોમો રાજાર્હતિ મહાંસ્ત્વેવ ગોર્મહિમેત્યધ્વર્યુઃ -

ગોર્વૈ પ્રતિધુક્ । તસ્યૈ શૃતં તસ્યૈ શરસ્તસ્યૈ દધિ તસ્યૈ મસ્તુ તસ્યા આતઞ્ચનં તસ્યૈ નવનીતં તસ્યૈ ઘૃતં તસ્યા આમિક્ષા તસ્યૈ વાજિનમ્ -

શફેન તે ક્રીણાનીતિ । ભૂયો વા અતઃ સોમો રાજાર્હતીત્યાહ સોમવિક્રયી ભૂય એવાતઃ સોમો રાજાર્હતિ મહાંસ્ત્વેવ ગોર્મહિમેત્યધ્વર્યુરેતાન્યેવ દશવીર્યાણ્યુદાખ્યાયાહ પદા તેઽર્ધેન તે ગવા તે ક્રીણામીતિ ક્રીતઃ સોમો રાજેત્યાહ સોમવિક્રયી વયાંસિ પ્રબ્રૂહીતિ -

સ આહ । ચન્દ્રં તે વસ્ત્રં તે ચ્છાગા તે ધેનુસ્તે મિથુનૌ તે ગાવૌ તિસ્રસ્તેઽન્યા ઇતિ સ યદર્વાક્પણન્તે પરઃ સમ્પાદયન્તિ તસ્માદિદં સકૃત્સર્વં પણ્યમર્વાક્પણન્તે પરઃ સમ્પાદયન્ત્યથ યદધ્વર્યુરેવ ગોર્વીર્યાણ્યુદાચષ્ટે ન સોમસ્ય સોમવિક્રયી મહિતો વૈ સોમો દેવો હિ સોમોઽથૈતદધ્વર્યુર્ગાં મહયતિ તસ્યૈ પશ્યન્વીર્યાણિ ક્રીણાદિતિ તસ્માદધ્વર્યુરેવ ગોર્વીર્યાણ્યુદાચષ્ટે ન સોમસ્ય સોમવિક્રયી -

અથ યત્પઞ્ચ કૃત્વઃ પણતે । સંવત્સરસમ્મિતો વૈ યજ્ઞઃ પઞ્ચ વા ઋતવઃ સંવત્સરસ્ય તં પઞ્ચભિરાપ્નોતિ તસ્માત્પઞ્ચ કૃત્વઃ પણતે -

અથ હિરણ્યે વાચયતિ । શુક્રં ત્વા શુક્રેણ ક્રીણામીતિ શુક્રં હ્યેતચ્છુક્રેણ ક્રીણાતિ યત્સોમં હિરણ્યેન ચન્દ્રં ચન્દ્રેણેતિ ચન્દ્રં હ્યેતચ્ચન્દ્રેણ ક્રીણાતિ યત્સોમં હિરણ્યેનામૃતમમૃતેનેત્યમૃતં હ્યેતદમૃતેન ક્રીણાતિ યત્સોમં હિરણ્યેન -

અથ સોમવિક્રયિણમભિપ્રકમ્પયતિ । સગ્મે તે ગોરિતિ યજમાને તે ગૌરિત્યેવૈતદાહ તદ્યજમાનમભ્યાહૃત્ય ન્યસ્યત્યસ્મે તે ચન્દ્રાણીતિ સ આત્મન્યેવ વીર્યં ધત્તે શરીરમેવ સોમવિક્રયી હરતે તત્તતઃ સોમવિક્રય્યાદત્તે -

અથાજાયાં પ્રતીચીનમુખ્યાં વાચયતિ । તપસસ્તનૂરસીતિ તપસો હ વા એષા પ્રજાપતેઃ સમ્ભૂતા યદજા તસ્માદાહ તપસસ્તનૂરસીતિ પ્રજાપતેર્વર્ણ ઇતિ સા યત્ત્રિઃ સંવત્સરસ્ય વિજાયતે તેન પ્રજાપતેર્વર્ણઃ પરમેણ પશુના ક્રીયસ ઇતિ સા યત્ત્રિઃ સંવત્સરસ્ય વિજાયતે તેન પરમઃ પશુઃ સહસ્રપોષમ્પુષેયમિત્યાશિષમેવૈતદાશાસ્તે ભૂમા વૈ સહસ્રં ભૂમાનં ગચ્છાનીત્યેવૈતદાહ -

સ વા અનેનૈવાજાં પ્રયચ્છતિ । અનેન રાજાનમાદત્ત આજા હ વૈ નામૈષા યદજૈતયા હ્યેનમન્તત આજતિ તામેતત્પરોઽક્ષમજેત્યાચક્ષતે -

અથ રાજાનમાદત્તે । મિત્રો ન એહિ સુમિત્રધ ઇતિ શિવો નઃ શાન્ત એહીત્યેવૈતદાહ તં યજમાનસ્ય દક્ષિણ ઊરૌ પ્રત્યુહ્ય વાસો નિદધાતીન્દ્રસ્યોરુમાવિશ દક્ષિણમિત્યેષ વા અત્રેન્દ્રો ભવતિ યદ્યજમાનસ્તસ્માદાહેન્દ્રસ્યોરુમાવિશ દક્ષિણમિત્યુશન્નુશન્તમિતિ પ્રિયઃ પ્રિયમિત્યેવૈતદાહ સ્યોનઃ સ્યોનમિતિ શિવઃ શિવમિત્યેવૈતદાહ -

અથ સોમક્રયણાનનુદિશતિ । સ્વાન ભ્રાજાઙ્ઘરે બમ્ભારે હસ્ત સુહસ્ત કૃશાનવેતે વઃ સોમક્રયણાસ્તાન્રક્ષધ્વં મા વો દભન્નિતિ ધિષ્ણ્યાનાં વા એતે ભાજનેનૈતાનિ વૈ ધિષ્ણ્યાનાં નામાનિ તાન્યેવૈભ્ય એતદન્વદિક્ષત્ -

અથાત્રાપોર્ણુતે । ગર્ભો વા એષ ભવતિ યો દીક્ષતે પ્રાવૃતા વૈ ગર્ભા ઉલ્બેનેવ જરાયુણેવ તમત્રાજીજનત તસ્માદપોર્ણુત એષ વા અત્ર ગર્ભો ભવતિ તસ્માત્પરિવૃતો ભવતિ પરિવૃતા ઇવ હિ ગર્ભો ઉલ્બેનેવ જરાયુણેવ -

અથ વાચયતિ । પરિ માગ્ને દુશ્ચરિતાદ્બાધસ્વા મા સુચરિતે ભજેત્યાસીનં વા એનમેષ આગચ્છતિ સ આગત ઉત્તિષ્ઠતિ તન્મિથ્યા કરોતિ વ્રતં પ્રમીણાતિ તસ્યો હૈષા પ્રાયશ્ચિત્તિસ્તથો હાસ્યૈતન્ન મિથ્યાકૃતં ભવતિ ન વ્રતં પ્રમીણાતિ તસ્માદાહ પરિ માગ્ને દુશ્ચરિતાદ્બાધસ્વા મા સુચરિતે ભજેતિ -

અથ રાજાનમાદાયોત્તિષ્ઠતિ । ઉદાયુષા સ્વાયુષોદસ્થામમૃતાં અન્વિત્યમૃતં વા એષોઽનુત્તિષ્ઠતિ યઃ સોમં ક્રીતં તસ્માદાહોદાયુષા સ્વાયુષોદસ્થામમૃતાં અન્વિતિ -

અથ રાજાનમાદાયારોહણમભિપ્રૈતિ । પ્રતિ પન્થામપદ્મહિ સ્વસ્તિ ગામનેહસમ્। યેન વિશ્વાઃ પરિ દ્વિષો વૃણક્તિ વિન્દતે વસ્વિતિ -

દેવા હ વૈ યજ્ઞં તન્વાનાઃ । તેઽસુરરક્ષસેભ્ય આસઙ્ગાદ્બિભયાં ચક્રુસ્ત એતદ્યજુઃ સ્વસ્ત્યયનં દદૃશુસ્ત એતેન યજુષા નાષ્ટ્રા રક્ષાંસ્યપહત્યૈતસ્ય યજુષોઽભયેઽનાષ્ટ્રે નિવાતે સ્વસ્તિ સમાશ્નુવત તથો એવૈષ એતેન યજુષા નાષ્ટ્રા રક્ષાંસ્યપહત્યૈતસ્ય યજુષોઽભયેઽનાષ્ટ્રે નિવાતે સ્વસ્તિ સમશ્નુતે તસ્માદાહ પ્રતિ પન્થામપદ્મહિ સ્વસ્તિ ગામનેહસં યેન વિશ્વાઃ પરિ દ્વિષો વૃણક્તિ વિન્દતે વસ્વિતિ -

તં વા ઇતિ હરન્તિ । અનસા પરિવહન્તિ મહયન્ત્યેવૈનમેતત્તસ્માચ્છીર્ષ્ણા બીજં હરન્ત્યનસોદાવહન્તિ -

અથ યદપામન્તે ક્રીણાતિ । રસો વા આપઃ સરસમેવૈતત્ક્રીણાત્યથ યદ્ધિરણ્યમ્ભવતિ સશુક્રમેવૈતત્ક્રીણાત્યથ યદ્વાસો ભવતિ સત્વચસમેવૈતત્ક્રીણાત્યથ યદજા ભવતિ સતપસમેવૈતત્ક્રીણાત્યથ યદ્ધેનુર્ભવતિ સાશિરમેવૈતત્ક્રીણાત્યથ યન્મિથુનૌ ભવતઃ સમિથુનમેવૈતત્ક્રીણાતિ તં વૈ દશભિરેવ ક્રીણીયાન્નાદશભિર્દશાક્ષરા વૈ વિરાડ્ વૈરાજઃ સોમસ્તસ્માદ્દશભિરેવ ક્રીણીયાન્નાદશભિઃ -