શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 14.6.7

ઉદ્દાલકબ્રાહ્મણં, અન્તર્યામિબ્રાહ્મણં વા સૃષ્ટિપ્રવેશબ્રાહ્મણમ્
અથ હૈનમુદ્દાલક આરુણિઃ પપ્રચ્છ। યાજ્ઞવલ્ક્યેતિ હોવાચ મદ્રેષ્વવસામ પતઞ્ચલસ્ય કાપ્યસ્ય ગૃહેષુ યજ્ઞમધીયાનાસ્તસ્યાસીદ્ભાર્યા ગન્ધર્વગૃહીતા તમપૃચ્છામ કોઽસીતિ સોઽબ્રવીત્કબન્ધ આથર્વણ ઇતિ -

સોઽબ્રવીત્। પતઞ્ચલં કાપ્યં યાજ્ઞિકાંશ્ચ વેત્થ નુ ત્વં કાપ્ય તત્સૂત્રં યસ્મિન્નયં ચ લોકઃ પરશ્ચ લોકઃ સર્વાણિ ચ ભૂતાનિ સંદૃબ્ધાનિ ભવન્તીતિ સોઽબ્રવીત્પતઞ્ચલઃ કાપ્યો નાહં તદ્ભગવન્વેદેતિ -

સોઽબ્રવીત્। પતઞ્ચલં કાપ્યં યાજ્ઞિકાંશ્ચ વેત્થ નુ ત્વં કાપ્ય તમન્તર્યામિણં ય ઇમં ચ લોકં પરં ચ લોકં સર્વાણિ ચ ભૂતાન્યન્તરો યમયતીતિ સોઽબ્રવીત્પતઞ્ચલઃ કાપ્યો નાહં તં ભગવન્વેદેતિ -

સોઽબ્રવીત્। પતઞ્ચલં કાપ્યં યાજ્ઞિકાંશ્ચ યો વૈ તત્કાપ્ય સૂત્રં વિદ્યાત્તં ચાન્તર્યામિણં સ બ્રહ્મવિત્સ લોકવિત્સ દેવવિત્સ વેદવિત્સ યજ્ઞવિત્સ ભૂતવિત્સ આત્મવિત્સ સર્વવિદિતિ તેભ્યોઽબ્રવીત્તદહં વેદ તચ્ચેત્ત્વં યાજ્ઞવલ્ક્ય સૂત્રમવિદ્વાંસ્તં ચાન્તર્યામિણં બ્રહ્મગવીરુદજસે મૂર્દ્ધા તે વિપતિષ્યતીતિ -

વેદ વા અહં ગૌતમ તત્સૂત્રં। તં ચાન્તર્યામિણમિતિ યો વા ઇદં કશ્ચ બ્રૂયાદ્વેદ વેદેતિ યથા વેત્થ તથા બ્રૂહીતિ -

વાયુર્વૈ ગૌતમ તત્સૂત્રમ્। વાયુના વૈ ગૌતમ સૂત્રેણાયં ચ લોકઃ પરશ્ચ લોકઃ સર્વાણિ ચ ભૂતાનિ સંદૃબ્ધાનિ ભવન્તિ તસ્માદ્વૈ ગૌતમ પુરુષમ્પ્રેતમાહુર્વ્યસ્રંસિષતાસ્યાઙ્ગાનીતિ વાયુના હિ ગૌતમ સૂત્રેણ સંદૃબ્ધાનિ ભવન્તીત્યેવમેવૈતદ્યાજ્ઞવલ્ક્યાન્તર્યામિણં બ્રૂહીતિ -

યઃ પૃથિવ્યાં તિષ્ઠન્। પૃથિવ્યા અન્તરો યં પૃથિવી ન વેદ યસ્ય પૃથિવી શરીરં યઃ પૃથિવીમન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતઃ -

યોઽપ્સુ તિષ્ઠન્। અદ્ભ્યોઽન્તરો યમાપો ન વિદુર્યસ્યાપઃ શરીરં યોઽપોઽન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતઃ -

યોઽગ્નૌ તિષ્ઠન્। અગ્નેરન્તરો યમગ્નિર્ન વેદ યસ્યાગ્નિઃ શરીરં યોઽગ્નિમન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતઃ -

ય આકાશે તિષ્ઠન્। આકાશાદન્તરો યમાકાશો ન વેદ યસ્યાકાશઃ શરીરં ય આકાશમન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતઃ -

યો વાયૌ તિષ્ઠન્। વાયોરન્તરો યં વાયુર્ન વેદ યસ્ય વાયુઃ શરીરં યો વાયુમન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતઃ -

ય આદિત્યે તિષ્ઠન્। આદિત્યાદન્તરો યમાદિત્યો ન વેદ યસ્યાદિત્યઃ શરીરં ય આદિત્યમન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતઃ -

યશ્ચન્દ્રતારકે તિષ્ઠન્। ચન્દ્રતારકાદન્તરો યં ચન્દ્રતારકં ન વેદ યસ્ય ચન્દ્રતારકં શરીરં યશ્ચન્દ્રતારકમન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતઃ -

યો દિક્ષુ તિષ્ઠન્। દિગ્ભ્યોઽન્તરો યં દિશો ન વિદુર્યસ્ય દિશઃ શરીરં યો દિશોઽન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતઃ -

યો વિદ્યુતિ તિષ્ઠન્। વિદ્યુતોઽન્તરો યં વિદ્યુન્ન વેદ યસ્ય વિદ્યુચ્છરીરં યો વિદ્યુતમન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતઃ -

ય સ્તનયિત્નૌ તિષ્ઠન્। સ્તનયિત્નોરન્તરો યં સ્તનયિત્નુર્ન વેદ યસ્ય સ્તનયિત્નુઃ શરીરં ય સ્તનયિત્નુમન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃત ઇત્યધિદેવતમથાધિલોકમ્ -

યઃ સર્વેષુ લોકેષુ તિષ્ઠન્। સર્વેભ્યો લોકેભ્યોઽન્તરો યં સર્વે લોકા ન વિદુર્યસ્ય સર્વે લોકાઃ શરીરં યઃ સર્વાંલ્લોકાનન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃત ઇત્યુ એવાધિલોકમથાધિવેદમ્ -

યઃ સર્વેષુ વેદેષુ તિષ્ઠન્। સર્વેભ્યો વેદેભ્યોઽન્તરો યં સર્વે વેદા ન વિદુર્યસ્ય સર્વે વેદાઃ શરીરં યઃ સર્વાન્વેદાનન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃત ઇત્યુ એવાધિવેદમથાધિયજ્ઞમ્ -

સર્વેષુ યજ્ઞેષુ તિષ્ઠન્। સર્વેભ્યો યજ્ઞેભ્યોઽન્તરો યં સર્વે યજ્ઞા ન વિદુર્યસ્ય સર્વે યજ્ઞાઃ શરીરં યઃ સર્વાન્યજ્ઞાનન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃત ઇત્યુ એવાધિયજ્ઞમથાધિભૂતમ્ -

યઃ સર્વેષુ ભૂતેષુ તિષ્ઠન્। સર્વેભ્યો ભૂતેભ્યોઽન્તરો યં સર્વાણિ ભૂતાનિ ન વિદુર્યસ્ય સર્વાણિ ભૂતાનિ શરીરં યઃ સર્વાણિ ભૂતાન્યન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃત ઇત્યુ એવાધિભૂતમથાધ્યાત્મમ્ -

યઃ પ્રાણે તિષ્ઠન્। પ્રાણાદન્તરો યં પ્રાણો ન વેદ યસ્ય પ્રાણઃ શરીરં યઃ પ્રાણમન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતઃ -

યો વાચિ તિષ્ઠન્ વાચોઽન્તરો યમ્વાઙ્ન વેદ યસ્ય વાક્શરીરં યો વાચમન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતઃ -

યશ્ચક્ષુષિ તિષ્ઠન્। ચક્ષુષોઽન્તરો યશ્ચક્ષુર્ન વેદ યસ્ય ચક્ષુઃ શરીરં યશ્ચક્ષુરન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતઃ। -

યઃ શ્રોત્રે તિષ્ઠન્। શ્રોત્રાદન્તરો યં શ્રોત્રન્ન વેદ યસ્ય શ્રોત્રં શરીરં યઃ શ્રોત્રમન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતઃ -

યો મનસિ તિષ્ઠન્। મનસોઽન્તરો યમ્મનો ન વેદ યસ્ય મનઃ શરીરં યો મનોન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતઃ -

યસ્ત્વચિ તિષ્ઠન્। ત્વચોઽન્તરો યન્ત્વઙ્ન વેદ યસ્ય ત્વક્છરીરં યસ્ત્વચમન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતઃ -

યસ્તેજસિ તિષ્ઠન્। તેજસોઽન્તરો યન્તેજો ન વેદ યસ્ય તેજઃ શરીરં યસ્તેજોન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતઃ -

યસ્તમસિ તિષ્ઠન્। તમસોઽન્તરો યન્તમો ન વેદ યસ્ય તમઃ શરીરં યસ્તમોન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતઃ -

યો રેતસિ તિષ્ઠન્। રેતસોઽન્તરો યં રેતો ન વેદ યસ્ય રેતઃ શરીરં યો રેતોન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતઃ -

ય આત્મનિ તિષ્ઠન્ આત્મનોઽન્તરો યમાત્મા ન વેદ યસ્યાત્મા શરીરં ય આત્માનમન્તરો યમયતિ સ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતઃ -

અદૃષ્ટો દ્રષ્ટા। અશ્રુતઃ શ્રોતા અમતો મન્તાઽવિજ્ઞાતો વિજ્ઞાતા નાન્યોઽસ્તિ દ્રષ્ટાનાન્યોઽસ્તિ શ્રોતા નાન્યોઽસ્તિ મન્તા નાન્યોઽસ્તિ વિજ્ઞાતૈષ ત આત્માન્તર્યામ્યમૃતોઽતોઽન્યદાર્તં તતો હોદ્દાલક આરુણિરુપરરામ -