શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 14.6.10

ષડાચાર્યબ્રાહ્મણં વા ઉદંકબ્રાહ્મણમ્
જનકો હ વૈદેહ આસાં ચક્રે। અથ હ યાજ્ઞવલ્ક્ય આવવ્રાજ સ હોવાચ જનકો વૈદેહો
યાજ્ઞવલ્ક્ય કિમર્થમચારીઃ પશૂનિચ્છન્નણ્વન્તાનિત્યુભયમેવ સમ્રાડિતિ હોવાચ યત્તે કશ્ચિદબ્રવીત્તચ્છૃણવામેતિ -

અબ્રવીન્મ ઉદઙ્કઃ શૌલ્બાયનઃ। પ્રાણો વૈ બ્રહ્મેતિ યથા માતૃમાન્પિતૃમાનાચાર્યવાન્બ્રૂયાત્તથા તચ્છૌલ્બાયનોઽબ્રવીત્પ્રાણો વૈ બ્રહ્મેત્યપ્રાણતો હિ કિં સ્યાદિત્યબ્રવીત્તુ તે તસ્યાયતનં પ્રતિષ્ઠાં ન મેઽબ્રવીદિત્યેકપાદ્વા એતત્સમ્રાડિતિ -

સ વૈ નો બ્રૂહિ યાજ્ઞવલ્ક્ય। પ્રાણ એવાયતનમાકાશઃ પ્રતિષ્ઠા પ્રિયમિત્યેનદુપાસીત કા પ્રિયતા યાજ્ઞવલ્ક્ય પ્રાણ એવ સમ્રાડિતિ હોવાચ પ્રાણસ્ય વૈ સમ્રાટ્કામાયાયાજ્યં યાજયત્યપ્રતિગૃહ્યસ્ય પ્રતિગૃહ્ણાત્યપિ તત્ર વધશઙ્કા ભવતિ યાં દિશમેતિ પ્રાણસ્યૈવ સમ્રાટ્કામાય પ્રાણો વૈ સમ્રાટ્પરમં બ્રહ્મ નૈનં પ્રાણો જહાતિ સર્વાણ્યેનં ભૂતાન્યભિક્ષરન્તિ -

દેવો ભૂત્વા દેવાનપ્યેતિ। ય એવં વિદ્વાનેતદુપાસ્તે હસ્ત્યૃષભં સહસ્રં દદામીતિ હોવાચ જનકો વૈદેહઃ સ હોવાચ યાજ્ઞવલ્ક્યઃ પિતા મેઽમન્યત નાનનુશિષ્ય હરેતેતિ ક એવ તે કિમબ્રવીદિતિ -

અબ્રવીન્મે જિત્વા શૈલિનો વાગ્વૈ બ્રહ્મેતિ યથા માતૃમાન્પિતૃમાનાચાર્યવાન્બ્રૂયાત્તથા તચ્છૈલિનોઽબ્રવીદ્વાગ્વૈ બ્રહ્મેત્યવવદતો હિ કિં સ્યાદબ્રવીત્તુ તે તસ્યાયતનમ્પ્રતિષ્ઠાં ન મેઽબ્રવીદિત્યેકપાદ્વા એતત્સમ્રાડિતિ -

સ વૈ નો બ્રૂહિ યાજ્ઞવલ્ક્ય વાગેવાયતનમાકાશઃ પ્રતિષ્ઠા પ્રજ્ઞેત્યેનદુપાસીત કા પ્રજ્ઞતા યાજ્ઞવલ્ક્ય વાગેવ સમ્રાડિતિ હોવાચ વાચા વૈ સમ્રાડ્બન્ધુઃ પ્રજ્ઞાયત ઋગ્વેદો યજુર્વેદઃ સામવેદોઽથર્વાઙ્ગિરસ ઇતિહાસઃ પુરાણં વિદ્યા ઉપનિષદઃ શ્લોકાઃ સૂત્રાણ્યનુવ્યાખ્યાનાનિ વ્યાખ્યાનાનિ વાચૈવ સમ્રાટ્પ્રજ્ઞાયન્તે વાગ્વૈ સમ્રાટ્પરમં બ્રહ્મ નૈનં વાગ્જહાતિ સર્વાણ્યેનં ભૂતાન્યભિક્ષરન્તિ -

દેવો ભૂત્વા દેવાનપ્યેતિ। ય એવં વિદ્વાનેતદુપાસ્તે હસ્ત્યૃષભં સહસ્રં દદામીતિ હોવાચ જનકો વૈદેહઃ સ હોવાચ યાજ્ઞવલ્ક્યઃ પિતા મેઽમન્યત નાનનુશિષ્ય હરેતેતિ ક એવ તે કિમબ્રવીદિતિ -

અબ્રવીન્મે બર્કુવાર્ષ્ણઃ। ચક્ષુર્વૈ બ્રહ્મેતિ યથામાતૃમાન્પિતૃમાનાચાર્યવાન્બ્રૂયાત્તથા તદ્વાર્ષ્ણોઽબ્રવીચ્ચક્ષુર્વૈ બ્રહ્મેત્યપશ્યતો હિ કિં સ્યાદબ્રવીત્તુ તે તસ્યાયતનં પ્રતિષ્ઠાં ન મેઽબ્રવીદિત્યેકપાદ્વા એતત્સમ્રાડિતિ -

સ વૈ નો બ્રૂહિ યાજ્ઞવલ્ક્ય। ચક્ષુરેવાયતનમાકાશઃ પ્રતિષ્ઠા સત્યમિત્યેનદુપાસીત કા સત્યતા યાજ્ઞવલ્ક્ય ચક્ષુરેવ સમ્રાડિતિ હોવાચ ચક્ષુષા વૈ સમ્રાટ્પશ્યન્તમાહુરદ્રાક્ષીરિતિ સ આહાદ્રાક્ષમિતિ તત્સત્યં ભવતિ ચક્ષુર્વૈ સમ્રાટ્પરમં બ્રહ્મ નૈનં ચક્ષુર્જહાતિ સર્વાણ્યેનં ભૂતાન્યભિક્ષરન્તિ -

દેવો ભૂત્વા દેવાનપ્યેતિ। ય એવં વિદ્વાનેતદુપાસ્તે હસ્ત્યૃષભં સહસ્રં દદામીતિ હોવાચ જનકો વૈદેહઃ સ હોવાચ યાજ્ઞવલ્ક્યઃ પિતા મેઽમન્યત નાનનુશિષ્ય હરેતેતિ ક એવ તે કિમબ્રવીદિતિ -

અબ્રવીન્મે ગર્દભીવિપીતો ભારદ્વાજઃ। શ્રોત્રં વૈ બ્રહ્મેતિ યથા માતૃમાન્પિતૃમાનાચાર્યવાન્બ્રૂયાત્તથા તદ્ભારદ્વાજોઽબ્રવીચ્છ્રોત્રં વૈ બ્રહ્મેત્યશૃણ્વતો હિ કિં સ્યાદિત્યબ્રવીત્તુ તે તસ્યાયતનં પ્રતિષ્ઠાં ન મેઽબ્રવીદિત્યેકપાદ્વા એતત્સમ્રાડિતિ -

સ વૈ નો બ્રૂહિ યાજ્ઞવલ્ક્ય। શ્રોત્રમેવાયતનમાકાશઃ પ્રતિષ્ઠાનન્ત ઇત્યેનદુપાસીત કાઽનન્તતા યાજ્ઞવલ્ક્ય દિશ એવ સમ્રાડિતિ હોવાચ તસ્માદ્વૈ સમ્રાડ્યાં કાં ચ દિશં ગચ્છતિ નૈવાસ્યા અન્તં ગચ્છત્યનન્તા હિ દિશઃ શ્રોત્રં હિ દિશઃ શ્રોત્રં વૈ સમ્રાટ્પરમં બ્રહ્મ નૈનં શ્રોત્રં જહાતિ સર્વાણ્યેનં ભૂતાન્યભિક્ષરન્તિ -

દેવો ભૂત્વા દેવાનપ્યેતિ। ય એવં વિદ્વાનેતદુપાસ્તે હસ્ત્યૃષભં સહસ્રં દદામીતિ હોવાચ જનકો વૈદેહઃ સ હોવાચ યાજ્ઞવલ્ક્યઃ પિતા મેઽમન્યત નાનનુશિષ્ય હરેતેતિ ક એવ તે કિમબ્રવીદિતિ -

અબ્રવીન્મે સત્યકામો જાબાલો। મનો વૈ બ્રહ્મેતિ યથા માતૃમાન્પિતૃમાનાચાર્યવાન્બ્રૂયાત્તથા તત્સત્યકામોઽબ્રવીન્મનો વૈ બ્રહ્મેત્યમનસો હિ કિં સ્યાદિત્યબ્રવીત્તુ તે તસ્યાયતનં પ્રતિષ્ઠાં ન મેઽબ્રવીદિત્યેકપાદ્વા એતત્સમ્રાડિતિ -

સ વૈ નો બ્રૂહિ યાજ્ઞવલ્ક્ય। મન એવાયતનમાકાશઃ પ્રતિષ્ઠાઽઽનન્દ ઇત્યેનદુપાસીત કાઽઽનન્દતા યાજ્ઞવલ્ક્ય મન એવ સમ્રાડિતિ હોવાચ મનસા વૈ સમ્રાટ્સ્ત્રિયમભિહર્યતિ તસ્યાં પ્રતિરૂપઃ પુત્રો જાયતે સ આનન્દો મનો વૈ સમ્રાટ્પરમં બ્રહ્મ નૈનં મનો જહાતિ સર્વાણ્યેનં ભૂતાન્યભિક્ષરન્તિ -

દેવો ભૂત્વા દેવાનપ્યેતિ। ય એવં વિદ્વાનેતદુપાસ્તે હસ્ત્યૃષભં સહસ્રં દદામીતિ હોવાચ જનકો વૈદેહઃ સ હોવાચ યાજ્ઞવલ્ક્યઃ પિતા મેઽમન્યત નાનનુશિષ્ય હરેતેતિ ક એવ તે કિમબ્રવીદિતિ -

અબ્રવીન્મે વિદગ્ધઃ શાકલ્યો। હૃદયં વૈ બ્રહ્મેતિ યથા માતૃમાન્પિતૃમાનાચાર્યવાન્બ્રૂયાત્તથા તચ્છાકલ્યોઽબ્રવીદ્ધૃદયં વૈ બ્રહ્મેત્યહૃદયસ્ય હિ કિં સ્યાદિત્યબ્રવીત્તુ તે તસ્યાયતનં પ્રતિષ્ઠાં ન મેઽબ્રવીદિત્યેકપાદ્વા એતત્સમ્રાડિતિ -

સ વૈ નો બ્રૂહિ યાજ્ઞવલ્ક્ય। હૃદયમેવાયતનમાકાશઃ પ્રતિષ્ઠા સ્થિતિરિત્યેનદુપાસીત કા સ્થિતિતા યાજ્ઞવલ્ક્ય હૃદયમેવ સમ્રાડિતિ હોવાચ હૃદયં વૈ સમ્રાટ્સર્વેષાં ભૂતાનાં પ્રતિષ્ઠા હૃદયેન હિ સર્વાણિ ભૂતાનિ પ્રતિતિષ્ઠન્તિ હૃદયં વૈ સમ્રાટ્પરમં બ્રહ્મ નૈનં હૃદયં જહાતિ સર્વાણ્યેનમ્ભૂતાન્યભિક્ષરન્તિ -

દેવો ભૂત્વા દેવાનપ્યેતિ। ય એવં વિદ્વાનેતદુપાસ્તે હસ્ત્યૃષભં સહસ્રં દદામીતિ હોવાચ જનકો વૈદેહઃ સ હોવાચ યાજ્ઞવલ્ક્યઃ પિતા મેઽમન્યત નાનનુશિષ્ય હરેતેતિ -